Кіріспе
1994 жылғы бейне ойын
Темалық парк – Bullfrog Productions әзірлеген және Electronic Arts компаниясы 1994 жылы шығарған құрылыс және басқару симуляциясы. Ойыншы көңіл көтеру паркін жобалап, оны басқару арқылы әлем бойынша тақырыптық парктерін құру және пайда табуға тырысады. Бұл ойын Bullfrog-тың «Темалық» және «Дизайнерлер» сериясының бірінші бөлігі болып табылады. Оның жасалуы шамамен бір жарым жылға созылды, команда барынша реалистік болуға ұмтылды. Көп ойыншылы режим сияқты кейбір мүмкіндіктер алынып тасталды. 15 миллионнан астам данасы сатылды, сондай-ақ түрлі ойын консольдарына арналған нұсқалары шығарылды, олардың көпшілігі 1995 жылы жарық көрді. «Темалық парк» ойыны көбінесе жағымды пікірлер алды. Сынақшылар ойын процесі мен юморын жоғары бағалады, бірақ консольдік нұсқаларын сақтау мүмкіндігінің немесе тышқанды қолдаудың болмауы себепті сынға алды. Ойын жапон тіліне аударылды (қалыпты жапондық шығарылымдардан өзге), «Shin Theme Park» деген атпен 1997 жылы Sega Saturn және Sony PlayStation үшін, ал 2007 және 2011 жылдары Nintendo DS және iOS платформалары үшін қайта жасалды. «Темалық аурухана» – Bullfrog компаниясының бұл ойынынан кейін шыққан тақырыптық мұрагері, содан кейін «Темалық парк әлемі» (кейбір елдерде «Sim Theme Park» деп танылады) және «Theme Park Inc» (сондай-ақ «SimCoaster» деп те аталады) есімдерімен тікелей жалғасы шықты.
Ойын процесі
Ұлыбританияда тегін жер учаскесінен бастап, бірнеше жүз мың фунт стерлингпен ойыншы табысты ойын-сауық паркін салуы керек. Ақша аттракциондар, дүкендер мен персоналға жұмсалады, кіру билеттерін, тауарларды және сусындарды сату арқылы табыс түседі. Дүкендерде азық-түлік (мысалы, мұзқаймақ) немесе суық сусындар, кокос лақтыру және аркада ойындары сияқты тауарлар сатылады. Олардың сипаттамаларын өзгертуге болады, бұл клиенттердің мінез-құлқына әсер етуі мүмкін: мысалы, тағамның дәмін өзгерту (мысалы, мұзқаймақтағы қант мөлшерін өзгерту арқылы) клиенттерді қайта оралуға ынталандыруы мүмкін. Парктің көркін жақсартатын әртүрлі нысандар (мысалы, ағаштар мен фонтандар) және санитарлық бөлмелер сатып алуға болады. Аттракциондардың саны отыздан астам, олардың күрделілігі секіріп тұратын қамал мен ағаш үйден бастап, дөңгелекті жол мен айналмалы бұрыш сияқты күрделі және қымбат аттракциондарға дейін жетеді. Сондай-ақ, клоундар мен ортағасырлық тақырыптардағы шоулар («қойылымдар» деп аталады) бар. Кейбір аттракциондар, мысалы, дөңгелекті жолдар, үшін рельстерді төсеу қажет. Аттракциондардың құрамы платформаларға байланысты өзгереді: мысалы, PlayStation нұсқасында ортағасырлық және дельфин шоулары жоқ. Аттракциондарға үнемі күтім жасау қажет: ұзақ уақытқа қалдырылса, олар жарылуы мүмкін. Зияратшылар автобуспен келіп-кетеді. Кіру бағасын белгілеуге болады және несиелер алуға болады. Ойыншы бастапқыда шектеулі сандағы дүкендермен, аттракциондармен және нысандармен бастайды. Басқаларын сатып алу үшін зерттеулер жүргізілуі керек. Зерттеулер аттракциондарды берік етуге, персоналды тиімді етуге және автобустардың сыйымдылығын арттыруға мүмкіндік береді. Зерттеу тақырыбын және оған жұмсалатын қаржыны ойыншы анықтайды. Жұмысқа алынатын персоналға ойын-сауықшылар, күзетшілер, механиктер және шеберлер кіреді. Персоналдың жетіспеуі жаяу жолдардың ластануы, аттракциондардың бұзылуы, қылмыс және наразы клиенттер сияқты проблемаларға әкелуі мүмкін. Клиенттер наразы болса, вандалдар парктің бұзылуына себеп болуы мүмкін, мысалы, шарларды жарып, тамақ ұрлап, ойын-сауықшыларды ұрып-соғу арқылы. Кейде жалақы мен тауар бағасы туралы келіссөздер жүргізу қажет; келісімге келмеу персоналдың ереуіліне немесе тауар жеткізілмеуіне әкелуі мүмкін. Темалық парк үш деңгейлі симуляция ұсынады: жоғары деңгейде логистика сияқты аспектілерді басқару қиынға түседі. Мысалы, толық деңгейде ойыншы зерттеулерді, келіссөздерді, қорларды және акцияларды басқаруы керек. «Құмдық» режимінде бұл аспектілер жоқ. Ойыншы кез келген уақытта режимді ауыстыра алады. Ойын уақыты күнтізбе сияқты жүзеге асырылады: әр жылдың соңында ойыншы сол жылғы бәсекелестерге қарсы көрсеткен нәтижелері бойынша бағаланады. Ойын жылдамдығын реттеуге болады және персоналды ойыншы жылжыта алады. Жақсы көрсеткені үшін ақшалай сыйлықтар берілуі мүмкін, ал ең ұзын дөңгелекті жолға ие болғаны үшін кубоктар берілуі мүмкін. Мақсаты – парктің құнын және қолдағы ақшаны арттыру, оны сату және әлемнің басқа бөлігінен жаңа ойын-сауық паркін ашу үшін жаңа жер сатып алу. Жеткілікті ақша жиналғаннан кейін ойыншы паркті аукционға қойып, әлемнің әртүрлі жерлерінде орналасқан және экономика, ауа райы, жер бедері және жер құны сияқты ойынға әсер ететін жаңа жерлерге көше алады. Mega Drive және SNES нұсқаларында парк орналасқан жеріне байланысты әртүрлі параметрлер (мысалы, шөл және мұздық) бар.
Даму
Питер Молино ойын-саябағын құру идеясы бизнес жанрын дамытуға тұрарлық деп ойлағандықтан туындағанын айтты. Ол «Темалық парк» – әрқашан жасағым келген ойын екенін, сондай-ақ бұрынғы бизнес-симуляциялық ойыны «Кәсіпкер» жасаған қателіктерді қайталамауды қалағанын айтты: ол бизнес-симуляциялық ойын жасап, оны қызықты етуді көздеді, осылайша адамдар ойнағысы келер еді. Сұхбатының бірінде ол «Темалық парк» құрудың басты себебі – ойыншылардың өз армандарындағы ойын-саябағын жасау мүмкіндігін беру екенін түсіндірді. Тағы бір себебі – ойыншыларға мұндай бизнесті жүргізудің қаншалықты қиын екенін көрсету. Үш қиындық деңгейі ойыншыларға қалаған тереңдікті таңдауға мүмкіндік береді: жай ғана ойын-саябағын құру немесе барлық бизнес-шешімдерді қабылдау. Молино бағдарламалаудың ең қиын бөлігі – келушілердің мінез-құлқы болғанын айтты. Алғашқы жоспар бойынша, ойыншы әйелінен мұра алған немере інісінің рөлінде ойнауы керек еді, ал мұраны әлемдегі ең ірі және табысты ойын-саябағын құруға жұмсауға болар еді. Графика 3D Studio бағдарламасымен салынды және модельденді. Көп ойыншылы режимде ойыншылар басқа саябақтарға бұзақыларды жіберуге мүмкіндік алатын еді. Кодтың көп бөлігі «Theme Hospital» ойынында қолданылды, ал анимация редакторы «Theme Hospital» ойынының дизайнері және продюсері Марк Уэбли тарапынан жақсартылып, «The Complex Engine» деп аталды. Суретші Гэри Карр бұл ойынның жақсы идея емес деп ойлады және сурет стилі ұнамады. Молино одан жапон нарығына тартымды, жарқын стиль жасауын сұрады, бірақ Карр келіспей, Bullfrog компаниясынан кетіп қалды. Кейін Карр өз пікірін өзгертті және 2012 жылы бұл ойынды классикалық туынды деп санайтынын мәлімдеді. 1994 жылы Молино «Темалық парк» және «Сиқырлы кілем» ойындарын бірге дамытып жатты. Ойын 1994 жылдың қаңтарына қарай дайын болды және 28 наурызда шығару жоспарланған, бірақ бұл мерзім маусымға дейін ықпалды, сондай-ақ Еуропа нарығында да шығарылды. ПК нұсқасына Midland Bank демеушілік етті. PlayStation нұсқасын Krisalis Software әзірледі және 1995 жылы шығарды. Mega CD нұсқасында CD саундтрегі бар, оны Domark әзірлеп, сол жылы шығарды. Bullfrog компаниясы 1995 жылдың сәуірінде дайын болған Mega Drive нұсқасын және 1995 жылдың қарашасында шыққан Sega Saturn нұсқасын жасады. Басқа нұсқаларға Amiga CD32, Atari Jaguar, 3DO Interactive Multiplayer, Super Nintendo Entertainment System және Macintosh кіреді. Марк Хили Mega Drive және Super Nintendo Entertainment System нұсқаларының графикасын жасады. Графика үш күннің ішінде аяқталды.
Қабылдау
Темалық парк сыншылардың жоғары бағасына ие болды. Ойынның ойналысы, графикасы және әсіресе құнарлылығы ерекше жақсы қабылданды. Edge журналының рецензенты ойынның күрделі екенін айтты, бірақ оның толыққандылығы мен құнарлылығын жоғары бағалады. GamePro осы пікірлерді қайталап, Jaguar нұсқасының көңілді емес баяулаудан зардап шегетінін мәлімдеді. Олар: «Ocean компаниясы Jaguar платформасында Theme Park ойынының жақсы көрініп, жақсы естілуі үшін жеткілікті еңбек етпеді» деген қорытынды жасады. Next Generation журналының рецензенты кері пікір білдіріп, Jaguar нұсқасының «мүсіндей келісімді» екенін, ал ойынның өзі орташа деңгейде екенін айтты. Олардың түсіндіруінше, «баяу ойналыс пен шатастыратын карталар оны басқа «құдай» ойындарының құнарлылығына жете алмайды, ал көптеген ойыншылар барлық мүмкіндіктерді қарап шығармас бұрын жалықады». Mean Machines Sega рецензенты оны Mega Drive нұсқасымен салыстырып, сақтау функциясы мен әртүрлі ойын-сауықшыларды осы нұсқаға қарағанда маңызды жақсартулар деп атады. Сыншылардың пікірі басқа нұсқаларға да ұқсас болды. Mean Machines Sega ойынды «соңғы жасалған ең күрделі Megadrive ойыны» деп сипаттап, ойналыс қабілеті мен ұзақ өмір сүруіне жоғары баға берді, бірақ шеберлердің мінез-құлқына сын айтты. Next Generation ойынның 3DO нұсқасын қарап шығып, «оның сымбаты бар, бірақ біз 3DO-ның Transport Tycoon ойынын күтудеміз» деді. Ойынның Macintosh нұсқасын қарап шыққанда, олар ойыншылардың Диснейлендке барғанда осы ойынды еске түсіретініне сенді.
Марапаттар
1997 жылы «Темалық парк» ойыны «PC Gamers» журналының 100 үздік ойын тізімінде 61-орынды иеленді, «Темалық ауруханамен» бірге. 2004 жылы «Темалық парк» GameSpot-тың барлық уақыттағы ең ұлы ойындар тізіміне енді. 1995 жылы Total! журналы ойынды SNES-тің 100 үздік ойынының тізімінде 36-орынға қойды. 1996 жылы GamesMaster журналы Sega Saturn нұсқасын «The GamesMaster Saturn Top 10» тізімінде 6-орынға бағалады.
Қайта шығарылғандар
Темалық парк ойынының жапондық ремейкі, Shin Theme Park (新テーマパーク) деп аталды, және ол 1997 жылдың 11 сәуірінде Electronic Arts Victor компаниясымен Sony PlayStation және Sega Saturn платформалары үшін жарық көрді. Бұл нұсқа Жапониядағы өзге нұсқалардан өзгеше, ойын стилі мен графикасы өзгертілген. Ремейк DOS нұсқасының негізінде жасалған.