Кіріспе

Фин Ұлттық опера және балет (; Finlands Nationalopera och balett) – Хельсинкиде орналасқан фин опера және балет компаниясы. Оның штаб-пәтері 1993 жылы ашылған Тёёлёлахти шығанағының жағалауындағы Опера үйінде орналасқан және Сенат мүліктері арқылы мемлекеттік меншікте. Опера үйінде екі зал бар: негізгі залда 1350 орын, ал кішкентай студиялық залда 300–500 орын бар.

Тарих

Финляндияда опералық қойылымдар 1873 жылы Каарло Бергбом Фин операсын құрғаннан бастап жүйелі түрде өте бастады. Оған дейін опера Финляндияда гастрольдік труппалармен сирек орындалса, кейде фин әуесқойлары да қоятын, алғашқы қойылым 1849 жылы «Севильский шаштараз» болды. Бірақ, көп ұзамай Фин операсы қаржылық қиындыққа тап болып, 1879 жылы жабылды. Жеті жыл ішінде Бергбом труппасы 26 операдан 450 қойылым көрсетіп, операны фин тілінде орындауға болатынын дәлелдеді. Фин операсы таратылғаннан кейін Хельсинкидегі опера сүйер қауым қонақ труппалардың қойылымдарымен және Фин ұлттық театрындағы эпизодтық опералық қойылымдармен ғана көңіл көтеруге мәжбүр болды. Фин операсының қайта жандануы шамамен 30 жылдан кейін болды. 1911 жылы халықаралық аренада танымал сопрано Аино Акте бастаған көрнекті қоғамдық және мәдени қайраткерлер тобы «Отандық операны» құрды. Опера алғашқы күннен-ақ шетелдік және фин артистерін шақыруға бекітті. Бірнеше жылдан кейін 1914 жылы «Отандық опера» Фин операсы болып қайта аталды. 1956 жылы Фин операсы Фин ұлттық операсы қорына берілді және қазіргі атауын алды. 1918 жылдан 1993 жылға дейін операның үйі Александр театры болды, ол компанияға тұрақты түрде берілген еді. Театрдың ашылуы Вердидің «Аида» операсымен болды. 1993 жылы Финляндиядағы алғашқы арнайы опера театры ашылғаннан кейін, бұрынғы опера театрына Александр II патшаның құрметіне Александр театры деген есім қайта берілді. 2020 жылы COVID-19 пандемиясына және жоспарланған көптеген қойылымдардың тоқтатылуына жауап ретінде Фин ұлттық операсы Моцарттың «Cosi fan tutte» операсының музыкасын пайдаланып, фин актерінің қатысуымен «Covid fan tutte» комедиялық операсын тапсырыс берді, жасады және қойды. Операның ағылшын және фин тілдеріндегі субтитрлері бар видеосы 2021 жылдың 30 наурызына дейін бүкіл әлемде онлайн режимінде қолжетімді.

Қызметкерлер

Фин Ұлттық операсында 30 тұрақты келісімшарт бойынша әнші, 60 әншіден тұратын кәсіби хор және 120 мүшеден тұратын оркестр жұмыс істейді. Балетте 17 елден 90 биші бар. Операда барлығы 735 адам қызмет етеді. Бұрынғы музыкалық директорлар мен бас дирижерлардың қатарында Армас Ярнефельт (1932–1936), Тауно Пилккянен (1960–1967), Окко Каму (1996–2000), Мухай Тан (2003–2006) және Микко Франк (2006–2013) болды. 2013–2014 маусымдарында фин меццо-сопраносы Лили Паасикиви компанияның көркемдік директоры, ал неміс дирижері Майкл Гюттлер компанияның бас дирижері болды. Паасикиви мен Гюттлердің бастапқы келісімшарттары үш жылға жасалды. 2017 жылдың тамызында компания 2017–2018 маусымынан бастап Патрик Фурнлиерді жаңа бас қонақ дирижері етіп тағайындағанын хабарлады. 2018 жылдың желтоқсан айында компания Паасикивидің келісімшарты 2023 жылға дейін ұзартылғанын жариялады. 2019 жылдың мамырында компания 2022 жылдың 1 қаңтарынан 2026 жылдың 30 маусымына дейін Ханну Линтуды келесі бас дирижері етіп тағайындағанын хабарлады. 2008 жылдан 2018 жылға дейін Кеннет Грев Фин Ұлттық балетінің көркемдік директоры болды. 2017 жылдың желтоқсан айында компания 2018 жылдың тамызынан бастап Мадлен Онне Фин Ұлттық балетінің келесі көркемдік директоры болып тағайындалғанын жариялады.

Өндірістер

Фин Ұлттық операсы жылына төрт-алты премьера қояды, оның ішінде кем дегенде бір фин операсының әлемдік премьерасы болады, мысалы, Эножухани Раутавараның "Распутин" операсы. Жыл сайын опера репертуарында 140 қойылымда 20-ға жуық опера көрсетіледі. Балет жыл ішінде шамамен 110 қойылым ұйымдастырады. Фин Ұлттық операсына жылына 250 мыңға жуық адам келеді.