Кіріспе
Әйелдер арасындағы жыл сайынғы колледж баскетбол турнирі
NCAA I дивизиондық әйелдер баскетбол турнирі, кейде «Әйелдер наурыздық марафоны» деп аталады, АҚШ-та әр көктемде өткізілетін, жеңілген команданың іріктеуден шығарылатын турнир. Қазіргі уақытта турнирде Ұлттық колледждік атлетика қауымдастығының (NCAA) I дивизионы деңгейіндегі 68 әйелдер колледж баскетбол командасы ұлттық чемпионды анықтау үшін бақталастырады. Бұл турнирге дейін 1972 жылдан 1982 жылға дейін Әйелдер арасындағы колледждер аралық атлетика қауымдастығы (AIAW) ұйымдастырған AIAW әйелдер баскетбол турнирі өткізілді. Баскетбол 1981–82 оқу жылында NCAA чемпионат бағдарламасына қосылған 12 әйелдер спортының бірі болды, себебі NCAA әйелдер колледж спортының толық басқару құқығы үшін AIAW-мен күресті. AIAW сол 12 (және басқа) спорт түріндегі чемпионат бағдарламасын жүргізуді жалғастырды; алайда, екі әйелдер чемпионатының бір жылынан кейін NCAA жеңіске жетті, ал AIAW таратылды. 2022 жылдан бастап турнирдің форматы мен іріктеу процесі ерлер турнирімен бірдей. I дивизион конференцияларының чемпиондарына 32 автоматты қатысу құқығы беріледі, ал NCAA іріктеу комитеті 36 «еркін қатысу құқығын» ұсынады. Ең төменгі төрт автоматты және еркін қатысу құқығы алған командалар бірінші турда 64 командалық турнирге өту үшін «алғашқы төрт» ойындарында бақталастырады. Ұлттық жартылай финал, «Әйелдердің соңғы төрттігі» деп аталады, дәстүрлі түрде ерлердің «соңғы төрттігімен» бір аптаның соңында, бірақ басқа қалада өткізіледі. Қазіргі уақытта «Әйелдердің соңғы төрттігі» жұма-жексенбі күндері өткізіледі, ал ойындар ерлердің «соңғы төрттігі» мен чемпионатына бір күн бұрын өтеді. Әйелдер чемпионатының қатысушылары мен қызығушылық деңгейі жылдар бойы өсті, әсіресе 2003 жылдан 2016 жылға дейін, соңғы чемпионат ойыны ерлер чемпионатының дүйсенбілік ойынынан кейінгі сейсенбіге ауыстырылған кезде. Команда 14 рет қатарынан жартылай финалға өтті.
Турнирдің форматы
1982 жылдан 1990 жылға дейін, 1996 жылдан 2002 жылға дейін, 2017 жылдан 2019 жылға дейін және 2021 жылдан бері әйелдер арасындағы «Финал төрттігі» әдетте ерлер арасындағы «Финал төрттігінен» бұрын, я болмаса турнирдің соңғы сенбі күні ерлер ойынға түсер алдында өтеді. 2023 жылдан бері финал ерлер «Финал төрттігінен» кейін жексенбі күні түстен кейін өткізіледі; 2017 жылдан 2019 жылға, 2021 және 2022 жылдарға дейін жексенбі күні кешке. Турнирлік схема I дивизионның әр конференциясының чемпиондарынан құралады, олар автоматты түрде қатысады. Қалған орындар «үлкен мүмкіндік» негізінде беріледі, командалар NCAA іріктеу комитетімен таңдалады. Іріктеу процесі және турнирдегі командалардың орналасуы бірнеше факторларға негізделген, соның ішінде командалардың рейтингісі, жеңіс-жеңіліс көрсеткіштері және NET деректері. 2022 жылдан бері наурыз және сәуір айларында өтетін турнирге 68 команда қатысады. Осы командалардың 32-сі өздерінің конференциялық турнирлерін жеңіп, автоматты түрде қатысу құқығын алады. 2017 жылдан бері Айви лигасы жеке постсезондық турнирін өткізеді. Қалған командаларға NCAA іріктеу комитетімен «үлкен мүмкіндік» ретінде ұсыныстар беріледі. Д-р Мэрилин МакНил, Монмут университетінің атлетика вице-президенті/директоры – қазіргі төраға. 2011 жылдың 1 наурызында Боулинг Грин мемлекеттік университетінің атлетика директоры Грег Кристофер 2011–12 оқу жылында NCAA I дивизионы әйелдер баскетбол комитетінің төрағасы болып тағайындалды. Турнир төрт аймақтық турнирге бөлінген, әр аймақта 1-ден 16-ға дейін командалар орналасады, комитет әр аймақты басқаларымен мүмкіндігінше салыстырмалы етуге тырысады. Әр аймақтағы ең жоғары орын алған команда 16-шы командамен, 2-ші команда 15-ші командамен және т.б. ойнайды (яғни, бірінші раундтағы барлық ойындарда командалардың нөмірінің қосындысы 17-ге тең болады).
Келесі жылы чемпиондар жоқ
Бір ғана рет қазіргі чемпион (өткен жылғы жеңімпаз) келесі жылы турнирге қатыса алмады. 1985 жылғы чемпион Олд Доминион 1986 жылы 15–13 есебімен ойын өткізді.
Жоғары тұқымдар
1999 жылы турнир тарихында (64 командаға дейін ұлғайтылғаннан бері) бірінші рет, ең жоғары рейтингтегі (1, 2, 3 және 4-орын алған) барлық командалар Sweet Sixteen кезеңіне өтті.
Турнирге жеңіліссіз қатысқан командалар
20 команданың 10-ы Ұлттық чемпионатты жеңіп алды. Маусымды жеңіліссіз аяқтаған команда, міндетті түрде өз конференциясының турнирін жеңіп, турнирге автоматты қатысу құқығын алуы керек. Сондықтан, маусымды жеңіліссіз аяқтаған команданың турнирге қатыса алмауының жалғыз себебі – командаға постсезондық ойындарға тыйым салу. (Басқа мүмкіндіктер: команда тәуелсіз болуы немесе автоматты қатысу құқығына әлі лайық емес конференциядан болуы.) Постсезондық тыйым салу екі себептің бірінен туындауы мүмкін: Командаға NCAA санкцияларына байланысты постсезондық ойындарға тыйым салынған. Команда төменгі NCAA дивизионынан көшіп келе жатыр, осы кезеңде NCAA ережесі бойынша NCAA демеушілігіндегі постсезондық ойындарға қатысуға тыйым салынған. Бұл Калифорния баптист университетінің жағдайына сәйкес келеді, ол 2018 жылы II дивизионнан көшуді бастады және осылайша 2023 жылға дейін NCAA турниріне қатыса алмады. Калифорния баптист университеті WNIT турниріне қатысуға құқылы болды, себебі бұл турнир NCAA-мен салыстырғанда (немесе 2024 жылы енгізілген Әйелдер баскетбол шақыру турнирі) NCAA-мен басқарылмайды; «Лансерлер» командасы жартылай финалда ақтық жеңімпаз «Райс» командасына есе жіберді.
The team is serving a postseason ban due to NCAA sanctions. The team is transitioning from a lower NCAA division, during which time it is barred by NCAA rule from participation in NCAA sponsored postseason play. This is the case for California Baptist, which began a transition from Division II in 2018 and thus could not play in the NCAA tournament until 2023. California Baptist was eligible for the WNIT because that tournament is not operated by the NCAA, unlike the men's version (or the Women's Basketball Invitation Tournament introduced in 2024); the Lancers lost in the quarterfinals to eventual champion Rice.
Мекен мемлекет
Тек бір команда ғана «Финал төрттігін» өз алаңында өткізді. Тағы екі команда «Финал төрттігін» өз қалаларында, ал тағы жеті команда «Финал төрттігін» өз штаттарында ойнады. Өзінің үй алаңында ойнаған жалғыз команда 1987 жылы «Техас» болды, ол жартылай финалдық ойынды қазір бұрынғы Франк Эрвин арнайы шаралар орталығында ұтылды. 1983 жылы «Олд Доминион» «Финал төрттігін» өзінің туған қаласы Норфолк, Вирджиниядағы «Норфолк Скоуп» аренасында өткізген кезде, сондай-ақ жартылай финалда ұтылды. «Скоуп» ешқашан «Монархтардың» тұрақты үй алаңы болған емес. «ODU» әрқашан кампустағы ареналарды пайдаланды, бірінші «ODU Fieldhouse» және 2002 жылдан бастап «Chartway Arena» ареналарын. Келесі жылы «USC» Лос-Анджелестегі өзінің қарсыласы «UCLA» командасының үй алаңы «Pauley Pavilion» аренасында ұлттық чемпионатты жеңіп алды. Өз штаттарында ойнаған басқа командалардың ішінде «Стэнфорд» (1992) ұлттық чемпионатты жеңіп алды; «Нотр-Дам» (2011) чемпионат ойынында жеңілді; ал «Батыс Кентукки» (1986), «Пенсильвания штаты» (2000), «Миссури штаты» (2001), «ЛСУ» (2004) және «Бейлор» (2010) жартылай финалда жеңілді.
Чемпионаттың маржалары
Чемпионат ойындарындағы үстеме ойын: ерлер баскетболынан тыс (оны CBS және TNT Sports өткізеді) және гольф (ол Golf Channel өткізеді). ESPN 1996 жылдан бері турнирге айрықша құқықтарды иеленді; 2003 жылы 11 жылдық келісімшартты жаңартудан бастап, ESPN турнирдегі барлық 63 ойынды теледидардан көрсетеді (23-тен жоғары), бірінші және екінші турдағы ойындар ESPN және ESPN2 телеарналарында көрсетіледі. Базардан тыс ойындар көруге ақы төлеу арқылы өткізілді. 2011 жылы ESPN бұл келісімді 202324 маусымына дейін жаңартты, бұл келісім жалпы құны 500 миллион доллар деп хабарланды. Сонымен қатар, ESPN International үшін АҚШ-тан тыс ерлер турниріне құқықтарды да қамтыды. 2024 жылы ESPN келісімшартты 2032 жылға дейін қайта жаңартты (ерлер турнирі үшін медиа құқықтарының аяқталуымен сәйкес), сегіз жыл ішінде 920 миллион доллар сомасында келісім жасалды. Алғашқы екі турда бір арна (әдетте ESPN немесе ESPN2 жоғары анықтамалық таратпасы) әр терезеде "whiparound" қамтуды эфирге шығарып, барлық ойындарды жылжытып көрсетеді. ESPN стандартты анықтама арналары ойындарды аймақтық негізде хабарлауға пайдаланылды, ал ойындарды ESPN3 немесе баламалы арналарда толық көруге болады. 2023 жылы ұлттық чемпионат ойындары алғаш рет ABC телеарнасында көрсетілді. 2021 жылы NCAA берген деректерде келісімшарттың құны 15,9% -ы әйелдер турниріне немесе жыл сайын шамамен 6,1 миллион доллар бөлінген. Салыстырмалы түрде, ерлер турниріне арналған келісім-шарт жылына 700 миллион доллардан астам бағаланады. Сол жылы ерлер мен әйелдер арасындағы теңсіздіктің қарастырылуы кезінде сыншылар NCAA келісімшартының құрылымы әйелдер турниріне арналған медиа құқықтарды бағаламайтынын айтты. Спорттық спорттың Эмили Карон және Эбен Нови Уильямс орта есеппен көрермендер саны бойынша, егер әйелдер турниріне арналған медиа құқықтар бөлек сатылса, жылына кем дегенде 20 миллион доллар әкелуі мүмкін деп есептеді. Америка шығыс конференциясының комиссары Эми Хухтхаузен ESPN келісім-шарты "қаржылық сенімділікті қамтамасыз етеді, бірақ әйелдер баскетболын (немесе басқа спорт түрлерін) дамытуға ынталандыруды қамтамасыз етпейді" деп мәлімдеді. 2021 жылғы ерлер мен әйелдер арасындағы теңсіздік туралы бұқаралық ақпарат құралдарының үлкен сын-пікірлерінен кейін, NCAA заң фирмасы Kaplan Hecker & Fink-ке өзінің чемпионаттарының жан-жақты гендерлік теңдікті тексеруді тапсырды. Есептің қорытындылары арасында әйелдер турниріне арналған АҚШ теледидар құқықтары 2024 жылы ESPN-мен қазіргі хабар тарату келісім-шартының мерзімі аяқталғанға дейін жылына кемінде 81 миллион доллар болады (NCAA-ның жалпы пакетінің 34 миллион доллар құнымен салыстырғанда). 2023 жылғы ұлттық чемпионат күні NBC-дің "Пресспен таныс" бағдарламасына берген сұхбатында NCAA-ның жаңа президенті Чарли Бейкер әйелдер баскетбол турниріне арналған медиа құқықтар келесі құқық циклында бөлек сатылуы мүмкін екенін білдірді. "Бізде оны бөлек шығаруға мүмкіндік бар, және біз спортшы студенттер, мектептер, бағдарламалардың мен оларға тиісті деп сипаттаған нәрсені алуына көз жеткізу үшін өте көп жұмыс істейміз" деді. Кейтлин Кларктың турнирлік жарысына қызығушылық Айованың әйелдер финалы мен чемпионат ойындарының ESPN және ABC телеарналарында рекордымен көруге әкелді. Дегенмен, NCAA ESPN-мен 2024 жылдың қаңтарында 8 жылдық келісім бойынша ESPN-мен келісімшартты жаңартты, ESPN бір маусымға шамамен 115 миллион доллар төлейді, ал NCAA I дивизион әйелдер баскетбол турниріне медиа құқықты 65 миллион долларға бағалады. Келісімде ESPN-дің демеушіліктерді сату құқығының кеңейтілуі (бірақ CBS / WBD әлі де NCAA корпоративтік чемпионы мен серіктес бағдарламасының демеушіліктерін ерлер турниріне қатысты құқықтарына сәйкес басқарады) және ұлттық чемпионаттың жыл сайын ABC телеарнасында көрсетілуіне кепілдік береді.