Кіріспе
Калифорниядағы су қоймасы, АҚШ
the lake
Big Bear Lake – АҚШ-тың батысында, Калифорния штатының Сан-Бернардино округіндегі Сан-Бернардино тауларында орналасқан су қоймасы. Көл қар мен жаңбырмен толысады, басқа салалары немесе жасанды түрде су толықтыру жолдары жоқ. Теңіз деңгейінен 6743 фут (2055 метр) биіктікте орналасқан, көлдің шығыстан батысқа қарайғы ұзындығы шамамен 7 миль (11 км), ал ең кең жері шамамен 2,5 миль (4 км) құрайды, бірақ көлдің ені көбінесе осы көрсеткіштен сәл артық. Бұл шамалаулар көлдегі судың оңтайлы деңгейін ескере отырып жасалған. Бөгеттегі ең терең нүктеде Big Bear көлінің суы 72 фут (22 метр) терендікке жетеді.
Тарих
Бұл аймақ шамамен 2500 жыл бойы жергілікті серрано халқының ата-бабаларының мекені болды. Олар бұл аумақты "Юхавиат" деп атады, бұл "Қайын орманы" деп аударылады. Олар тұщы су көздерінің бойында орналасқан 10-30 дөңгелек үйлерден тұратын шағын ауылдарда тұрып, шұңғыл аңғарда жиналған жидектермен, жаңғақтармен, түйеқұмырзамен, еліктермен және мол аңмен күштенді. Серрано халқы жергілікті гризли аюларын ата-бабалары ретінде қарастырды және олардың етін жемеді немесе терілерін кимеді. Аймақтағы бірнеше елді мекендерде Биг-Бер аймағының бай жергілікті тарихын көрсететін жер аттары бар. Олардың ішінде Юкайпа, Кукамонга және Мускупиабе бар. Еуропалық саяхатшылар бұл аймақты алғаш рет Бенджамин Уилсон басқарған америкалық түпкілікті халықтың аңшылық тобымен кездескенде көрді. Уилсон Калифорнияға Мексиканың Альта-Калифорниясы кезінде көшіп келді. Ол испандық жер иеленуші Йорба отбасына үйленді және Хуан Бандиниден Ранчо Джурупаның (Риверсайд) бір бөлігін сатып алды. Ол жергілікті шаруа және мемлекет қайраткері болды. Уилсон Ішкі аймақтың бейбіт сот судьясы болып тағайындалды және аумақтық билік тарапынан жақын маңдағы Риверсайдтағы ранчоларды тонау күдігімен америкалық түпкілікті халықты іздеу және ұстау үшін тапсырылды. Бұл топты қатал басшы Валкара басқарды, олар мал басын Сан-Бернардиноның солтүстігіндегі Люцерн аңғарына айдап әкетті. Уилсон 44 адамнан тұратын отряд жинады, олардың 22-сін Кахон асуы арқылы жіберді, ал қалған 22 адаммен Санта-Ана өзенінің бастауына қарай қысқаша қозғалыс жасады, бұл Луцерннің екінші жағындағы Юттерді тиімді түрде кесіп тастады. Сапар барысында Уилсон жабайы жануарларға, әсіресе аюларға толы кең су алабына тап болды. Оның отряды бірден аңшылық тобына айналды, онда ер адамдар 11 жұпқа бөлінді, әр жұп аюдың терісін алып келді. Уилсон бұл шұңғыл жазықтықты "Аю аңғары" деп, ал жақын маңдағы селдір маусымдық батпақты жерді "Үлкен аю көлі" деп атады. Сол уақытша су нысаны бүгінде Санта-Анита ранчосының Болдуиніне тиесілі Болдуин көлі деп аталады, ол 1876 жылы оның құрметіне аталған Алтын тау кенін сатып алды. Уилсонның қайту сапарында топ тағы 11 аю терісін алып келді. 1859 жылы аңғар алтын іздеушілерге танымал орынға айналды. Индианадан келген алтын іздеуші Уильям Ф. Холкомб Солтүстік Калифорния кен орындарынан Лос-Анджелеске көшіп келді, онда ол Биг-Бердегі алтын іздеу туралы естіді. Ол "Аштық" алабына көшіп келді, бірақ алғашқы қыста сәттілікке жете алмады. Оның ату шеберлігіне байланысты ол басқа бірнеше шахтерлер тарапынан аюды ет үшін аңғаруға жалданып алынды. Өзінің үнді досымен бірге Холкомб Аю аңғарының солтүстігіндегі бір жотада гризли аюын іздеп тапты, атып, жаралады. Сол жерде ол алтынмен араласқан кварц тамырын байқады. Бұл жаңалық жарияланғаннан кейін Оңтүстік Калифорнияда алтын асығысы басталды, ал Холкомб аңғары Сан-Бернардино округының ең көп халқы бар аймағына айналды. 1884 жылы сазды, көбінесе жазық Аю аңғары бір аркалы гранитті бөгетпен тосылып, Редлендс аймағында суару үшін судың бір бөлігін сақтады. Редлендс цитрус өсірушілері 1884 жылғы бөгет жеткіліксіз су шығаратынын анықтады. Bear Valley Mutual Water Company (Bear Valley Irrigation Company компаниясының мұрагері) жаңа бөгетті жобалау үшін Джон С. Иствудты жалдады. 72 фут (22 м) көп аркалы бөгет ескі бөгеттен 300 фут (91 м) төмен салынды және көлдің сыйымдылығын арттырды. Бастапқы гранитті бөгет әлі де бар, әдетте 20 фут су астында. 1923 жылы жаңа бөгеттің аркалары үстінде автомобиль жолының көпірі (SR 18) салынды. 2009 жылы ескі көпірдің жанына жаңа айналма көпір салынды, ал жаңа бөгеттің үстіндегі ескі көпір алынып тасталды (12). Жер бетіндегі биіктік 2057 м, бірақ бұл деңгей жылдық қардың еруіне және ағынына байланысты өзгереді. Биг-Бер муниципалитет су ауданы 1977 жылы Өзара су компаниясынан бөгетті және басқа да активтерді сатып алды. Сан-Бернардинодағы гризли аюларын ретсіз аңдау бір кезде маңызды популяцияға ауыр соққы берді, ал 1906 жылға қарай барлық жергілікті Ursus californicus жойылды. Туризм автомобильдің пайда болуымен және содан кейін шалғай аймаққа қол жеткізуге арналған автомобиль жолдарының құрылуымен басталды. Голливуд көп ұзамай Биг-Берді тауып алды, ал бірнеше фильмдер, әсіресе вестерндер аймақта түсірілді.
География
Үлкен аю көлі географиялық тұрғыдан оның Солтүстік және Оңтүстік жағалауларымен анықталады. Биг Беар бульвары Оңтүстік жағалаудан өтеді және Биг Беар аңғарына 18 тас жолының жалғасы ретінде (батыс жағынан жақындаған «Әлем шеті» тас жолы) алып келеді. Биг Беар бульвары шығысқа қарай Папуз шығанағы, Боулдер шығанағы және Меткалф шығанағы арқылы содан кейін тікелей шығысқа қарай Биг Беар көлі қаласына дейін созылады. «Ауыл» деп аталатын жерде жол көлге қарай бұрылады да, содан кейін шығысқа қарай Мунриджге, Сноу Саммит және Беар Маунтин шаңғы курорттарына, сондай-ақ көлдің шығыс жағында орналасқан Стэнфилд Котфқа дейін иіліп өтеді. Биг Беар бульвары шығысқа қарай Биг Беар Ситиге жалғасады, ол өзінің атына қарамастан, ресми құрылмаған қауымдастық. Bear Creek және Siberia Creek көлге құяды, ал Bear Creek көлден шығып, оңтүстік-батысқа қарай шамамен 9 миль (14 км) саяхат етіп, Санта-Ана өзеніне жетеді. Солтүстік жағалау (38-ші тас жол) 18-ші тас жолының Дам торабынан басталады. Ол 1920 жылдардағы танымал балық аулау лагері Грейдің орналасқан тарихи жерінен шығысқа қарай жүреді. Ол Граут шығанағын айналып солтүстікке бұрылып, кішкентай Fawnskin қалашығынан өтеді. Жол Солтүстік жағалау арқылы ормандық жерлерден өтеді, Үлкен аюдың күн обсерваториясынан, Үлкен аюдың ашылу орталығынан, Серрано кемпингінен (USFS) өтіп, қоғамдық қайық жүзуге арналған жерге және Стэнфилд Котфқа жетеді. Солтүстік жағалаудағы жол шығысқа қарай Биг Беар Сити мен Болдуин көліне дейін жалғасады. Биг Беарға басты жол Сан-Бернардинодан 330-шы тас жол арқылы өтеді, онда ол 18-ші тас жолымен қиылысады, Раннинг Спрингс арқылы. 18-ші тас жол Арроубер және Сноу Вэллиден өтіп, 7200 фут (2190 м) биіктіктегі Лейк Виста шыңынан және жалпы ұзындығы 33 миль (53 км) болатын 15 миль (24 км) «Арктикалық шеңберден» өтеді. Биг Беар көліне Сан-Бернардино (10) тас жолы арқылы Редлендс маңындағы 38-ші тас жолынан («Артынан келу жолы» деп аталады) да кіруге болады, бұл 52 миль (84 км) қашықтықты қамтиды және шығыс жағындағы Биг Беар Ситиден өтеді. Люцерн аңғарының солтүстігінен 18-ші тас жол арқылы Болдуин көліне асудан және солтүстік жағынан Биг Беар Ситиге кіруге болады.
Климат
Ұлттық ауа райы қызметі мәліметінше, Биг Бердегі ең жылы ай – шілде, күндізгі орташа температурасы – . Ең суық ай – қаңтар, күндізгі орташа температурасы – . Жыл сайын орташа есеппен 1,7 күнде ауа температурасы немесе одан жоғары болады. Мұз температурасы әр айда тіркелген, және жылына орташа есеппен 186 күн орын алады, әдетте 24 қыркүйектен 4 маусымға дейін. 1960 жылдан бергі тіркелген ең жоғары температура – , соңғы рет 1998 жылдың 15 шілдесінде тіркелді, ал ең төменгі температура – 1979 жылдың 29 қаңтарында тіркелді. Ауа райы станциясының биіктігіне байланысты, жауын-шашын Сан-Бернардино округінің жазық жерлерінен артық, орташа жылдық жауын-шашын – . 1966 жылдың 6 желтоқсанында 24 сағат ішіндегі ең көп жауын-шашын – тіркелді. Жыл бойы өлшенетін жауын-шашынның орташа саны 44,9 күн. Тау дауылдары кейде мол жаңбыр жаудырады, тіпті жаздың ортасында да (Калифорнияның оңтүстігіндегі көптеген жерлер құрғақ болатын кезде). Биг Беар көлінің климаты Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Csb (Жылы жазғы Жерорта теңізі) климатына жатады. Оңтүстік Калифорнияның көп бөлігінен өзгеше, Биг Беар көлі аймағында биік орналасқандықтан, қыста қар көп жауады. Көл деңгейінде өлшенген қардың орташа мөлшері маусым бойынша – , ал 8000 футтан (2438 м) жоғары биіктіктегі орманды жоталарда – дейін жиналуы мүмкін. 1990 жылдың ақпан айында – қар тіркелді. 1991 жылдың 27 наурызында 24 сағат ішіндегі ең көп қар – жауды. Ең көп қар қалыңдығы 1979 жылдың 3 ақпанында – тіркелді. Қар шілде және тамыз айларын қоспағанда, әр айда жауады. Жыл бойына орташа есеппен 18 күн немесе одан да көп қар жауады.
Көлік
Лос-Анджелестің шығысында 100 миль (161 км) қашықтықта орналасқан және Сан-Бернардино ұлттық орманымен қоршалған Биг Беар көліне үш көрнекті тас жол арқылы баруға болады: Сан-Бернардинодан 330-шы тас жол, Редлендстен 38-ші тас жол және Викторвилльден батысқа қарай, ал Сан-Бернардинодан шығысқа қарай 18-ші тас жол. Сан-Бернардиноға және көл маңындағы елді мекендер арасындағы қоғамдық көлікті Mountain Transit қамтамасыз етеді.
Іс-шаралар
Биг Беар көлі көптеген сыртқы шараларға тартымды ортаны ұсынады, оның ішінде балық аулау (траут, көкқұйрық, креппи, сымбаз және ірі ауызды басс), демалыс үшін қайықпен саяхаттау және су шаңғысымен сырғанау. Судың тым суық болуы және жағалауға жақын су астындағы кедергілердің болуына байланысты жүзуге кеңес берілмейді. Көлді BBMWD көлі патрулі бақылайды. Көл жағалауында тұратын көптеген адамдардың жеке тұрақтары бар, ал кемемен келгендер екі жағалаудағы бірнеше мариналарда орналаса алады. Биг Беар қалалық су ауданы (Калифорния штатының арнайы ауданы) Солтүстік жағалаудың шығыс және батыс жағында қоғамдық суға түсіру орындарын ұсынады. Жергілікті мариналар түрлі спорттық және демалыс қайықтарын жалға береді, сондай-ақ парасейлинг мүмкіндігі де бар. Калифорния штатының қоршаған ортаны қорғау және денсаулыққа қауіпті факторларды бағалау басқармасы (OEHHA) осы көлде ауланған балықтарда сынап және полихлорирленген бифенилдер (ПХБ) табылғандықтан Биг Беар көлі үшін ескерту жасады. Бұл ескертуде қара басс, шаян, қарпы және радугалық траут түрлерін жеудің қауіпсіздігі туралы кеңестер берілген.