Кіріспе
Жасушаның жасушаға жабысуына қатысатын жасушалық түйісу. Десмосома ("байлаушы дене"), сондай-ақ макула адхеренс (көпше түрі: макула адхерентес) (лат. "жабысатын нүкте") – жасушалардың бір-біріне жабысуына арналған мамаиданған жасушалық құрылым. Бұл – түйіспе кешенінің бір түрі, плазмалық мембраналардың бүйір беттерінде кездейсоқ орналасқан, нүктелі жабысулар түрінде кездеседі. Десмосомалар – жасушалардың бір-біріне жабысуының ең берік түрлерінің бірі болып табылады және жүрек бұлшық еті, несеп қуығының қабығы, асқазан-ішек жолының шырыш қабығы және эпителий сияқты күшті механикалық кернеуге ұшырайтын тіндерде кездеседі.
A desmosome ('/d//ɛ//z//m//ə/,/s//oʊ//m/; "binding body"), also known as a macula adherens (plural: maculae adherentes) (Latin for adhering spot), is a cell structure specialized for cell to cell adhesion. A type of junctional complex, they are localized spot like adhesions randomly arranged on the lateral sides of plasma membranes. Desmosomes are one of the stronger cell to cell adhesion types and are found in tissue that experience intense mechanical stress, such as cardiac muscle tissue, bladder tissue, gastrointestinal mucosa, and epithelia.
Құрылымы
Дезмосомалар десмосомалық аралық сүт кешендерінен (DIFC), кадерин ақуыздарының, линкерлік ақуыздардың және аралық сүт кешендерінен тұрады. DIFC-ті үш аймаққа бөлуге болады: жасушадан тыс өзекті аймақ немесе десмоглея, сыртқы тығыз плака немесе ODP және ішкі тығыз плака немесе IDP. Олар басқа кадериндердің гомофильді байланысу ерекшелігіне қарама-қайшы, N терминалдарының маңында клеткадан тыс кеңістікте гетерофильді өзара әрекеттесу арқылы бір-бірімен байланысады. Десмоглеин мен десмоколлиннің жасушалық мембранадағы орнын бекіту үшін бір жолмен өтетін трансмембраналық аймағы және жасушалық іргетасы бар. Десмоглеиндер мен десмоколлиннің " Dsc a " изоформасында плакоглобинмен байланысатын клеткааралық кадерин домені бар. Бұл препарат плазма мембранасындағы кадерин ақуыздары мен кератин талшықтары арасындағы медиатор ретінде әрекет етеді. Десмоплакиннің ортаңғы таған доменінің ұзындығы бойынша айырмашылығы бар екі изоформасы бар. Барлық десмоплакиндердің N терминалды басы, C реті бар, ол үш плакинді қайталаудан тұрады және C шетінде глицин серин аргининге бай домен (GSR) бар.
Аритмогендік кардиомиопатия
Десмосомадағы мутациялар аритмогенді кардиомиопатияның (АКМ) басты себебі болып табылады, бұл өмірге қауіпті ауру, көбінесе десмоглеин 2, кейде десмоколлин 2 мутацияларынан туындайды. Бұл ауру көбінесе 20 мен 50 жас аралығындағы адамдарға әсер етеді және жас спортшылардың өліміне себеп болатыны көпке белгілі, алайда кенеттен болатын өлімдердің көпшілігі дене белсенділігімен тікелей байланысты емес. Қазіргі уақытта халық арасындағы аурудың кездесу жиілігі 1/10,000 деп саналады, бірақ 1/200 адамда АКМ-ға бейімделуге мүмкіндік беретін мутация болуы мүмкін деп есептеледі. АКМ симптомдары: есінен тану, демікпе, жүрек қағудың тездігі және бұл жағдайды кішкентай дефибриллятор құрылғысын орнату арқылы емдеуге болады.
Бүлдіршектер
Пемфигус вульгарлы (ПВ) және пемфигус фолиациус (ПФ) сияқты көпіршік пайда болатын аурулар – аутоиммундық аурулар, онда аутоантителолар десмоглиндерге бағытталады. ПВ Dsg3 (Desmoglein 3) және кейде Dsg1-ге қарсы айналымдағы аутоантителолар (IgG) салдарынан туындайды. ПВ супрабазальды акантолизбен, яғни шырышты қабықта және эпидермисте көпіршіктердің пайда болуымен көрінеді. ПФ пациенттерінде Dsg1-ге қарсы аутоантителолар болады, эпидермисте беткі көпіршіктер пайда болады, бірақ шырышты қабық зардап шекпейді. Екі аурудың да нәтижесінде кератиноциттердің жабысу қабілеті төмендейді. Пемфигусты бактериялық инфекция да тудыруы мүмкін: булозды импетиго – Dsg1 клеткадан тыс доменін ыдырататын токсинді бөлетін стафилококк бактериясынан туындайтын инфекция. Ұқсас белгілер Хейли-Хейли ауруында да кездеседі, бірақ себебі аутоиммундық емес, генетикалық. 3-ші хромосомада орналасқан, hSPCA1 белгісін кодтайтын ATP2C1 генінің гаплоинсуффициенті десмосомалардың қалыптан ауытқуына әкеледі. Десмоглеин 1 гаплоинсуффициенті жолақты палмоплантарлық кератодермияға алып келеді, бұл ауру эпидермистің тым қалыңдауына себеп болады. Десмоглеиннің жоғалуы 4 шаш түбіршегінің бұзылған дифференциациялануына әкеледі. Эпидермолиз булоза симплекс – десмоплакинге байланысатын кератин 5 және 14 гендеріндегі мутациялар салдарынан туындайтын эпидермалық көпіршік ауруы. Бұл ауру стресс кезінде базальды эпидермистің жарылуымен көрінеді. Плакофиллин 1 мутациялары эктодермальды дисплазияны немесе терінің әлжуаздығы синдромын тудырады. Бұл аралық жіпшелер мен десмоплакиннің десмосомадан ажырауымен көрінеді.
Тарих
Десмосоманы алғаш рет итальяндық патолог Джулио Бизозеро ашқан. Ол бұл тығыз түйіндерді Бизозеро түйіндері деп атады. 1920 жылы Йозеф Шаффер десмосома терминін енгізді. Бірінші қосымша, "десмо", нео-латын тілінен грек тіліндегі "desmos" – байланыс сөзінен алынған, заттарды байланыстыру немесе біріктіру мағынасын береді. "Сома" – дене деген сөзбен бірігіп, десмосоманы байланыстыратын денеге айналдырады.