Кіріспе
Аудио жазбалар жинағы – жазылған дыбыс альбомдары. Альбом – компакт-диск (CD), винил (жазба), аудио таспа (сегіз тректі немесе кассета сияқты) немесе цифрлық сияқты ортада шығарылған аудио жазбалар (мысалы, музыка) жинағы. Жазылған дыбыс альбомдары 20 ғасырдың басында фотоальбомға ұқсас, буып-түйілген кітапқа жиналған жеке 78 айналымдық жазбалар ретінде пайда болды; бұл формат 1948 жылдан кейін 33 1/3 айналымда ойналатын бірлі-жарым винилді ұзақ ойналатын (LP) жазбаларға айналды. Альбом 1960 жылдардың ортасынан бастап 21 ғасырдың басына дейін жазылған музыканың басым түрі болды, бұл кезең «альбом дәуірі» деп аталады. Винилдік LP-лер әлі де шығарылады, бірақ 21 ғасырдағы альбом сату көбінесе CD және MP3 форматтарына бағытталған. 8 тректі таспа – 1965 жылдан бастап 1983 жылға дейін винилмен қатар кеңінен қолданылатын алғашқы таспа форматы, 1970 жылдар мен 1980 жылдардың басында таспа кассетасы біртіндеп алмастырды; кассетаның танымалдылығы 1980 жылдардың соңында шыңына жетті, 1990 жылдары күрт төмендеді. Кассета 2000 жылдардың алғашқы онжылдығына қарай жоғалып кетті. Көптеген альбомдар студияда жазылады, бірақ олар концерттік орында, үйде, далада немесе басқа да жерлерде жазылуы мүмкін. Альбомды толықтай жаздыру үшін бірнеше сағаттан бірнеше жылға дейін уақыт кетеді. Бұл процесс әдетте әртүрлі бөліктерді бөлек жаздырып, содан кейін біріктіруді немесе «қосуды» талап етеді. Студиялар дыбысты сіңіру үшін, реверберацияны жою үшін, әртүрлі түсірулерді араластыруға көмектесу үшін салынған; басқа орындар, мысалы, концерттік орындар мен кейбір «тірі бөлмелерде» реверберация бар, бұл «тірі» дыбыс жасайды. Жазулар, соның ішінде тікелей эфирде, монтаждау, дыбыс эффекттері, дауыс түзетулері және т.б. болуы мүмкін. Қазіргі заманғы жазба технологиясымен әртістерді бөлек бөлмелерде немесе бөлек уақытта, құлаққаптар арқылы тыңдап, әр бөлімін жеке жол ретінде жаздырып алуға болады. Альбом мұқабалары мен линероноталар қолданылады, кейде қосымша ақпарат беріледі, мысалы, жазбаны талдау, ән мәтіндері немесе либреттолар. Алғашқыда «альбом» деген сөз кітап түрінде жиналған әртүрлі заттардың жиынтығын білдіретін. Музыкалық қолданыста бұл сөз он тоғызыншы ғасырдың басында басылған қысқа музыкалық шығармалар жинағына қатысты қолданылған. Кейіннен 78 айналымдағы жазбалар жинағы кітап тәрізді альбомдарға жиналды (78 айналымдағы жазбаның бір жағында 3,5 минуттай ғана дыбыс болуы мүмкін). LP-жазбалар енгізілген кезде бір жазбадағы шығармалар немесе әндер жинағы «альбом» деп аталды; сөз компакт-диск, MiniDisc, компакт-аудио кассета, 8 тректі таспа және цифрлық альбомдар сияқты басқа жазба құралдарына таралды. Бұл өз кезегінде альбомның қазіргі заманғы мағынасына әкелді, ол аудио жазбалардың жиынтығы ретінде шығарылды. Алғашқы дыбыс альбомдарын фотоальбомдар шығарушылар шығарған. 78 айналымдағы бірлік пластинкалар қоңыр түсті ауыр қағаз қаптамада сатылды, оның ортасында үлкен тесігі болды, сондықтан пластинканың таңбасын көруге болады. Бұл жазбалар олардың екі жағында сақталған. 1920-ші жылдардың ортасына қарай фотоальбомдар шығарушылар 10" танымал пластинкалардан сәл үлкен қатаң қаптамасы бар қатаң көлемде ауыр қағаздың бос жеңдерінің коллекцияларын сатты. (Классикалық жазбалар 12") Қағаз мұқабасында кішкентай әріппен «Record Album» деген жазу жазылған. Енді жазбалар тік орналастырылып, сөреге тиіспей сақталуы мүмкін болды. XIX ғасырдың басында «альбом» кейде кейбір классикалық музыкалық топтамалардың атауларында қолданылған, мысалы Роберт Шуманның «Жас Опус 68» альбомы, 43 қысқа шығармалар жинағы. Классикалық музыка мен сөйлеу сөздері әдетте ұзын 12 дюймдік 78-ге шығарылды, әр жағында шамамен 4–5 минут ойналады. Мысалы, 1924 жылы Джордж Гершвин Пол Уайтман және оның оркестрімен бірге өзінің жаңа он жеті минуттық композициясының «Rhapsody in Blue» рекордының күрт қысқартылған нұсқасын жазды. Жазу бір пластинканың екі жағында шығарылды, Виктор 55225 және 8 м 59 секундқа созылды. 1910 жылы кейбір еуропалық дискілеу компаниялары толық опералар мен басқа да шығармалардың альбомдарын шығарса да, 1920-жылдарға дейін американдық дискілеу компаниялары альбом шығару практикасын кеңінен қолданған жоқ. 1910 жылы фотоальбомға ұқсас, паптон немесе былғары қаптамасы бар бос жеңді жинақтар клиенттер өз жазбаларын сақтауға пайдаланатын жазба альбомдары ретінде сатылды («жазба альбом» термині кейбір қаптамаларда басылды). Бұл альбомдар 10 және 12 дюймдік өлшемдерде болды. Бұл кітаптардың мұқабалары ішіндегі пластинкалардан кеңірек және биік болды, бұл жазба альбомды кітап сияқты тік орналастыруға мүмкіндік берді, нәзік жазбаларды сөренің үстінен іліп, қорғады. 1930-шы жылдары дискілеу компаниялары 78 айналымдық жазбалардың жинақтарын бір орындаушыдан немесе бір типтегі музыкадан арнайы жиналған альбомдарда шығара бастады, әдетте алдыңғы мұқабасында сурет және артқы немесе ішкі мұқабасында линероноталар болады. Көптеген альбомдарда алты немесе сегіз шығарманы құрайтын үш немесе төрт жазба болды. RCA-ның 1948 жылдың соңында кішкентай 45 айналымдық форматты енгізуі Columbia-ның күтулерін бұзды. 1950 жылдардың ортасына қарай 45-тер жекелеген жазбалар нарығында үстемдік етті, ал 12" LP-лер альбом нарығында үстемдік етті, ал 78-дер мен 10" LP-лер тоқтатылды. 1950 жылдары танымал музыканың альбомдары 45-терде де шығарылды, ауыр қағаз қаптамасы бар кішкентай «ашылатын» альбомдарда сатылды, ішінде жеке қаптамалары бар бірнеше дискілер немесе кішкентай қораптардағы қаптамалар болды. Бұл формат 1960 жылға қарай жоғалып кетті. Синатраның «The Voice» альбомы 1952 жылы екі тараптан екі әннен тұратын кеңейтілген 45-терде шығарылды, екі түрлі қаптамада. 10 дюймдік және 12 дюймдік LP жазбасы (ұзақ ойналатын), немесе 33 1/3 айналымдық микрожазбалы винилді жазба, 1948 жылы Columbia Records ұсынған граммофон жазбасы форматы. Бір LP жазбасында әдетте 78-дер альбомындағыдай көптеген әндер болды және ол жазба индустриясымен «альбом» стандарты ретінде қабылданды.
albums of recorded sound
An album is a collection of audio recordings (e. g., music) issued on a medium such as compact disc (CD), vinyl (record), audio tape (like 8 track or cassette), or digital. Albums of recorded sound were developed in the early 20th century as individual 78 rpm records collected in a bound book resembling a photo album; this format evolved after 1948 into single vinyl long playing (LP) records played at 33 1/3 rpm. The album was the dominant form of recorded music expression and consumption from the mid 1960s to the early 21st century, a period known as the album era. Vinyl LPs are still issued, though album sales in the 21st century have mostly focused on CD and MP3 formats. The 8 track tape was the first tape format widely used alongside vinyl from 1965 until being phased out by 1983, being gradually supplanted by the cassette tape throughout the 1970s and early 1980s; the popularity of the cassette reached its peak during the late 1980s before sharply declining during the 1990s. The cassette had largely disappeared by the first decade of the 2000s. Most albums are recorded in a studio, although they may also be recorded in a concert venue, at home, in the field, or a mix of places. The time frame for completely recording an album varies between a few hours to several years. This process usually requires several takes with different parts recorded separately, and then brought or "mixed" together. Recordings that are done in one take without overdubbing are termed "live", even when done in a studio. Studios are built to absorb sound, eliminating reverberation, to assist in mixing different takes; other locations, such as concert venues and some "live rooms", have reverberation, which creates a "live" sound. Recordings, including live, may contain editing, sound effects, voice adjustments, etc. With modern recording technology, artists can be recorded in separate rooms or at separate times while listening to the other parts using headphones; with each part recorded as a separate track. Album covers and liner notes are used, and sometimes additional information is provided, such as analysis of the recording, and lyrics or librettos. Historically, the term "album" was applied to a collection of various items housed in a book format. In musical usage, the word was used for collections of short pieces of printed music from the early nineteenth century. Later, collections of related 78 rpm records were bundled in book like albums (one side of a 78 rpm record could hold only about 3.5 minutes of sound). When LP records were introduced, a collection of pieces or songs on a single record was called an "album"; the word was extended to other recording media such as compact disc, MiniDisc, compact audio cassette, 8 track tape and digital albums as they were introduced. This in turn led to the modern meaning of an album as a collection of audio recordings issued as a single item. The first audio albums were actually published by the publishers of photograph albums. Single 78 rpm records were sold in a brown heavy paper sleeve with a large hole in the center so the record's label could be seen. The fragile records were stored on their sides. By the mid 1920s, photo album publishers sold collections of empty sleeves of heavier paper in bound volumes with stiff covers slightly larger than the 10" popular records. (Classical records measured 12".) On the paper cover in small type were the words "Record Album." Now records could be stored vertically with the record not touching the shelf, and the term was applied to the collection. In the early nineteenth century, "album" was occasionally used in the titles of some classical music sets, such as Robert Schumann's Album for the Young Opus 68, a set of 43 short pieces. Classical music and spoken word items generally were released on the longer 12 inch 78s, playing around 4–5 minutes per side. For example, in 1924, George Gershwin recorded a drastically shortened version of his new seventeen minute composition Rhapsody in Blue with Paul Whiteman and His Orchestra. The recording was issued on both sides of a single record, Victor 55225 and ran for 8m 59s. By 1910, though some European record companies had issued albums of complete operas and other works, the practice of issuing albums was not widely taken up by American record companies until the 1920s. By about 1910, bound collections of empty sleeves with a paperboard or leather cover, similar to a photograph album, were sold as record albums that customers could use to store their records (the term "record album" was printed on some covers). These albums came in both 10 inch and 12 inch sizes. The covers of these bound books were wider and taller than the records inside, allowing the record album to be placed on a shelf upright, like a book, suspending the fragile records above the shelf and protecting them. In the 1930s, record companies began issuing collections of 78 rpm records by one performer or of one type of music in specially assembled albums, typically with artwork on the front cover and liner notes on the back or inside cover. Most albums included three or four records, with two sides each, making six or eight compositions per album. RCA's introduction of the smaller 45 rpm format later in 1948 disrupted Columbia's expectations. By the mid 1950s, 45s dominated the singles market and 12" LPs dominated the album market and both 78s and 10" LPs were discontinued. In the 1950s albums of popular music were also issued on 45s, sold in small heavy paper covered "gate fold" albums with multiple discs in sleeves or in sleeves in small boxes. This format disappeared around 1960. Sinatra's "The Voice" was issued in 1952 on two extended play 45s, with two songs on each side, in both packagings. The 10 inch and 12 inch LP record (long play), or 33 1/3 rpm microgroove vinyl record, is a gramophone record format introduced by Columbia Records in 1948. A single LP record often had the same or similar number of tunes as a typical album of 78s, and it was adopted by the record industry as a standard format for the "album".
Ұзындығы
Альбомда кез келген санында тректер болуы мүмкін. АҚШ-та The Recording Academy Grammy сыйлықтарының ережелеріне сәйкес, альбомның жалпы ойнату уақыты кемінде 15 минутты құрауы керек, сондай-ақ кем дегенде бес түрлі трек немесе кемінде 30 минуттық жалпы ойнату уақыты болуы тиіс. Ұлыбританияда UK Albums Chart критерийлері бойынша, жазбада төрттен астам трек болса немесе ұзақтығы 25 минуттан асса, ол «альбом» деп есептеледі. Кейде қысқа альбомдар мини-альбомдар немесе EP деп аталады. Майк Олдфилдтің Tubular Bells, Amarok және Hergest Ridge, сондай-ақ Yes тобының Close to the Edge сияқты альбомдары төрт тректен аз, бірақ 25 минуттан асып түседі. Sleep тобының Dopesmoker альбомында тек бір трек бар, бірақ композицияның ұзақтығы 63 минуттан астам. Pinhead Gunpowder сияқты артистердің 30 минуттан кем ойнату уақыты бар өз шығармаларын «альбомдар» деп атауына қарсы ресми ережелер жоқ. Егер альбом бір винил пластинкасына немесе CD-ге сыймаса, онда ол екі винил LP немесе компакт-дискіні бір қаптамада біріктіретін қос альбом ретінде немесе үш LP немесе компакт-дискіні қамтитын үш альбом ретінде шығарылуы мүмкін. Көптеген каталогқа ие жазушылар бірнеше CD-ді бір қорапта қайта шығара алады, көбінесе бір немесе бірнеше альбомды қамтиды (мұндай жағдайда бұл шығарылымдар кейде «екі (немесе үш) рет» деп аталады) немесе бұрын жарияланбаған жазбалардың жинағын. Бұлар қораптық жиынтықтар деп аталады. Кейбір музыкалық артистер бірден үштен астам компакт-дискіні немесе LP жазбаларын қорап түрінде шығарды, бірақ бұл жағдайда жұмыс әдетте альбом деп саналады.
Жолдар
Материал (музыка немесе дыбыстар) альбомда тректер деп аталатын бөлімдерде сақталады. Музыкалық трек (көбінесе жай ғана трек деп аталады) – жеке ән немесе аспаптық үнтаспа. Бұл термин әсіресе танымал музыкада жиі қолданылады, онда жеке тректер альбомдық тректер деп аталады; сонымен қатар, бұл термин EP және сингл сияқты басқа форматтар үшін де қолданылады. Винилдік пластинкалар аудио жазбалардың басты құралы болған кезде, тректің өзі пластинкадағы жолдар арқылы көруге болады, ал көптеген альбомдық қаптамалардың әр жағында тректердің нөмірлері көрсетілген. Компакт-дискіде трек нөмірі индекстеледі, соның арқасында ойнағыш кез келген тректің басына тікелей секіре алады. iTunes сияқты цифрлық музыка дүкендерінде ән термині, вокалды мазмұны бар-жоғына қарамастан, трекпен бір-біріне ауыстырылып қолданылады. Альбомның атымен бірдей аталатын трек тақырыптық трек деп аталады.
Бонус-саздықтар
Бонус трек (бонус кесім немесе просто бонус деп те аталады) – қосымша материал ретінде енгізілген музыкалық шығарма. Мұндай шара маркетингтік мақсатта немесе басқа да себептермен жасалуы мүмкін. Көне альбомдардың қайта шығарылған нұсқаларында синглдер, B-жақтары, тікелей орындау жазбалары мен демо-нұсқалар бонус тректер ретінде жиі кездеседі, егер бұл тректер бастапқы альбомға енбеген болса. Онлайн музыка дүкендері сатып алушыларға өзіне қажет әндерді таңдап, жеке альбом жасауға мүмкіндік береді; егер клиент артисттің бір-екі әнін емес, толық альбомды сатып алса, бонус тректер қосылуы мүмкін. Ән міндетті түрде тегін болмайды, сондай-ақ жеке жүктеуге қолжетімді емес, бұл толық альбомды сатып алуға қосымша ынталандыру болып табылады. Жасырын тректерден өзгеше, бонус тректер трек тізіміне енгізіледі және әдетте басқа альбом тректері арасында үнсіздік болмайды. CD немесе винил альбомдардағы бонус тректер Жапонияда еуропалық және солтүстік америкалық артисттердің шығарылымдарында кең таралған. Халықаралық альбомдарды импорттау отандық нұсқа сатып алудан арзан болуы мүмкін болғандықтан, жапондық шығарылымдар көбінесе отандық сатып алуды ынталандыру үшін бонус тректермен жабдықталады.
Аудио емес баспа форматы
Коммерциялық ноталар жаңа альбомның (студиялық, жинақ, саундтрек және т.б.) шығуымен бірге жарияланады. Фолио әндер жинағы – бұл сол альбомға енген барлық әндердің ноталық жазбаларының жинағы. Оның мұқабасында әдетте альбомның суреті болады, ал ноталардан басқа, орындаушының суреттері де қосады. Көптеген поп және рок альбомдары стандартты форматында шығады: фортепиано/вокал/гитара нотациясы (кейде Easy Piano / E Z Play Today). Рокқа бағытталған альбомдар гитарамен орындалатын нұсқада да шығуы мүмкін, онда әртістің жазбаларынан тікелей алынған ноталар жазылған.
Винил пластинкалары
Винилдік ЛП пластинкалары екі жақты болады, әрқайсысы альбомның жартысын құрайды. Егер поп немесе рок альбомда коммерциялық сингл ретінде бөлек шығарылған тректер болса, олар әдетте альбомда белгілі бір ретпен орналастырылатын. 1960-шы жылдары, әсіресе Ұлыбританияда, синглдер альбомдардан бөлек шығарылатын. Бүгінде көптеген коммерциялық альбомдар бір немесе бірнеше синглді қамтиды, олар альбомды жарнамалау мақсатымен радио, теледидар немесе интернетке жеке шығарылады. Сондай-ақ, бастапқыда бірге жарияланбаған ескі тректердің жинақтарынан – альбомдарға енбеген синглдер, синглдердің "B" жақтары немесе аяқталмаған "демо" жазбаларынан тұратын альбомдар да шығарылды. Бұл 1960 жылдардың ортасынан 1970 жылдардың соңына дейін Compact Cassette форматының танымал бола бастаған кезеңіне сәйкес келді. Алғашқы "Компакт-кассета" Philips компаниясы 1963 жылдың тамызында прототип ретінде ұсынды. Walkman ыңғайлы болды, себебі оның кішкентай мөлшеріне байланысты ол көптеген қалталарға сыйып, көбінесе белдікке немесе шалбарға бекітілетін клиппен бірге келді. Музыка таспаның "А" және "Б" жағына жазылатын, ал кассетаны альбомның екінші жағын ойнату үшін "айналдыру" қажет болатын. Компакт-кассеталар микстейптердің де пайда болуына себеп болды, олар – кез келген музыка тыңдаушысы жасаған әндер жинағынан тұратын таспалар. Микстейптегі әндер әдетте бірімен-бірі қандай да бір байланысқа ие болады, ол тұжырымдамалық тақырып немесе жалпы дыбыс болуы мүмкін.
Компакт-диск
Компакт-диск форматы винил пластинканы да, кассетті де физикалық музыка альбомдарының коммерциялық, көптеп тарату стандарты ретінде ығыстырды. Музыканы жүктеу және iPod сияқты MP3 ойнатқыштардың пайда болуынан кейін, 2001 жылдан 2009 жылға дейін АҚШ-та альбом сатылымы 54,6%-ға төмендеді. CD – цифрлық деректерді сақтау құрылғысы, ол цифрлық жазу технологиясын пайдаланып, музыканы жазуға және ойнатуға мүмкіндік береді. (Бектың "Odelay", Дэвид Грейдің "White Ladder" және басқалары сияқты) жазбалар, далада – ертедегі блюз жазбалары сияқты, түрмеде немесе Rolling Stones Mobile Studio сияқты жылдам жазу студиясымен жасалды.
Студия
Альбомдардың көпшілігі студиялық альбомдар болып табылады, яғни олар дыбыс жазу студиясында, жазу процесін бақылайтындарға альбомның дыбысын барынша толық бақылауға мүмкіндік беретін жабдықтармен жазылады. Олар сыртқы шуды және дыбыс қайталануын азайтады, сондай-ақ жоғары сезімтал микрофондармен және дыбыс араластыру құралдарымен жабдықталған. Кейбір студияларда әрбір музыкант өзінің бөлігін жеке бөлмеде (немесе тіпті бөлек уақытта, тректің басқа бөліктерін дұрыс уақытта ойнау үшін құлаққаппен тыңдап) жазады. 2000 жылдары цифрлық жазу технологиясының дамуымен музыканттар әннің өз бөлігін әлемнің басқа бір шұбатындағы студияда жазып, оның үлесін соңғы өнімге қосу үшін цифрлық желілер арқылы жіберуге мүмкіндік алды.
Тірі
Бір реттен жазылған, үстінен жазылмаған немесе көпжолға бөлінбеген жазбалар "тірі" деп аталады, тіпті студияда жасалған болса да. Дегенмен, "тірі альбом" дегеніміз көбінесе көпшілік көрермендері бар концертте жазылған альбом, тіпті жазба үстінен жазылған немесе көпжолға бөлінген болса да. Концерттік немесе сахналық қойылымдар қашықтан жазу техникасымен жазылады. Альбомдар бір концертте немесе бірнеше концертте жасалған жазбаларды біріктіре алады. Оларға көрермендердің қол соғуы, күлкісі және басқа да шуы, орындаушылардың шығармалар арасындағы монологтары, импровизация және т.б. кіруі мүмкін. Олар сахналық дыбыс жүйесінен тікелей көпжолға жазуды қолдануы мүмкін (көрермендер арасына орналасқан микрофондардың орнына), сондай-ақ жазба сапасын жақсарту үшін пост-өндірісте қосымша манипуляциялар мен эффекттерді пайдалануы мүмкін. Белгілі ертедегі тірі альбомдардың бірі – Бенни Гудманның 1950 жылы шыққан The Famous 1938 Carnegie Hall Jazz Concert альбомы. 1970-ші жылдары тірі жанрдағы қос альбомдар кең танымал болды. Роберт Кристагаудың Record Guide: Rock Albums of the Seventies (1981) еңбегінде осы тұжырымдаманы бағалай келе, ол: "Көпшілігі дыбыс пен форматы фонографиялық өндіріске сәйкес келмейтін пайдаға алу ретінде жасалған жазбалар (аудиотаспаға көріністерді, иістерді немесе бірлестікті жазу мүмкін емес). Бірақ Джо Кокер, Бетт Мидлер және Боб Дилан үшін аренада бұл форманың мәні зор" деді. Эрик Клэптонның Unplugged (1992) альбомы 26 миллионнан астам, Гарт Брукстың Double Live (1998) альбомы 21 миллионнан астам, ал Питер Фрэмптонның Frampton Comes Alive! (1976) альбомы 11 миллионнан астам дана сатылған ең көп сатылған тірі альбомдардың қатарында. Rolling Stones 500 Greatest Albums of All Time тізімінде 18 альбом тірі альбом ретінде жарияланды.
Жинақ альбом
Компиляциялық альбом – әр түрлі жазба жобаларынан немесе әр түрлі әртістерден алынған материалдардың жинағы. Ол бір әртістің "ең жақсы хиттері", бір әртістің B-жақтары мен сирек туындылары, немесе рекордтық лейблдің, музыкалық жанрдың, белгілі бір уақыт кезеңінің немесе аймақтық музыкалық өнер сахнасының таңдаулары секілді белгілі бір тақырып бойынша құрастырылады. Промоциялық үлгілер альбомы – компиляциялық альбомдардың бір түрі.