Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Халықтық қару
Folkloric weapon
Халық аңыздарында күміс оқ – қасқыр, вампир, әйел-құдия немесе басқа да табиғаттан тыс күштерге қарсы тиімді болатын сирек қарулардың бірі. "Күміс оқ" термині сондай-ақ қиын мәселеге қарапайым, тіпті керемет сияқты шешім табуды білдіретін метафора ретінде қолданылады. Мысалы, 1930 жылдар шамасында ашылған пенициллин дәрігерлерге көптеген бактериялық инфекцияларды емдеуге және толығымен жазып жіберуге мүмкіндік берген "күміс оқ" болды.
In folklore, a silver bullet is often one of the few weapons that are effective against a werewolf, vampire, witch, or other supernatural beings. The term silver bullet is also a metaphor for a simple, seemingly magical, solution to a difficult problem: for example, penicillin circa 1930 was a "silver bullet" that allowed doctors to treat and successfully cure many bacterial infections.
Баллистикалық тиімділік
Күміс оқтар бірнеше жағынан қорғасын оқтардан ерекшеленеді. Қорғасынның тығыздығы күмістен 10% жоғары, сондықтан бірдей өлшемдегі қорғасын оққа қарағанда күміс оқтың массасы аздап төмен болады. Таза күміс қорғасыннан нашар соғылады және қаттылығы тұрғысынан қорғасын мен мыс арасында орналасады (1.5 < 2.5 < 3.0 Мохс) ал қиылыс модулі (5.6 < 30 < 48 ГПа). Күміс оқ мылтық трубкасының жолақтарын қабылдай алады. Соққының нәтижесі белгілі бір деңгейде болжамды және оқ өлшемі мен пішіні, ұшу қашықтығы және нысана материалы сияқты бірнеше факторларға байланысты болады. Ұзақ емес қашықтықта күміс оқ жоғары қиылыс модулінің арқасында жақсырақ тесіп өтеді және қорғасын оқтай деформацияланбайды. 2007 жылғы MythBusters эпизодында қорғасын оқтардың күміс оқтарға қарағанда тереңірек енетіні көрсетілді; тәжірибеде .45 калибрлі Colt ұзын патронындағы қорғасын оғы және одан жеңіл күміс оғы жақын қашықтықтан атылды. 2012 жылғы MythBusters эпизодында күміс оқтар M1 Garand мылтығынан атылғанда қорғасын оқтарға қарағанда нашаррақ дәлдік көрсетеді. Майкл Бриггс де күміс оқтарды қорғасын оқтармен салыстыратын тәжірибелер жүргізді. Күміс оқтардың мөлшері қорғасын оқтардың мөлшерімен сәйкес келуі үшін арнайы қалып жасап, оларды сынап көрді. Ол күміс оқтардың қорғасын оқтарға қарағанда сәл баяу және аз дәл екенін анықтады.
Silver bullets differ from lead bullets in several respects. Lead has a 10% higher density than silver, so a silver bullet will have a little less mass than a lead bullet of identical dimensions. Pure silver is less malleable than lead and falls between lead and copper in terms of hardness (1.5 < 2.5 < 3.0 Mohs) and shear modulus (5.6 < 30 < 48 GPa). A silver bullet accepts the rifling of a gun barrel. The terminal impact is somewhat speculative and will depend on a variety of factors including bullet size and shape, flight distance, and target material. At short ranges, the silver bullet will most likely give better penetration due to its higher shear modulus, and will not deform as much as a lead bullet. A 2007 episode of MythBusters demonstrated a greater penetration depth of lead bullets versus silver bullets; the experiment utilized a lead slug in a .45 caliber Colt long shell vs a lighter, silver slug fired at closer range. Another MythBusters episode, from 2012, showed that silver bullets are less accurate than lead bullets when fired from an M1 Garand. Michael Briggs also did some experiments with silver bullets compared to lead bullets. After making a custom mold to ensure that the sizes of the silver bullets were comparable to the lead bullets, he fired them. He found that the silver bullets were slightly slower than the lead bullets and less accurate.
Фольклорлық шығармалар
Кейбір авторлар еркекқұстың күміс оқтарға осалдығы туралы идея 1767 жылы Жан Шастель атты аңшы өлтірген адам жейтін жануар – Геваданның жыртқышынан басталады деп мәлімдейді. Дегенмен, Шастельдің күміс оқтармен зарядталған қару қолданғандығы туралы айғақтар, негізінен Анри Пурраттың 1946 жылғы «Histoire fidèle de la bête en Gévaudan» еңбегіндегі бұрмаланған мәліметтерге негізделген. Осы романның авторы, француз жазушысы, Жан Шастельдің бас киімінде тағылған, кейіннен оқтар жасау үшін балқытылған, Құдай ананың ойдан шығарылған медальдарының арқасында аңға оқ атқан деп есептейді. 1936 жылғы Ямтедегі аюлар туралы әңгімеде күміс оқтар өлтіру тәсілі ретінде айтылады. Швециялық фольклорда күміс оқтарды сиқыршылар мен скрогсра сияқты, қалыпты оқтарға қарсы «қатты» жаратылыстарға қарсы қолданылатын универсалды қару ретінде қарастырады. Гримм ағайындыларының «Екі бауыр» ертегісінде оқтан өтпейтін әйел күміс түймелермен атылып құлайды. Болгариялық көтерілісші Делио туралы эпикалық халық әндерінде ол қалыпты қаруларға зардап шекпейтін, сондықтан жаулары оны өлтіру үшін күміс оқ жасауға мәжбүр болады делінеді.
Some authors asserted that the idea of the werewolf's supposed vulnerability to bullets cast from silver dates back to the Beast of Gévaudan, a man eating animal killed by the hunter Jean Chastel in the year 1767. However, the allegations of Chastel purportedly using a gun loaded with silver bullets are derived from a distorted detail based primarily on Henri Pourrat's Histoire fidèle de la bête en Gévaudan (1946). In this novel, the French writer imagines that the beast was shot thanks to fictitious medals of the Virgin Mary, worn by Jean Chastel in his hat and then melted down to make bullets. An account of a Jämte about were bears in 1936 attributes bullets of silver as the method of killing. Swedish folklore tends to ascribe silver bullets as a catch all weapon against creatures, as wizards or the skogsrå, that are "hard" against regular ammunition. In the Brothers Grimm fairy tale of The Two Brothers, a bullet proof witch is shot down by silver buttons, fired from a gun. In some epic folk songs about Bulgarian rebel leader Delyo, he is described as invulnerable to normal weapons, driving his enemies to cast a silver bullet in order to murder him.
Танымал мәдениетте
Бірқатар ойдан шығарылған Жабайы Батыс батырлары күміс оқтарды қару ретінде қолданды, осы арқылы жүрек тазалығын көрсетеді. Олардың ең танымал мысалы – жалғыз саяхатшы, ол әр аптаның мәселесін шешкеннен кейін өзінің белгісі ретінде күміс оқ қалдыратын. Телесериалда Рейнджер рөлін ойнаған Клейтон Мур 1950 жылдары алюминийден жасалған күміс оқтарды жанкүйерлеріне сыйлаған. Фантастикалық қорқыныш жанрында күміс оқтарды монстрларды өлтіруге арналған қару ретінде пайдалану жалғасты. 1939 жылғы Гарднер Фокс жазған, «Детектив Комикс» 31 және 32 нөмірлеріндегі аталмаған ерте Бэтмен сериалында Бэтмен «вампирді тек күміс оқ ғана өлтіре алады» деп мәлімдейді және Брюс Уэйннің нике қызын ұрлаған вампирлер тобын жеңу үшін осындай қаруды жылдам дайындайды. 1941 жылғы «Волк-адам» фильмі және оның жалғасы мен туындылары күмісті (оқ түрінде немесе басқа да формада) бүрелер үшін өлім келтіретін қару ретінде бекітті, осы әлсіздік көбінесе ликантроптарға ғана тән деп есептеледі. «Күміс оқ» (1985) және «Күрсінген» (2005) фильмдері осының жарқын мысалдары, соңғысы 1941 жылғы фильмнің өзіне сілтеме жасайтын пародиясын ұсынады. Гиллермо дель Торо мен Чак Хоганның «Штамм» романдары күміс оқты оның бұрынғы мәртебесіне, яғни вампирлерге ұқсас стигойларға қарсы қару ретінде қайтарады.
A number of fictional Wild West heroes used silver bullets as weapons, to symbolize their purity of heart. The best known of these was the Lone Ranger in all his incarnations: after solving the problem of the week, he would leave a silver bullet behind as his mark. Clayton Moore, who played the Ranger in the television series, was known to give away silver bullet props, made from aluminum, to fans in the 1950s. Fantasy horror has continued the use of silver bullets as monster slayers. In an untitled early Batman serial from 1939, written by Gardner Fox for Detective Comics issues 31 and 32, Batman declares that "only a silver bullet may kill a vampire," and swiftly forges such a weapon to defeat the coven of vampires who kidnapped Bruce Wayne's fiancée. The 1941 film The Wolf Man, and its sequels and spinoffs, codified silver (whether in bullet form or otherwise) as the definitive death dealer for werewolves, to the point where this weakness is often regarded as exclusive to lycanthropes. Notable film examples are Silver Bullet (1985) and Cursed (2005), with the latter being in part a self referential spoof of the 1941 film. The Strain novels by Guillermo del Toro and Chuck Hogan return the silver bullet to its earlier status as a weapon against the strigoi, who are broadly analogous to vampires.