Фонографтық цилиндрлер: Ұялы дыбыс жазу және ойнату құралы

Кіріспе

Дыбысты жазу және көшіру ортасы

Фонограф цилиндрлері (сонымен қатар оның авторы Томас Эдисонның құрметіне Эдисон цилиндрлері деп те аталады) – дыбысты жазу және көшірудің ең алғашқы коммерциялық ортасы. Өз шаңырағында ("жазбалар" деп кеңінен танылған), бұл қуыс цилиндрлі объектілердің сыртқы бетіне салынған дыбыс жазбасын механикалық цилиндрлі фонографта ойнату арқылы қайта көшіруге болады. Алғашқы цилиндрлер қалайы фольгамен қапталған, бірақ он жылдан кейін балауызды жақсартылған нұсқасы жасалды, одан кейін олар коммерцияланды. 1910 жылдары бәсекелес дискілік жазба жүйесі нарықта жеңіске жетіп, басым коммерциялық дыбыс ортасына айналды.

Ерте дамуы

1877 жылдың желтоқсанында қалайы фольга коммерциялық немесе көркемдік мақсаттар үшін тиімді жазу құралы болған жоқ, ал қолмен айналдырылатын қарапайым фонограф тек жаңалық ретінде сатылды, оннан аз немесе мүлдем пайда әкелмеді. Эдисон жарық беретін электр шамдарын жасауға көшті, ал дыбыс жазу технологиясын басқалар жетілдірді. Бұл жүйе Эдисонның өкілдеріне көрсетілгеннен кейін, Эдисон дереу фонографты қайта жасауға кірісті. Ол беті қайта-қайта жоңқаланып, қайта пайдалануға болатын, толық балауыздан жасалған қалың цилиндрді таңдады. 1888 жылы «Графофон» да, Эдисонның «Жақсартылған фонографы» да саудаға шығарылды. Ақырында патент бөлісу туралы келісімге қол қойылды, және балауыз жағылған картон түтікшелері Эдисонның толық балауыз цилиндрлеріне, стандартты формат ретінде толығымен жол берді. 1889 жылдан бастап алдын ала жазылған балауыз цилиндрлер сатыла бастады. Олардың жоғасында кәсіби түрде жазылған әндер, аспаптық музыка немесе қызықты монологтар болды. Алғашқыда олардың жалғыз клиенттері – аркадалар мен таверналарда орнатылған «никелодеондардың» (алғашқы музыкалық автоматтардың) иелері болды, бірақ бірнеше жыл ішінде фонографтың жекелеген иелері оларды үйге қолдану үшін көбірек сатып ала бастады. Кейінірек шыққан, қысқа ойналатын, жоғары жылдамдықты цилиндрлерден айырмашылығы, ерте цилиндрлік жазбалар әдетте шамамен 120 айналым/минут жылдамдығымен жазылып, үш минутқа дейін ойнатылуы мүмкін еді. Олар салыстырмалы түрде жұмсақ балауыз қоспасынан жасалған және бірнеше ондаған рет ойналғаннан кейін тозығып кететін. Сатып алушы содан кейін олардың бетін тегіс қылып жоңқалайтын механизмді пайдалана алатын, соның арқасында оларға жаңа жазбалар жасауға болатын. 1880-ші жылдардың соңы мен 1890-шы жылдардың цилиндрлік машиналарын көбінесе жазуға арналған қосымша құрылғылармен бірге сататын. Дыбысты жазу және ойнату мүмкіндігі цилиндрлік фонографтардың арзан дискілік фонографтармен бәсекелестіктегі басты артықшылығы болды, олар 1890-шы жылдардың соңында жаппай сатыла бастады, өйткені дискілік жүйедегі машиналарды тек алдын ала жазылған дыбысты ойнату үшін ғана пайдалануға болады. Арада жылдар өткен соң, цилиндрлерде қолданылатын балауыздың түрі жақсартылып, қатайтылды, соның арқасында цилиндрлерді 100-ден астам рет жақсы сапада ойнатуға болады. 1902 жылы Edison Records компаниясы «Edison Gold Moulded Records» деп аталған, жақсартылған қатты балауыз цилиндрлер желісін іске қосты. Бұл цилиндрлер желісінің маңызды жетістігі – Эдисонның негізгі цилиндрден қалып жасауға мүмкіндік беретін процесті әзірлегені, содан кейін қалыптан бірнеше жүз цилиндр жасауға болады. Бұл процесс «Алтын құю» деп аталды, өйткені процесте қолданылатын алтын электродтарынан алтын бу шығарылды.

In December 1877, Tin foil was not a practical recording medium for either commercial or artistic purposes, and the crude hand cranked phonograph was only marketed as a novelty, to little or no profit. Edison moved on to developing a practical incandescent electric light, and the next improvements to sound recording technology were made by others. After this system was demonstrated to Edison's representatives, Edison quickly resumed work on the phonograph. He settled on a thicker all wax cylinder, the surface of which could be repeatedly shaved down for reuse. Both the Graphophone and Edison's "Perfected Phonograph" were commercialized in 1888. Eventually, a patent sharing agreement was signed, and the wax coated cardboard tubes were abandoned in favor of Edison's all wax cylinders as an interchangeable standard format. Beginning in 1889, prerecorded wax cylinders were marketed. These have professionally made recordings of songs, instrumental music or humorous monologues in their grooves. At first, the only customers for them were proprietors of nickelodeons—the first jukeboxes—installed in arcades and taverns, but within a few years, private owners of phonographs were increasingly buying them for home use. Unlike later, shorter playing high speed cylinders, early cylinder recordings were usually cut at a speed of about 120 rpm and can play for as long as three minutes. They were made of a relatively soft wax formulation and would wear out after they were played a few dozen times. The buyer could then use a mechanism which left their surfaces shaved smooth so new recordings could be made on them. Cylinder machines of the late 1880s and the 1890s were usually sold with recording attachments. The ability to record as well as play back sound was an advantage of cylinder phonographs over the competition from cheaper disc record phonographs, which began to be mass marketed at the end of the 1890s, as the disc system machines could be used only to play back prerecorded sound. Over the years, the type of wax used in cylinders was improved and hardened, so that cylinders could be played with good quality over 100 times. In 1902, Edison Records launched a line of improved, hard wax cylinders marketed as "Edison Gold Moulded Records". The major development of this line of cylinders is that Edison had developed a process that allowed a mold to be made from a master cylinder, which then permitted the production of several hundred cylinders to be made from the mold. The process was labeled "Gold Moulded" because of the gold vapor that was given off by gold electrodes used in the process.

Қатты пластиктен жасалған баллондар

1900 жылдың 20 наурызында Томас Б. Ламбертке АҚШ патенті (645,920) берілді, онда целлюлоидтан, алғашқы қатты пластиктен жасалған цилиндрлерді жаппай өндіру процесі сипатталды. (Францияда 1893 жылдан бері целлюлоид цилиндрлер өндіріліп келген, бірақ олар жеке-жеке жазылған, қалыпқа құйылмаған.) Сол жылы Чикагодағы Ламберт компаниясы осы материалдан жасалған цилиндрлік пластинкаларды сата бастады. Олар құлап кетсе де сынбайтын және мыңдаған рет тозбай ойнатылатын болды. 1903 жылы цилиндрлердің түсі қараға өзгертілді, бірақ қоңыр және көк түсті цилиндрлер де шығарылды. Дәлелдемеге сүйенсек, бояулар беткі шуды азайту үшін қолданылған. Балауызбен салыстырғанда, бұл қатты, иілгіш емес материалды қайта жазуға болмайды, бірақ оның беріктігі артықшылық болып табылды. Бұл жоғары технология 1906 жылы «Жоюға келмейтін жазбалар компаниясы» және 1908 жылы «Колумбия фонограф компаниясы» лицензиялады. Еуропадағы «Эдисон Белл» компаниясы технологияны жеке лицензиялап, Эдисонның таңдаулы шығармаларын балауыз (көбінесе танымал серия) және целлюлоид (жоюға келмейтін серия) түрінде сата алды. 1908 жылдың соңында Эдисон «Amberol» таңбасымен әдеттегі екі минуттың орнына төрт минут ойнайтын балауыз цилиндрлерін ұсынды. Олар кішкентай стилуске төтеп беру үшін қаттырақ (бірақ көбірек сынғыш) балауыздан жасалған. Ойнату уақытын ұзарту үшін иектің мөлшері кішірейтіліп, олардың арақашықтығы екі есе азайтылды. 1912 жылы Эдисон компаниясы Ламберттің целлюлоид технологиясына патентін сатып алып, дер кезінде олардың қолданыстағы «Amberol» таңбасының нұсқасы – «Edison Blue Amberol Records» өндірісін бастады. Эдисон осы жақсартылған цилиндрлік пластинкаларды ойнату үшін ішкі және сыртқы рупорлары бар бірнеше фонограф түрлерін жасады. Ішкі рупорлы үлгілер «Amberola» деп аталды. Эдисон өзінің «Fireside» модельді фонографымен беріліс механизмі және екі түрлі стилуске ие «K модельді» репродуктормен жабдықталды, бұл оған екі минуттық және төрт минуттық цилиндрлерді ойнатуға мүмкіндік берді.

On March 20, 1900, Thomas B. Lambert was granted a US patent (645,920) that described a process for mass producing cylinders made from celluloid, an early hard plastic. (fr of France was producing celluloid cylinders as early as 1893, but they were individually recorded rather than molded.) That same year, the Lambert Company of Chicago began selling cylinder records made of the material. They would not break if dropped and could be played thousands of times without wearing out. The color was changed to black in 1903, but brown and blue cylinders were also produced. The coloring was purportedly because the dyes reduced surface noise. Unlike wax, the hard, inflexible material could not be shaved and recorded over, but it had the advantage of being nearly permanent. This superior technology was licensed by the Indestructible Record Company in 1906 and Columbia Phonograph Company in 1908. The Edison Bell company in Europe had separately licensed the technology and were able to market Edison's titles in both wax (popular series) and celluloid (indestructible series). In late 1908, Edison had introduced wax cylinders that played for nominally four minutes (instead of the usual two) under the Amberol brand. They were made from a harder (and more fragile) form of wax to withstand the smaller stylus used to play them. The longer playing time was achieved by reducing the groove size and placing them half as far apart. In 1912, the Edison company eventually acquired Lambert's patents to the celluloid technology, and almost immediately started production under a variation of their existing Amberol brand as Edison Blue Amberol Records. Edison designed several phonograph types, both with internal and external horns for playing these improved cylinder records. The internal horn models were called Amberolas. Edison marketed its "Fireside" model phonograph with a gearshift and a 'model K' reproducer with two different styli, which allowed it to play both two minute and four minute cylinders.

Құлдырау

Цилиндрлік пластинкалар 1910 жылдарға дейін өсіп келе жатқан диск пластинкалары нарығымен бәсекелесіп тұрды, одан кейін дискілер коммерциялық жарыста жеңіске жетті. 1912 жылы дискілер мен цилиндрлерді сатқан Columbia Records компаниясы цилиндр форматынан бас тарды, ал Edison Diamond Disc форматын ұсынды, оны алмаз инемен ойнатуға болады. 1915 жылдан бастап Edison компаниясының жаңа цилиндрлері Edison дискілерінен қайта жазылған; сондықтан олардың дыбыс сапасы дискінің түпнұсқасынан төмен болды. Оның цилиндрлері сатылымы азайып, ақырында өте аз қалды, бірақ Edison цилиндрлі фонограф иелеріне сол форматта жаңа атауларды ұсыну арқылы қолдау көрсетуді жалғастырды, компания барлық жазбалар мен фонографтарды өндіруді 1929 жылдың қарашасында тоқтатқанға дейін. 1947 жылы Dictaphone балауыз цилиндрлерін Dictabelt технологиясымен алмастырды, ол балауыз цилиндріне емес, пластикалық белдеуге механикалық ойық салды. Кейіннен магниттік таспаға жазуға көшті. Дегенмен, ескі үлгідегі диктант машиналарын пайдалану үшін цилиндрлер бірнеше жыл бойы қолжетімді болды және 1950 жылдарға дейін цилиндрлі диктант машиналарын кездестіру сирек емес еді. 20-шы ғасырдың соңы мен 21-шы ғасырдың басында ескірген технологияны пайдаланудың ерекшелігі үшін цилиндрлерде жаңа жазбалар жасалды. Бәлкім, ең танымалдарының бірі – They Might Be Giants тобы, олар 1996 жылы электр қуатынсыз орындалған "I Can Hear You" және тағы үш әнді Нью-Джерси штатының Вест-Оранж қаласындағы Edison National Historic Site-та 1898 жылғы Edison балауыз жазу студиялық фонографында жазды. Бұл ән 1996 жылы Factory Showroom-да жарық көрді және 2002 жылы жинақталған Dial A Song: 20 Years of They Might Be Giants-та қайта шығарылды. Басқа жазылған әндер – "James K. Polk", "Maybe I Know" және "The Edison Museum", соңғысы жазу орны туралы ән. Бұл жазбалар 2001 жылы MP3 файлдары ретінде онлайн режимінде ресми түрде жарияланды. 21-шы ғасырда заманауи, ұзақ қызмет ететін материалдардан жасалған цилиндрлердің шағын саны өндірілді. Мұндай кәсіппен айналысатын екі компания – Англияның Шеффилд қаласындағы Vulcan Cylinder Record Company және Нью-Йорктегі Болдуин қаласындағы Wizard Cylinder Records Company. 2010 жылы британдық The Men That Will Not Be Blamed for Nothing музыкалық тобы өзінің тұңғыш альбомынан "Sewer" әнін шығарды, оны 40 данадан балауыз цилиндрде шығарды, оның ішінде тек 30 данасы сатылымға қойылды. Жинақпен бірге 20 фунттан кем ақшаға цилиндрлік ойнатқыш жасау туралы нұсқаулар келді. BBC бұл жаңалықты BBC Click, BBC Online және Radio 5 Live арқылы телеарнада көрсетті. 2017 жылдың маусым айында Cthulhu Breakfast Club подкасты шоудың арнайы, шектеулі балауыз цилиндрлік нұсқасын шығарды. 2019 жылдың сәуірінде Hello Internet подкасты он шектеулі балауыз цилиндрлік жазбаны шығарды. 2023 жылдың мамырында Needlejuice Records "Lemon Demon" әндері "Touch Tone Telephone" және "The Oldest Man On MySpace" үшін "Spirit Phone" және "Dinosaurchestra" альбомдарынан ыстық балауыз цилиндрлік синглдерді шығарды.

Cylinder records continued to compete with the growing disc record market into the 1910s, when discs won the commercial battle. In 1912, Columbia Records, which had been selling both discs and cylinders, dropped the cylinder format, while Edison introduced his Diamond Disc format, played with a diamond stylus. Beginning in 1915, new Edison cylinder issues consisted of re recordings from Edison discs; they therefore had lower audio quality than the disc originals. Although his cylinders continued to be sold in steadily dwindling and eventually minuscule quantities, Edison continued to support the owners of cylinder phonographs by making new titles available in that format until the company ceased manufacturing all records and phonographs in November 1929. In 1947, Dictaphone replaced wax cylinders with their Dictabelt technology, which cut a mechanical groove into a plastic belt instead of into a wax cylinder. This was later replaced by magnetic tape recording. However, cylinders for older style dictating machines continued to be available for some years, and it was not unusual to encounter cylinder dictating machines into the 1950s. In the late 20th and early 21st century, new recordings have been made on cylinders for the novelty effect of using obsolete technology. Probably the most famous of these are by They Might Be Giants, who in 1996 recorded "I Can Hear You" and three other songs, performed without electricity, on an 1898 Edison wax recording studio phonograph at the Edison National Historic Site in West Orange, New Jersey. This song was released on Factory Showroom in 1996 and re released on the 2002 compilation Dial A Song: 20 Years of They Might Be Giants. The other songs recorded were "James K. Polk", "Maybe I Know", and "The Edison Museum", the last a song about the site of the recording. These recordings were officially released online as MP3 files in 2001. Small numbers of cylinders have been manufactured in the 21st century out of modern long lasting materials. Two companies engaged in such enterprise are the Vulcan Cylinder Record Company of Sheffield, England, and the Wizard Cylinder Records Company in Baldwin, New York. In 2010 the British musical group The Men That Will Not Be Blamed for Nothing released the track "Sewer", from their debut album, Now That's What I Call Steampunk! Volume 1 on a wax cylinder in a limited edition of 40, of which only 30 were put on sale. The box set came with instructions on how to make a cylinder player for less than £20. The BBC covered the release on Television on BBC Click, on BBC Online, and on Radio 5 Live. In June 2017 the Cthulhu Breakfast Club podcast released a special limited wax cylinder edition of a show. In April 2019, the podcast Hello Internet released ten limited edition wax cylinder recordings. In May 2023, Needlejuice Records released wax cylinder singles for Lemon Demon songs "Touch Tone Telephone" and "The Oldest Man On MySpace", from albums Spirit Phone and Dinosaurchestra, respectively.

Баллондардың жазбаларын сақтау

Жазу ортасының ерекшелігіне байланысты, көптеген цилиндрлерді ойнату жазудың сапасын нашарлатуы мүмкін. Цилиндрлерді қайта ойнату олардың бұрынғы сапасын төмендетіп, жазылған сигналдарды бұзады. Сонымен қатар, ылғалға ұшырағанда, саңырау цилиндрдің бетіне еніп, жазбада беттік шу тудыруы мүмкін. Қазіргі таңдағыда цилиндрлік жазбаларды ойнатуға арналған жалғыз кәсіби құралдар – Анри Шаму жасаған Археофон және Николас Бергтің "Endpoint Cylinder and Dictabelt Machine" құрылғылары. Археофонды Эдисон Ұлттық Тарихи Орыны, Боулинг Грин Мемлекеттік Университеті (Боулинг Грин, Огайо), Арнайы Жинақтар Бөлімі, Санта-Барбарадағы Калифорния Университетінің Дональд С. Дэвидсон Кітапханасы және көптеген басқа кітапханалар мен мұрағаттар пайдаланады, соның ішінде Нью-Йорк Сахналық Өнер Кітапханасы да қолданады. |filename2=Артур Салливан балауыз цилиндр жазбасы.ogg|title2=Артур Салливанның 1888 жылғы "Литтл Менло", Лондон шарасындағы сөзі|description2=Сақталған ең алғашқы балауыз цилиндр жазбаларының бірі.