Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің эсминеці

Алтыншы USS Somers (DDG 34, бұрын DD 947) эсминеці 1958 жылдың 4 наурызында Bath Iron Works кеме құрылыс комбинатында салына бастады, 30 мамырда суға түсірілді және 1959 жылдың 3 сәуірінде қолданысқа енгізілді. Somers 1966 жылдың 11 сәуірінде қызметтен босатылып, Сан-Франциско Әскери-теңіз кемежайында модернизацияланды. 1967 жылдың 15 наурызында басқарылатын зымыранмен қаруланған эсминец ретінде қайта жіктеліп, 1968 жылдың 10 ақпанында қайтадан қолданысқа енгізілді. 1982 жылдың 19 қарашасында қызметтен босатылды және 1988 жылдың 26 сәуірінде Әскери-теңіз кемелерінің тізілімінен алынып тасталды. 1998 жылдың 22 шілдесінде ол Гавайи аралдарының жанында мақсаттық нысана ретінде батырылды.

Тарих

Алтыншы "Сомерс" кемесі 1957 жылдың 4 наурызында Мэн штатының Бат қаласындағы Bath Iron Works Corp. компаниясымен салынды. 1958 жылдың 30 мамырында суға түсірілді, демеушісі – Чарльз Э. Уилсон әйелі болды және 1959 жылдың 3 сәуірінде қолданысқа берілді. 1959 жылдың 1 маусымында эсминец Массачусетс штатының Бостон қаласынан Род-Айленд штатының Ньюпорт қаласына қарай жол тартты, ал бес күннен кейін Аргентия, Ньюфаундленд арқылы Солтүстік Еуропа порттарына жасаған алғашқы сапары үшін АҚШ-тан шықты. Сапарының жоспарына Данияның Копенгаген қаласы, Швецияның Стокгольм қаласы, Англияның Портсмут қаласы және Германияның Киль қаласы кірді, онда ол "Киль апталығы" мерекесінде Теңіз күштерін өкілдік етті. "Сомерс" Англияның Портсмут қаласынан Еуропаны тастап кетіп, Бермудада қысқа тоқталыстан кейін, Кубаның Гуантанамо шығанағында бес күн дайындықтан өткен соң, 19 шілдеде Панама каналын кешіп өтті. 27 шілдеде ол Сан-Диего, Калифорнияға, өз үй портына жетіп, келесі алты апта Калифорния жағалауында сынақ жаттығуларын жүргізді. 17 қыркүйекте соңғы қабылдау сынақтары өтті, содан кейін 1 қазаннан 8 қарашаға дейін бір айдан астам күрделі жөндеу жұмыстарын аяқтады.

Вьетнамдағы қызметі

Алдағы алты жарым жыл ішінде Сомерс Сан-Диегодағы операциялар мен алыс Шығыстағы 7-ші флотқа жөнелулерді кезектестірді. Осы кезеңде ол батыс Тынық мұхитына төрт рет жөнелді, 1962 және 1964 жылдары батыс жағалауда қалды. Оның Қиыр Шығыстағы алғашқы үш сапары салыстырмалы түрде оқиғасыз, бейбіт уақыттағы міндеттер болды, олар 7-ші флоттың операциялары мен АҚШ-тың SEATO одақтастарының теңіз күштерінің бөлімшелерімен жаттығулардан тұрды. 1961 және 1963 жылдары екінші және үшінші жөнелулерінде Сомерс Коралл теңізі шайқасының 19 және 21 жылдығына арналған тойлауға қатысу үшін Австралияға барды. 7-ші флотпен төртінші қызметтік сапарында эсминец алғашқы соғыс операцияларын көрді, АҚШ-тың Вьетнам соғысына қатысуы күшейген кезде. Ол Тонкин шығанағының суларында жүзіп, Коралл теңізі, Хэнкок және Рейнджер кемелеріне қарсы авиациялық күзет жүргізді, олардың ұшақтары Солтүстік Вьетнамдағы жаудың жабдықтау жолдарына шабуыл жасады.

Қайта құру

1965 жылдың 30 шілдесінде «Сомерс» АҚШ-қа қайта оралу үшін Жапонияның Йокосука қаласынан жолға шықты. 12 тамызда Сан-Диегоға жетті және бір айлық демалыстан және техникалық қызмет көрсетуден кейін, батыс жағалаудағы қалыпты жұмысын жалғастырды. 1966 жылдың 11 сәуірінде Сан-Франциско кеме құрылыс шебіне кіргеннен кейін, оны басқарылатын зымыранмен қаруланған эсминецке айналдыру жұмыстары басталды. Сол күні ол Хантерс-Пойнтта демобилизацияланды. Сол кезден бастап 1968 жылдың ақпан айына дейін «Сомерс» кеме құрылыс шебінде болды, оның 90 пайызы жаңадан құрылды, AN/SPS 48A 3D әуе іздеу радарі орнатылды, «Тартар» жер-әуе ракеталық және ASROC суастына қарсы ракеталық жүйелерімен жарақтандырылды. Бұған қоса, оның инженерлік жабдықтары толығымен жөнделді және көптеген қосымша электрондық құралдар қосылды. 1968 жылдың 10 ақпанында «Сомерс» Хантерс-Пойнтта әскери-теңіз күштерінің ең жаңа басқарылатын зымыранмен қаруланған эсминці, DDG 34 ретінде қайтадан қолданысқа енгізілді. 1968 жылдың 16 мамырында модернизация жұмыстары аяқталып, келесі күні ол Хантерс-Пойнттан Калифорния штатының Лонг-Бич портына бағыт алды. 1968 жылдың қалған бөлігінде және 1969 жылдың көп бөлігінде басқарылатын зымыранмен қаруланған эсминец Мексикадан Вашингтон штатына дейін батыс жағалауда сынақтар мен жаттығулар жүргізді.

Вьетнамға оралу

1969 жылдың 18 қарашасында ол батыс Тынық мұхитына қайта жөнелтілді. 24-28 қараша аралығында Гавайиде тоқталып, Оахудағы теңіз жауынгерлік оқ-дәрі қоймасына оқ-дәрілерді тиеді. Батысқа қарай жалғасып, 1 желтоқсанда Мидуэйде жанармай құю үшін тоқтады, ал 8-і күні Гуамда тоқтады. 11-і күні Филиппиндегі Субик шығанағына жетті. Осы рейс барысында Сомерс Тонкин шығанағына қайта оралды, Хэнкок ұшақтарын күзетіп және артиллериялық позицияда кезектесті. Наурыздың соңы мен сәуірдің басында ол SEATO жаттығуында Австралия және Жаңа Зеландия теңіз күштерінің "Sea Rover" тобына қосылды. Содан кейін ол Constellation үшін ұшақтарды күзетуге қайта оралды. Бірақ, кемеге қосылғаннан екі күн өткен соң, Сомерс Субик шығанағына оралуға жіберілді. 19 сәуірде келді және 24 сәуірде АҚШ-қа қарай жолға шықты. Сомерс 1970 жылдың 8 мамырында Лонг-Бичке келді. Қызметке келгеннен кейін және ұзақ демалыс пен күтімнен кейін, басқарылатын зымыранмен жабдықталған эсминец PACMIDTRARON 70 аясында бес апталық оқуға 35 теңіз резервтік офицерлер оқу корпусының мичмандарын қабылдады. Сапар 22 маусымда басталды және 6 тамызда Лонг-Бичте аяқталды. Өзінің базалық портынан 13 қарашаға дейін жұмысын жалғастырды, содан кейін батыс Тынық мұхитына тағы бір рейс жасады. Сомерс 1970 жылдың желтоқсанынан 1971 жылдың 4 мамырына дейін 7-ші флотқа бекітілді. Осы кезеңде ол алты рет авианосецтерді күзетті, үш рет теңіз артиллериялық қолдау көрсетті және бір рет солтүстік іздеу-құтқару станциясында кезекшілік етті. Рейс кезеңдері арасында ол Тайваньның Келунг портына, Гонконгқа, Сингапурға және Малайзияның Пенанг портына барды, сондай-ақ Субик шығанағындағы теңіз базасына үнемі тоқтады. 4 мамырда Тонкин шығанағынан шығып, АҚШ-қа қайтып келді. Сомерс 9 шілдеде Лонг-Бичке қайтадан жұмысын бастады, содан кейін бір айлық жөндеуге дайындық жұмыстарын жүргізді. 9 тамызда басқарылатын зымыранмен жабдықталған эсминец Лонг-Бич теңіз кеме құрылыс орнына тұрақты жөндеуге кірді. Жөндеу 3 желтоқсанға дейін жалғасты, содан кейін ол 31 желтоқсанға дейін шектеулі қолжетімділік кезеңіне өтті. Сомерс 1972 жылдың 3 қаңтарында шектеулі қолжетімділігін аяқтады және 31 наурызға дейін сынақтар, тексерулер мен жаттығуларды бастады. Тоғыз күндік дайындықтан кейін ол 10 сәуірде 7-ші флотқа қайта қосылу үшін батысқа бет бұрды. Перл-Харбор және Гуам арқылы өтіп, Сомерс 29 сәуірде Субик шығанағына жетті. Сингапурға барып қайтқаннан кейін 9 мамырда Тонкин шығанағындағы авианосецтерге қосылды. Қиыр Шығыстағы оның міндеті қазан айының соңына дейін жалғасты. Осы рейс барысында ол Тонкин шығанағындағы ұшақ тасымалдағыштармен бірге бес рет сапар жасады, үш рет теңіз артиллериялық қолдау көрсетті және оңтүстік Талос және ПИРАЗ станцияларында бір рет кезекшілік етті. Рейс кезеңдері арасында ол әдетте Субик шығанағына тоқтайтын, бірақ Жапонияның Сасебо портына және Гонконгқа да баруға үлкерді. Сомерс 1972 жылдың 9 қарашасында Лонг-Бичке оралды. 1973 жылдың алғашқы тоғыз айында Сомерс өзінің базалық портынан екі рет операциялар жүргізіп, Лонг-Бичтегі екі айлық шектеулі қолжетімділік кезеңімен бөлінді. 9 қазанда ол батыс Тынық мұхитына рейс жасады. 1973 жылдың 15 қазанында SOMERS өзінің жаңа базалық портына, Гавайидегі Перл-Харборға, жетті. Осы рейс барысында ол 5 қарашада Субик шығанағына жетті. 1974 жылдың мамыр айының ортасына дейін 7-ші флотпен қызмет етті, содан кейін Перл-Харборға қайта оралды.

Вьетнам пошта қызметі

1978 жылы қарашада SOMERS кемесі Батыс Тынық мұхитындағы онінші рет қызметке жіберілді. Қызметтен оралған соң, ол Пёрл-Харбор әскери-теңіз кеме жасау-жөндеу зауытына жоспарлы жөндеуге (ROH) түсті. SOMERS кемежайда елу бір апта болды және 1980 жылдың 4 тамызында қайта теңізге шықты. Теңізге оралғаннан кейінгі айлар инженерлік, операциялық және қару-жарақ жүйесін сынақтан өткізуге, сынақтар жүргізуге және флоттық қызметке оралуға лайықты екенін көрсететін сертификаттар алуға арналды. 1981 жылдың басында SOMERS кемесі Charlie ұрыс тобына қосылып, ұрыс тобын орналастыруға дайындық ретінде READIEX 5–81 жаттығуына қатысты. SOMERS кемесі 1981 жылдың шілдесінде өткен FLEETEX 1–81 жаттығуына да қатысты, бұл АҚШ Әскери-теңіз күштері тарихындағы ең ірі жаттығу болды. 1981 жылдың 3 қарашасында ол USS CONSTELLATION (CV 64) басқаратын Delta ұрыс тобымен бірге қызметке жіберілді. Он бірінші және соңғы рет жұмылдырылғанда SOMERS кемесі негізінен Үнді мұхитында жұмыс істеді және Гуам, Филиппин, Диего Гарсия, Банбери (Австралия), Мальдив аралдары мен Сингапур порттарына кірді. 1982 жылдың мамырында READIEX 2–82 жаттығуына сәтті қатысқаннан кейін, ол үйіне оралып, 1982 жылдың 16 мамырында Пёрл-Харборға келді. Осы тапсырмадан оралғаннан кейін, ол басқа операцияларға дайындалып жатқанда, дайындық жұмыстары тоқтатылды, себебі кеменің қызметтен шығарылатыны туралы хабарлама келді. Somers кемесі 1982 жылдың 19 қарашасында қызметтен шығарылды. Қызмет кезінде USS SOMERS екі Marjorie Sterrett Battleship сыйлығын, бірлік мақтауын, үш шайқас тиімділігі E сыйлығын алды және қазіргі уақытта жабдықтау, артиллериялық, ракеталық, ASW, CIC, байланыс, электрондық соғыс және зақымды бақылау бөлімдерінің үздік сыйлықтарын иеленді. SOMERS кемесі 1988 жылға дейін Пёрл-Харбордағы қолданыстағы емес кемелер паркіне орналастырылды. Содан кейін ол АҚШ теңіз әкімдігіне сатылды. Ол көптеген жылдар бойы Калифорния штатының Порт-Хуэнем портында тәжірибелік кеме ретінде пайдаланылды.

Суға бату

1998 жылдың 20 мамырында «Сомерс» кемесі Порт Хуэнемеден соңғы рет сүйретілді. 1998 жылдың 21 шілдесінде АҚШ Әуе күштерінің 20-шы бомбалау эскадрильясына қарасты екі B-52 Stratofortress бомбалаушысы Кауаи аралының солтүстік-батысында, Тынық мұхитында ағып жүрген «Сомерске» зымырандар атты. Бұл Гавайи аймағында өткен «Тынық мұхиты айналысы-1998» жаттығуының бір бөлігі болды. Әр B-52 экипажы бір AGM-142 Have Nap зымыранын ұшырды, және екі зымыран да «Сомерске» тиді. 1998 жылдың 22 шілдесінде жарылғыш заттарды жою тобы тікұшақтан «Сомерске» түсіп, оны жарылғыш зарядтармен батырды; осы оқиға RIMPAC 98 баспасөз қызметі шығарған бейнежазбада көрсетілген. Кеме Кауаи жағалауында, тереңдігі . жерде жатыр.