Кіріспе

Лондондағы опера компаниясы English National Opera (ENO) – Лондондағы Лондон Колизейінде орналасқан британдық опера компаниясы. Ол Лондондағы екі маңызды опера компаниясының бірі, Корольдік операмен бірге. ENO қойылымдары ағылшыз тілінде орындалады. Компанияның тарихы 19 ғасырдың соңына барып тіреледі, сол кезде қайырымдастықпен айналысқан Эмма Конс, кейін оның қызы Лилиан Бейлис көмегімен, жергілікті халықтың көңілін көтеру үшін Олд Вик театрында опералық және драмалық қойылымдар ұйымдастырды. Бейлис опера және театр труппаларын дамытып, кейін балет труппасын қосты; олар тиісінше ENO, Корольдік ұлттық театр және Корольдік балетке айналды. Бейлис солтүстік Лондондағы Садлер Веллз театрын сатып алып, қайта жаңартып, опера қоюға Олд Викке қарағанда ыңғайлырақ жағдай жасады. 1930 жылдары опера компаниясы тұрақты құрамға ие болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде театр жабылып, компания британ қалалары мен аудандары бойынша гастрольдік сапарлар жасады. Соғыстан кейін компания өз үйіне оралды, бірақ одан әрі дамып, жақсара берді. 1960 жылдары үлкен театр қажеттігі туды. 1968 жылы компания Лондон Колизейіне көшіп, 1974 жылы қазіргі атауын алды. Компаниямен жұмыс істеген дирижерлердің ішінде Колин Дэвис, Реджинальд Гудолл, Чарльз Маккеррас, Марк Эльдер және Эдвард Гарднер бар. ENO-ның қазіргі музыкалық жетекшісі – Мартин Брэббинс. ENO сахнасында қойылымдарды сахналаған белгілі режиссерлерге Дэвид Пунтни, Джонатан Миллер, Николас Хитнер, Филлида Ллойд және Калисто Бието кіреді. ENO-ның қазіргі көркемдік директоры – Аннилезе Мискиммон. Негізгі опера репертуарынан өзге, компания Монтевердидің ерте операларынан бастап, жаңа тапсырыстарға, оперетталар мен Бродвей шоуларына дейін алуан түрлі туындыларды ұсынды.

Негізгі құралдар

1889 жылы Лондонның жұмысшы табының ауданында «Олд Вик» театрын басқарған викториялық меценат Эмма Конс опералық үзінділердің екі апта сайынғы қойылымдарын ұсына бастады. Театрларды лицензиялау заңдары толық костюмді қойылымдарға тыйым салғанмен, Конс белгілі опералардың қысқартылған нұсқаларын ұсынды, олар әрқашан ағылшын тілінде орындалды. Орындаушылардың арасында Чарльз Сантли сияқты танымал әншілер болды. Бұл опера кештері Конс жеке қойған драмалардан тез арада танымал болды. 1898 жылы ол өзінің немере қызы Лилиан Бейлисті театрды басқаруға көмектесуге шақырды. Сонымен қатар ол Чарльз Корриді «Олд Вик» театрының музыкалық жетекшісі етіп тағайындады. Бейлис пен Корри көптеген келіспеушіліктерге қарамастан, оперді халыққа кеңінен танымал етуге деген ортақ құлшыныспен бірікті, оған дейін ол көбінесе байлар мен әсемдіктердің ләззаты болған. Олар шектеулі бюджетпен жұмыс істеді, әуесқойлар хорымен және 18 музыканттан тұратын кәсіби оркестрмен, олар үшін Корри опералардың аспаптық партияларын қайта жазды. 20 ғасырдың басында «Олд Вик» Вагнер операларының жартылай сахналаған нұсқаларын ұсына бастады. Эмма Конс 1912 жылы қайтыс болды, ол өзінің мүлкін, соның ішінде «Олд Вик» театрын Бейлисқа қалдырды, ол осы театры «халық опера театрына» айналуын армандады. Сол жылы Бейлис «Олд Вик» театрында операларды толық қоюға рұқсат алатын лицензия алды. 1914–1915 жылдары Бейлис 16 опера мен 16 пьесаны (олардың 13-і Шекспирдің туындылары) қойды. Лоуренс Коллингвуд Корримен бірге резидент-дирижер ретінде труппаға қосылды. Қойылымдардың саны артуымен, Джеффри Той және Энтони Коллинс сияқты қонақ дирижерлер шақырылды. Опера труппасының әншілерінің арасында Джоан Кросс пен Эдит Коутс болды. 1930 жылдары труппа Моцарт, Верди, Вагнер және Пуччинидің стандартты репертуарлық операларын, Бальф, Доницетти, Оффенбах және Иоганн Штраустың жеңіл туындыларын, сондай-ақ Холст, Этель Смит және Чарльз Вильерс Стэнфордтың операларын, тіпті ораторияны сахналауға батыл әрекет жасады – Мендельсонның «Илия» операсын. Екінші дүниежүзілік соғыста үкімет Садлерс-Уэллзді әуе шабуылдарынан зардап шеккендерге пана ретінде беруге мәжбүр болды. Гатри операны 20 орындаушыдан тұратын шағын гастрольдік труппа ретінде сақтап қалуға шешім қабылдады. 1942 жылдан 1945 жылға дейін труппа үздіксіз гастрольдік сапарлар жасап, 87 қалаға барды. Джоан Кросс труппаны басқарды және қажет болған жағдайда өзінің қойылымдарында жетекші сопрано рөлдерін орындады. Труппаның құрамы 50-ге, содан кейін 80-ге дейін артты. 1945 жылға қарай оның құрамына Питер Пирс, Оуэн Брэнниган және дирижер Реджинальд Гудолл сияқты жаңа буын әншілері кірді.

Садлерс Уэллс операсы

Садлерс Уэллс және Корольдік опера театры 1939 жылдан бері опера немесе балет қойған жоқ. Музыка мен өнерді қолдау кеңесі (CEMA), жақында енгізілген мемлекеттік субсидияны бөлуге уәкілеттік алған ресми үкіметтік орган, Британияда операның болашағына қатысты мүмкіндіктерін қарастырды. CEMA жаңа Ковент-Гарден компаниясын жыл бойы тұрақты ансамбль ретінде құру керек деген шешімге келді, ол соғысқа дейінгі жылдардағы қысқа халықаралық маусымдардың орнына ағылшын тілінде ән салатын болар еді. Бұл екі компанияны біріктірудің мүмкін жолы болды, себебі жаңа Ковент-Гарден компаниясының жұмыс тәсілі енді Садлерс Уэллске ұқсас бола бастады. Алайда, Ковент-Гарденді басқаруға тағайындалған Дэвид Вебстер, де Валуаның балет компаниясын Ковент-Гарденге әкелгісі келсе де, Садлерс Уэллс опера компаниясын қаламады. Ол Садлерс Уэллсті лайықты ұйым деп есептеді, бірақ сонымен қатар "қарапайым" және "жайсыз" деп сипаттады. Садлерс Уэллс басшылығы компанияның атын және дәстүрін жоғалтуға келіспеді. Екі компания да бөлек қалуға келісті. Компания ішіндегі дау-дамай оның әрі қарай өмір сүруіне қауіп төндірді. Крос Садлерс Уэллс театрын Бенджамин Бриттеннің "Питер Граймс" операсымен қайта ашу ниетін жариялады, басты рөлдерде өзі мен Перс ойнайтын болар еді. Көптеген шағымдар фаворитизм және Бриттеннің музыкасының "қақтығысы" туралы болды. "Питер Граймс" 1945 жылдың маусымында көпшілік пен сыншылардың мақтауына ие болып ашылды; оның кассалық табысы компания бір уақытта сахналап отырған "La bohème" және "Madame Butterfly" операларының табысына тең немесе одан да асып түсті. Алайда, компания ішіндегі жарылыс жазылмайтын болды. Крос, Бриттен және Перс 1945 жылдың желтоқсанында Садлерс Уэллспен байланыстарын үзді және Англия опералық тобын құрды. Балет компаниясының екі айдан кейін Ковент-Гарденге кетуі Садлерс Уэллсті маңызды табыс көзінен айырды, себебі балет табысты болды және бастапқыда опера компаниясына субсидия берген. Соғыс кезінде Австралияда болған Клайв Кэри Джоан Кростың орнына компанияны қайта құру үшін қайтарылды. 1946 жылы сыншы Филип Хоуп Уоллес Кэридің өзгерістер енгізе бастағанын, бірақ Садлерс Уэллске "орташалықтан шығу үшін үлкен күш-жігер" қажет екенін жазды. Сол жылы The Times Literary Supplement журналында "Олд Вик" және "Садлерс Уэллс" компаниялары бұрынғы негіздеріне берік тұра ма, әлде олар ағылшын тіліндегі Ұлттық театр мен Ұлттық опера идеясын батыл қабылдай ма?" деген сұрақ қойылды. Кэри 1947 жылы кетіп, 1948 жылдың қаңтарында Джеймс Робертсон музыкалық директор, Майкл Муди оның көмекші дирижері және Норман Таккер әкімшілікпен айналысу үшін тағайындалды. 1948 жылдың қазан айынан бастап Таккерге толық бақылау берілді. Муди ауырып қалды, оның орнына жас Чарльз Маккеррас тағайындалды. 1950 жылы Садлерс Уэллс жылына 40 000 фунт стерлинг мемлекеттік субсидия алды, ал Ковент-Гарден 145 000 фунт стерлинг алды. Таккер ресурстардың жетіспеуіне байланысты Бриттеннің "Билли Бадд" операсының премьерасын өткізу мүмкіндігінен бас тартуға мәжбүр болды. Опералық қойылымдардың драмалық аспектілерін жақсартуға ынталы Таккер 1950 жылдары Садлерс Уэллс қойылымдарында жұмыс істеген Мишель Сент-Дени, Джордж Девайн және Глен Байам Шоу сияқты көрнекті театр режиссерлерін жұмысқа алды. Макеррастың ынтасымен Янчактың "Катя Кабанова" операсының алғашқы британдық қойылымы сияқты жаңа репертуар ашылды. Компания Росбери даңғылынан ағылшын қалалары мен қалаларына жазғы турларға шықты. Өнер кеңесі (CEMA-ның мұрагері) 1945 жылдан бері провинцияларда опералық қойылымдардың азайғаны туралы айыптауды сезінді. Кішкентай Карл Роза опера компаниясы үнемі гастрольде болды, бірақ Ковент-Гарден компаниясы тек оны қабылдауға жеткілікті театрлары бар бірнеше қалаларға ғана барды. 1950 жылдардың ортасында Ұлыбританияның опералық компанияларын қайта ұйымдастыруға жаңаша шақырулар пайда болды. Садлерс Уэллс үшін Теміздің оңтүстік жағалауында Корольдік фестиваль залының жанында жаңа үй салу ұсыныстары болды, бірақ үкімет ғимаратты қаржыландыруға дайын болмағандықтан, олар сәтсіз аяқталды. Осыдан кейін тағы да Ковент-Гарден мен Садлерс Уэллстің бірігуі туралы әңгіме қозғалды. Садлерс Уэллс басқармасы Карл Розамен тығыз жұмыс істеуді ұсынды. Бұл Садлерс Уэллс компаниясының жыл сайын 30 апта гастрольде болуын талап ететіндігі, оның Лондон опера сахнасындағы қатысуын тиімді түрде алып тастайтыны белгілі болған кезде, Таккер, оның орынбасары Стивен Арлен және оның музыкалық директоры Александр Гибсон отставкаға кетті. Ұсыныстар өзгертілді, ал үшеуі де өздерінің отставкаларын кері алып алды. 1960 жылы Карл Роза компаниясы таратылды. Садлерс Уэллс оның кейбір мүшелерін және көптеген гастрольдік күндерін қабылдап алып, "тең дәрежедегі екі алмастырылатын компанияны" құрды, олардың бірі Садлерс Уэллс театрында, екіншісі жолда болды. 1950 жылдардың соңында Ковент-Гарден өзінің туған тіліндегі қойылымдар саясатын біртіндеп тоқтатып, Мария Каллас сияқты әншілер ағылшын тіліндегі рөлдерін қайта оқуға дайын болмады. Бұл Таккерге екі лондондық опера компаниясы арасындағы айырмашылықты көрсетуді жеңілдетті. Ковент-Гарден халықаралық жұлдыздарды шақырып алса, Садлерс Уэллс жас британдық және Достастық әртістеріне назар аударды. Колин Дэвис 1961 жылы Гибсоннан кейін музыкалық директор болып тағайындалды. Репертуар әдеттегі және жаңа операларды араластыра берді. Дэвистің кезінде жаңа қойылымдардың ішінде Пиццеттидің "Кафедральдағы кісі өлтіруі", Стравинскийдің "Эдип патшасы", Ричард Родни Беннеттің "Күкірт кеніштері" және Янчактың опералары болды. Садлерс Уэллстің барлық операларды ағылшын тілінде қою дәстүрі жалғасты, тек екі ерекшелік болды: "Эдип патшасы", ол латын тілінде орындалды, және Монтевердидің "L'Orfeo" операсы, себебі оның себептері баспасөзге белгісіз болды. 1962 жылдың қаңтарында компания өзінің алғашқы Гилберт пен Салливан операсын, Маргарет Гейлдің басты рөлде ойнаған "Иоланте" операсын қойды, сонымен бірге Савой опералары авторлық құқығынан шығып, D'Oyly Carte монополиясы аяқталды. Қойылым жақсы қабылданды (ол 1978 жылға дейін көптеген маусымдар бойы сәтті қайта қойылды) және сол жылдың мамыр айында "Микадо" операсы қойылды. Ислингтон театры енді компанияның одан әрі өсуіне мүмкіндік бермейтіндей кішкентай болды. Өнер кеңесі үшін жүргізілген зерттеу 1960 жылдардың соңында екі Садлерс Уэллс компаниясының 278 жалақы алатын орындаушыдан және 62 қонақ әншіден тұратынын көрсетті. refn|44 жылдық келісімшарт бойынша негізгі әртістер, 62 қонақ әнші, 48 адамнан тұратын екі хор, 12 адамнан тұратын екі опералық балеттік ансамбль және 57 музыканттан тұратын екі оркестр. Он жылдан кейін Колизеумның иелігі бос болды. Стивен Арлен, Таккердің басқарушы директор ретіндегі ізбасары, компанияны көшіруді ынталандырды. Компанияның Ислингтон театрындағы соңғы қойылымдарының бірі Гудоллдың 1968 жылы дирижерлік еткен Вагнердің "Мастершингерлер" операсы болды, ол 40 жылдан кейін Gramophone журналында "аңызға айналған" деп сипатталды. Компания 1945 жылы театрды қайта ашқанда қойылған "Питер Граймс" операсымен Садлерс Уэллсті тастап кетті. Оның Розбери даңғылындағы театрдағы соңғы қойылымы 15 маусымда 1968 жылы өтті.

Колосеум

"Садлер Веллс операсы" атауын сақтап қалған компания 1968 жылғы 21 тамызда Колизейде Сер Джон Джилгудтың режиссерлігімен Моцарттың "Дон Джованни" операсының жаңа қойылымымен салтанатты түрде ашылды. 1968 жылғы "Мастерсингерлер" операсының сәтті өтуінен кейін 1970-ші жылдары компанияның алғашқы "Сақина" циклы өтті, оны Гудолл дирижерлік етті, ал Эндрю Портердің жаңа аудармасы мен Ральф Колтайдың декорациялары қолданылды. Орындаушылар құрамында Норман Бейли, Рита Хантер және Альберто Ремедиос болды. Херевудтың пікірінше, Колизейдегі алғашқы он жылдың ең жарқын оқиғалары – "Сақина", Прокофьевтің "Соғыс және бейбітшілік", Рихард Штраустың "Саломея" және "Розенкавальер" опералары болды. Херевуд оның ерекше жан-жақтылығын, "Өлілер үйінен" бастап "Сабырға" дейінгі репертуарлық диапазонымен бағалады. Компания үшін дирижерлік еткен операларының ішінде Джанет Бейкер мен Валери Мастерсонның қатысуымен Гендельдің "Юлий Цезарь" операсы, бес Яначек операсы, 18 ғасырлық орындау стилін алғаш рет қолданған "Фигароның үйленуі", Массенедің "Вертер" операсы, Бейкермен Доницеттидің "Мэри Стюарт" операсы және Салливанның "Сабыр" операсы бар. Компания соңғы операның қойылымын 1975 жылы Бриттеннің "Глориана" операсымен бірге Вена фестиваліне алып барды. Сэр Чарльз Гроувз 1978-1979 жылдары Маккеррастың орнына музыкалық директор болып тағайындалды, бірақ ол қызмет еткен қысқа мерзімде денсаулығы нашарлап, көңілі толмады. 1979 жылдан бастап Марк Эльдер Гроувстың орнына келді және оны "өте жігерлендіретін және қолдау көрсететін" деді. Арленнің, содан кейін Херевудтың ұзақ уақыт бойы алаңдаған мәселесі – компанияның атын Садлер Веллс театрында жұмыс істемейтінін көрсететіндей етіп өзгерту қажеттігі болды. Бям Шоу: "Садлер Веллс опера компаниясының көшірілуінен кейін туған бір үлкен қиындық – такси жүргізушілері көбінесе олардың көрермендерін Роузбери авенюіне апарып тастады". Херевуд "бір театрда ойнасаңыз, екіншісінде ойнағанда, бірінші театрыңыздың атын тасымалдамауыңыз керек" деген ережені негізгі принцип деп есептеді. 1977 жылы Англияның провинциялық қалаларында опералық қойылымдарға деген сұраныстың артуына жауап ретінде екінші компания құрылды. Ол Солтүстік Англиядағы Лидс қаласында орналасқан және ENO North деп аталды. Херевудтың басшылығымен ол дамыды және 1981 жылы Opera North деп аталатын тәуелсіз компанияға айналды.

1980 - 99 жылдар

1982 жылы Элдердің ықпалымен Харвуд Дэвид Пунтниді өндіріс директоры етіп тағайындады. 1985 жылы Харвуд зейнетке шығып, келесі жылы ENO кеңесінің төрағасы болды. Питер Джонас Харвудтың орнын бас директор болып иеленді. 1980-ші жылдардағы Элдер, Пунтни және Джонастың басшылық тобы «Күшті орталық» деп белгілі болды және «директор операсының» жаңа дәуірін бастады. Үшеуі де Элдер «жаңашыл, тәуекелді, зерттеуші және театрлық тұрғыдан тиімді» деп сипаттаған қойылымдарды ұнатты, ал режиссер Николас Хитнер оны «Еуропалық әуесқойлық, оны ешкім түсінбеуі керек, бірақ ол жерде отырғандар ғана түсінеді» деді. 1980-ші жылдардағы аудитория сауалы көрсеткендей, ENO аудиториясы ең көп жек көретін екі нәрсе – нашар дикция және «директор операсының» шектен шығуы. «Музыка және музыканттар энциклопедиясында» Барри Миллингтон «Күшті орталық» стилін «бұзылған шындықтың тартымды бейнелері, сахналық тәсілдердің шексіз қоры, туындылардағы әлеуметтік және психологиялық мәселелерді зерттеуге деген ұмтылыс және ең бастысы – театрлық сезімнің молдығы» деп сипаттады. Мысал ретінде Миллингтон 1983 жылғы «Русалканы» (Эдвардтық балалар бөлмесі мен Фрейдтік мәнділігімен), 1987 жылғы «Хансель мен Гретельді» (балалар қиялынан шыққан фантастикалық кейіпкерлермен толтырылған арман пантомимасы), 1987 жылғы Мценск ауданының «Леди Макбетін» және 1990 жылғы «Воццекті» атады. Орташа кассалық сатудың төмендеуі қаржылық дағдарысқа әкелді, оны сахна артындағы қарым-қатынастар мәселелері одан әрі ушықтырды. 1983 жылдан кейін компания басқа британдық ареналарға гастрольдік сапарларын тоқтатты. «Күшті орталық» жылдарының жетістіктерін бағалай келе, Том Сатклифф «The Musical Times» журналында былай деп жазды:

blockquote|ENO Ковент-Гарденнен нашар емес. Ол басқаша, көбірек театрлық, аз дауысты. ENO қазір соғыстан кейінгі жылдардағы Ковент-Гарденнің саясатын ұстанады, осы кезде Питер Брук опералық қойылымдарымен буржуазияны қынжырды. ENO-дағы соңғы екі маусым қиын болды, не болмаса соңғы тоғыз айда сезімдер бұрынғы режимге қарсы бұрылды. Аудитория саны күрт төмендеді. «Ақсақалдар» тобының да генийі, әрине, Дэвид Пунтни болды. Оның қойылымдары керемет болғандықтан емес. Мүмкін, тек бірнешеуі ғана сондай болды. Бірақ Элдер сияқты, ол көптеген таланттардың гүлденуіне мүмкіндік берді. 2001 жылы Мартин Смит, қаржы саласында тәжірибесі бар миллионер, ENO кеңесінің төрағасы болып тағайындалды. Ол өте жақсы қаржы жинаушы екенін дәлелдеді және Колизейді жөндеуге жеке өзі 1 миллион фунт стерлинг сыйлады. Ол және Пэйн «директор операсы» өндірісінің кіріске тигізетін әсеріне байланысты келіспеушілікке түсті, оны Пэйн тапсырыс беруге талап етті. Ең экстремалды жағдай – 2001 жылы Калисто Бието режиссерлік еткен «Дон Джованнидің» қойылымы болды, оны сыншылар мен жұртшылық теңдей жек көріп, Майкл Кеннеди оны «шедеврді түкке тұрғысыздықпен ұрып-соғудың жаңа төменгі деңгейі» деп сипаттады, ал басқа рецензенттер онымен келісті. Пэйн: «Бұл біз жасаған ең жақсы нәрсе деп ойлаймын. Ол мен күткеннен де асып кетті». «The Financial Times» газетінің өнер бетінде Мартин Хойл Пэйннің «тамаша туннельдік көруі» туралы жазды және «нағыз халық операсын бағалайтындардың алаңдаушылығын» білдірді. Пэйн ENO-ға «жақсы, жағымды кеш» үшін келген опера сүйер қауым дұрыс емес жерге келгенін айтты. Смит пен Пэйн арасындағы айырмашылықтар шешілмейтін болды және Пэйн 2002 жылдың шілдесінде отставкаға кетуге мәжбүр болды. Ол ерекше опералық оқиғалармен газет беттерінде тақырып болды, оларды жақтаушылар «күтпеген төңкерістер» деп, ал сыншылар «трюктер» деп сипаттады; Гластонбери фестивалінде 20,000 рок музыка жанкүйерлеріне «Валькирияның» үшінші әрекеті қойылды. Олег Каетани 2006 жылдың қаңтарынан бастап келесі музыкалық директор болып тағайындалды. 2004 жылы ENO Вагнердің «Сақинасын» екінші рет сахналады. Алдыңғы үш маусымдағы концерттік қойылымдардан кейін циклдің төрт операсы 2004 және 2005 жылдары Филлида Ллойдтың қойылымдарында, Ричард Хадсонның дизайнымен және Джереми Самстың жаңа аудармасында Колизейде сахналанды. Циклдің алғашқы бөлімдері нашар орындалғаны және дирижерлік етілгені үшін сынға алынды, бірақ 2005 жылы «Құдайлардың суырылуы» сахналанған кезде жағдай жақсарды деп есептелді: «Пол Дэниелдің партитураны басқаруы оның алдыңғы опералар туралы біркелкі есептерінен күткеннен де авторитеттірек болды». Қойылым жалпы алғанда жағымсыз пікірлерге ие болды. Төрт опера жеке-жеке қойылды, бірақ толық цикл ретінде ешқашан ойнатылмады. 2000-ші жылдары компания 1932 жылы бұрын қолданылған тәжірибені қайталады, Хендельдің операларына қызығушылықтың артуына жауап ретінде «Альчинаны» (2002), «Агриппинаны» (2006) және «Партенопаны» (2008) сахналады. 2005 жылы 1991 жылдан бері жалғасып келе жатқан ішкі пікірталас нәтижесінде ENO Колизейде субтитрлер енгізілетінін жариялады. Сауалнамалар көрсеткендей, аудитория мүшелерінің тек төрттен бірі ғана сөздерді анық ести алады. Лесли Гарретт және Эндрю Шор сияқты бірнеше ерекшеліктерді қоспағанда, 21-ші ғасырдың ENO әншілерінің дикциясы Мастерсон және Дерек Хаммонд Страуд сияқты бұрынғы әншілерге қарағанда нашар деп есептелді. Харвуд пен Пунтни субтитрлерге қатысты келіспейтін, өйткені екеуі де ағылшын тіліндегі операның түсінікті болмаса мағынасы жоқ деп есептеді. Харвуд сондай-ақ субтитрлер ағылшын тіліндегі опера компаниясына мемлекеттік қаржыландыруды қолдау туралы аргументті әлсіретеді деп ойлады. «Opera» журналының редакторы Родни Милнес субтитрлерге қарсы күресті, өйткені «әншілер анық айтуға тырысудан бас тартады және аудитория сахнаға назар аударуын тоқтатады» деді. Бұл наразылықтарға қарамастан, 2005 жылдың қазан айынан бастап субтитрлер енгізілді. 2005 жылдың 29 қарашасында Доран өнер директоры қызметінен кетті. Оны алмастыру үшін Смит Лоретта Томасиді бас атқарушы директор, ал Джон Берриді өнер директоры етіп тағайындады. Ұйымның ішіндегі бұл тағайындамалар даулы болды, өйткені олар жарияланбады және өнер кеңесінің жоғарғы деңгейінде бекітілмеді. Смит осы әрекеті үшін қатты сынға ұшырады және 2005 жылдың желтоқсанында отставкаға кетті. Сол күні Каетанидің ENO музыкалық директоры болып тағайындалуы күшін жойды. Берридің ENO өндірісіне әншілерді таңдауы бастапқыда баспасөз тарапынан сынға ұшырады, бірақ 2007 жылдан бастап Эдвард Гарднердің музыкалық директор болып тағайындалуына жоғары баға берілді. «The Observer» Гарднердің «Ағылшын ұлттық операсына жаңа өмір сыйлағанына көптеген адамдар сенеді» деп мәлімдеді. Қосымша көрсеткіштер жақсарды, ENO-ның маркетингтік схемалары жастар аудиториясын тартты. Компанияның қаржылық жағдайы жақсарды, 2009 жылдың сәуір айында резервтік қорда 5 миллион фунт стерлинг болды.

2010 жылдан қазіргі уақытқа дейін

2011 жылғы маусымдағы қойылымдар опералық тәжірибесі жоқ режиссерлерді тарту дәстүрін жалғастырды (Терри Гиллиам қойған және нацистік Германияда өрнектелген Фаусттың лағынымы) және радикалды жаңаша түсіндірулерді (Кристофер Олден ұсынған Бриттеннің «Жазғы түнгі түсінің» нұсқасы, ол 1950-ші жылдардағы ұлдар мектебінде педофилия туралы әңгіме ретінде ұсынылды, бұл сыншылар пікірін екіге бөліп тастады). 2012–13 маусымда ENO «Opera Undressed» кештерін ұсынды, бұл операны «тынышсыз, әдемі және жоғары бағалы» деп ойлаған жаңа көрермендерді тартуға бағытталған шара болды. 2014 жылдың қаңтар айында ENO Гарднердің 2014–15 маусымының соңында музыкалық жетекші лауазымынан кететінін хабарлады, оның орнын Марк Вигглсворт басады. Сол кезде ENO 800 000 фунт стерлингтік дефицитке тап болды, бұл мемлекеттік қаржыландырудың қысқартылуымен күшейді; «The Times» газеті келесі музыкалық жетекшінің «қатаң, тіпті өткір жігерлілікке» ие екенін және оған мұндай қасиет қажет болатынын жазды. 2014 жылдың соңында компания тағы бір ұйымдық дағдарысқа ұшырады. Төраға Мартин Роуз Берримен келіспеушіліктерге байланысты екі жылдық қызметтен кейін отставкаға кетті. Берримен көптеген даулары болған компанияның атқарушы директоры Генриетте Гётц көп ұзамай оның үлгісін қайталады. 2015 жылдың ақпанында Англияның өнер кеңесі ENO-ны 670 өнер ұйымының ұлттық тізімінен алып тастау туралы бұрын-соңды болмаған шешім қабылдады, олар тұрақты қаржыландыру алатын. Оның орнына ENO-ның бизнес жоспары мен басқаруына қатысты алаңдаушылықтарды ескере отырып, «арнайы қаржыландыру шараларын» ұсынды. Кеңес компанияның «көркемдік жұмыстың керемет деңгейін көрсетуге қабілетті екенін» мойындады, бірақ «біз олардың басқару және бизнес-моделіне қатысты маңызды алаңдаушылықтарымыз бар және олардың жақсаруын күтеміз, әйтпесе олардың қаржыландыруы тоқтатылуы мүмкін». 2015 жылдың наурыз айында басқару жөніндегі кеңесші Крессида Поллок ENO-ның уақытша бас директоры болып тағайындалды. 2015 жылдың шілдесінде Берри ENO-ның көркемдік директоры лауазымынан кетті. 2015–2016 жылдарға жоспарланған жаңа қойылымдар: Аниш Капурдың декорацияларымен «Тристан мен Изольда», компанияның «Норма» қойылымы және 30 жылдан бері Лондонда алғаш рет қойылған «Ахнатен». 2015 жылдың қыркүйегінде Поллок бас директор лауазымына толық уақыттық мәртебеге көтерілді, сонымен қатар Гарри Брюнжес ENO төрағасы болып ресми түрде тағайындалды. Ол лауазымына кіріскеннен кейін көп ұзамай ENO басшылығының ENO хорының келісімшарттарын қысқарту сияқты үнемдеу шараларына қатысты ұсыныстарын мақұлдамағанын білдірді. 2016 жылдың 27 ақпанында ENO хоры жаңадан ұсынылған келісімшарттарды қысқартуға наразылық білдіру үшін ереуілге шығу туралы дауыс берді, бірақ 18 наурызда жаңа келісілген ұсынысқа қол жеткізілгеннен кейін ереуілге шығудан бас тартылды. ENO-дағы жағдайға қатысты өзінің көзқарасына наразылық білдіріп, Вигглсворт 2016 жылдың 22 наурызында 2015–2016 жылғы маусымның соңында ENO музыкалық жетекшісі лауазымынан кетіп баратынын жариялады. 2016 жылдың 29 сәуірінде ENO Даниэль Крамерді өзінің жаңа көркемдік директоры етіп тағайындады, ол 2016 жылдың 1 тамызынан бастап қызмет етеді, Крамердің опера компаниясының директоры болып тағайындалуы бұл оның алғашқы тәжірибесі болды. 2016 жылдың 21 қазанында ENO Мартин Брэббинсті келесі музыкалық жетекшісі етіп тағайындағанын хабарлады, ол 2020 жылдың қазанына дейінгі бастапқы келісімшартқа ие болды. 2018 жылдың наурыз айында ENO Стюарт Мерфиді келесі бас атқарушы директоры етіп тағайындағанын жариялады, ол 2018 жылдың 3 сәуірінен бастап лауазымын атқарады. 2019 жылдың сәуірінде ENO Крамердің 2019 жылдың шілдесінің соңында көркемдік директор лауазымынан кететінін хабарлады. 2019 жылдың қазан айында ENO Аннилезе Мискиммонды 2020 жылдың қыркүйегінен бастап келесі көркемдік директоры етіп тағайындағанын жариялады. 2022 жылдың қазан айында ENO Стюарт Мерфидің 2023 жылдың қыркүйегінде бас атқарушы директор лауазымынан кететінін мәлімдеді. 2018 жылдың желтоқсан айында ENO 18 жасқа дейінгі балаларға демалыс күндері балконға тегін билеттер ұсына бастады, жастарды операға қызықтыру мақсатында. Бұл схема 2021 жылы 21 жасқа дейінгі жастарды қамту үшін кеңейтілді, бұл апта бойы орындардың барлық бөлімінде тегін орындар ұсынылды. 2022 жылдың қарашасында Англияның өнер кеңесі ENO-ны Ұлттық тізімнен алып тастады, нәтижесінде оның жылдық кірісі 12,5 миллион фунт стерлингке төмендеді. ENO бастапқыда «Лондоннан тыс, мүмкін Манчестерде жаңа база құруды күтіп отырмыз» деген мәлімдеме жасады. Кейін ENO өзінің қаржыландыруын қалпына келтіру және Лондон, «The London Coliseum» базасын сақтап қалу үшін петиция таратты. 2023 жылдың қаңтарында ACE және ENO 2024 жылға дейін қаржыландыру қалпына келтірілгенін растады, мақсаты «ENO-ның «The London Coliseum» үйінде жұмыстың бағдарламасын сақтау және сонымен қатар 2026 жылға қарай Лондоннан тыс жаңа базаны жоспарлауға көмектесу». 2023 жылдың қазан айында Мартин Брэббинс ENO-ның музыкалық жетекшісі лауазымынан дереу кетті, себебі компанияның музыкалық құрамына қатысты ұсынылған қысқартуларға наразылық білдірді. 2023 жылдың желтоқсан айында ENO 2029 жылға қарай Үлкен Манчестерде «негізгі базаны» құратыны жарияланды.

Репертуар

Компания ағылшын тілінде орындалатын стандартты опералық репертуарды ұсынуды мақсат етіп, Моцарттың, Вагнердің және Пуччинидің барлық маңызды операларын, сондай-ақ Вердидің көптеген операларын сахналады. Маккеррас және оның ізбасарларының кезінде чех репертуары ерекше көзге түсті, француз және орыс операларының кең спектрі көрсетілді. Британдық сахнадағы тұңғыш қойылымдарға Вердидің ("Симон Бокканегра", 1948), Яначектың ("Катя Кабанова", 1951), Стравинскийдің ("Эдип патша", 1960), Прокофьевтің ("Соғыс және бейбітшілік", 1972) және Филип Гластың ("Ахнатен", 1985) опералары кірді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін компания оперетталар қоюды бастады, оның ішінде "Қуанышты жесір" (1958), "Жарқылдаған қоңыржай" (1958), "Жер астындағы Орфей" (1960), "Мерри Англия" (1960), "Париж өмірі" (1961), "Құрбы Елена" (1963) және "Цыган бароны" (1964) болды. Компания Гилберт пен Салливанның Савой операларының көп бөлігін қойды. 1962 жылы "Иоланта" мен "Микадо", ал 1969 жылы "Сабырлылық" сәтті қойылды, соңғысы Ұлыбританияда, АҚШ-та және Еуропа континентінде қайта жаңғырылды. 1986 жылы "Микадо" операсының екінші қойылымында комик Эрик Идл 1920 жылдардағы ағылшын теңіз жағалауындағы қонақүйге көшірілген қара-ақ түсті декорацияда ойнады. Ол 25 жылдан бері үнемі қайта қойылуда. Кен Расселл режиссерлік еткен 1992 жылғы "Принцесса Ида" қойылымы сынға ұшырап, кассалық табысқа жете алмады, қысқа ғана уақыт сахнада тұрды және қайта қойылмады. "Пензанс пираттары" 2005 жылы қойылды. 2006 жылы "Гондольерлер" операсының әсем безенділген қойылымы ашылды, баспасөз компанияның дикциясы жаңадан енгізілген титрлердің қажеттілігіне дейін нашарлағанын атап өтті, бірақ қойылым кассалық табыс әкелді. Кинотеатрлардағы тікелей эфирде көрсетілген қойылым Ұлыбританиядағы опера киношаралары бойынша барлық кассалық рекордтарды жаңартты. Кал Маккристал "Иоланта" (2018) және "H. M. S. Pinafore" (2021) қойылымдарын қойды. Компания 2022 жылы "Қорғаушылар" операсын қойды. 1980 жылдардан бастап компания Бродвей шоуларымен тәжірибе жасады, оның ішінде "Тынық мұхиты" (1987), "Көше сахнасы" (1989), "Қалада" (2005), "Киссмет" (2007) және "Кандид" (2008) болды. 2015 жылы ENO үшін жаңа бизнес-жоспарына Вест-Энд музыкалық серіктестігі арқылы табыс табу кірді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Садлерс Уэллс компаниясы Саймон Бокканеградан (1949) үзінділерді 78 айналымды пластинкалар жинағын жасады, бірақ стерео LP дәуіріне дейін басқа жазбалар жасаған жоқ. 1950 және 1960 жылдары компания EMI үшін опералар мен оперетталардың қысқартылған серияларын жазды, олардың әрқайсысы екі LP жағын алып тұрды. Барлығы ағылшын тілінде орындалды. Опералық жазбалар: "Мадам Баттерфляй" (1960), "Иль-троваторе" (1962) және "Гензель мен Гретель" (1966). Оперетталық жазбалар: "Жарқылдаған қоңыржай" (1959), "Қуанышты жесір" (1959), "Күлкілер елі" (1960), "Париж өмірі" (1961), "Жер астындағы Орфей" (1960), "Иоланта" (1962), "Құрбы Елена" (1963) және "Цыган бароны" (1965). "Микадо" операсының толық жазбасы 1962 жылы шықты. EMI 1973 және 1977 жылдар аралығында Колизейдегі қоғамдық қойылымдар кезінде "Ринг" циклын толық жазды. Chandos Records кейіннен циклды CD-де қайта шығарды, сондай-ақ компанияның 1968 жылы тірі жазылған "Мастершингерлер" операсының алғашқы ресми жазбасын 2008 жылы шығарды. CD дәуірінде ENO Chandos Records компаниясы шығарған ағылшын тілінде орындалған опералық жазбалар сериясының бір бөлігі болды. Кейбіреулері Садлер Уэллс Операсының немесе ENO жазбаларының қайта шығарылуы болды: Мэри Стюарт (1982 жылы жазылған) және Юлий Цезарь (1985), екеуі де Джанет Бейкердің қатысуымен, сондай-ақ Валери Мастерсонның басты рөлде ойнаған "Ла Травиата" (1981). Chandos сериясы үшін арнайы жасалған жаңа жазбалар, ENO-мен ресми байланысы болмаса да, компанияның көптеген бұрынғы және қазіргі мүшелерін қамтыды. Дирижерлердің қатарында сэр Чарльз Маккеррас, сэр Марк Эльдер және Пол Дэниел бар. ENO хоры мен оркестрі қатысқан жазбалар: "Лулу", "Макропулос ісі", "Вертер", "Кармелиттер диалогтары", "Севильский шаштараз", "Риголетто", "Эрни", "Отелло" және "Фальстафф", сондай-ақ "Ринг" және "Мастершингерлер" операларының тірі жазылғандары.

Білім

1966 жылы компанияның бас дизайнері Маргарет Харрис басшылығымен Садлер Веллз театр дизайны курсы құрылды; кейіннен ол Motley театр дизайны курсы болып өзгерді. 1985 жылы құрылған ENO Baylis – ENO-ның білім беру бөлімі. Оның мақсаты операны жаңа көрермендерге таныстыру және "ағымдағы көрермендердің тәжірибесін шығармашылықпен, қызықтыру арқылы және батыл түрде тереңдету және байыту". Бағдарлама студенттер мен жас мамандарға оқытудан өтуге, сондай-ақ семинарларға қатысуға, тапсырыстар алуға, лекциялар мен пікірсайыстарға қатысу мүмкіндігін береді, бұл қазір ENO Engage деп аталады.