Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нигерияның Сокото штатының астанасы, кейбір сәнді киімдерде қолданылатын сокото шалбары.
Capital city of Sokoto State, Nigeria
the sokoto pants used in some fashion garments
Сокото – Нигерияның солтүстік-батысында, Сокото және Рима өзендерінің тоғысында орналасқан ірі қала. 2006 жылғы мәлімет бойынша, халқы 427 760-тан астам. Сокото – қазіргі Сокото штатының астанасы, бұрын солтүстік-батыс штаттарының астанасы болған. Қазіргі Сокото қой терісі, сиыр терісі, былғары бұйымдары (маңызды экспорт), кола жаңғағы және ешкі терісі саудасымен белгілі. Бұрынғы Сокото халифатының орталығы болған қала негізінен мұсылмандармен қоныстанған және Нигериядағы ислам білімінің маңызды орталығы болып табылады. Халифат басшысы – Нигерия мұсылмандарының рухани көшбасшысы.
Sokoto is a major city located in extreme north western Nigeria, near the confluence of the Sokoto River and the Rima River. As of 2006, it has a population of over 427,760. Sokoto is the modern day capital of Sokoto State and was previously the capital of the north western states. Modern Sokoto is known for trading sheepskins, cattle hides, leather crafts (a significant export), kola nuts and goatskins. The seat of the former Sokoto Caliphate, the city is predominantly Muslim and an important seat of Islamic learning in Nigeria. The Sultan who heads the caliphate is effectively the spiritual leader of Nigerian Muslims.
Атауы мен этимологиясы
Сокото атауы (жергілікті атауы Саккватоның қазіргі/ағылшынша нұсқасы) араб тілінен шыққан, ағылшын тілінде "базар" деген мағынаны білдіреді. Ол сондай-ақ Сакквато, Бирнин Шайху да Белло немесе "Шайху мен Беллоның астанасы – Сокото" деп те аталады.
The name Sokoto (which is the modern/anglicised version of the local name, Sakkwato) is of Arabic origin, representing sooq, 'market' in English. It is also known as Sakkwato, Birnin Shaihu da Bello or "Sokoto, Capital of Shaihu and Bello".
Климат
Сокотоның ыстық, жартылай құрғақ климаты бар (Кёппен климаттық жіктелімі BSh). Ол құмды саванналар мен оқшау төбелермен қоршалған құрғақ Сахель аймағында орналасқан. Жылдық орташа температурасы жоғары болса да, Сокото Нигериядағы ең ыстық қалалардың бірі, алайда күндізгі температураның максималды деңгейі жылдың көп бөлігінде 40°C-тан төмен болады, ал құрғақтығы ыстықты көтере алады. Ең жылы айлар – ақпаннан сәуірге дейін, күндізгі температура 40°C-тан асып кетеді. Ең жоғары тіркелген температура – 45°C. Жаңбырлы маусым маусымнан қазанға дейін созылады, осы кезеңде күн сайын жаңбыр жауады. Бұл жаңбырлар ұзаққа соқпайды және тропикалық аймақтарға тән нөсерлі жаңбырлардан өзгеше. Қазан айының соңынан ақпан айына дейін, «салқын маусымда» климатқа Сахара шаңымен соққан гарматтан желінің үстемдігі зор. Шаң күн сәулесін әлсіретеді, осылайша температураны айтарлықтай төмендетеді. Аймақтағы егін өсірудің өмірлік көзі – Сокото-Рима өзен жүйесінің тасқынды жазықтары, олар бай аллювиалды топырақпен жабылған. Сокотода өсірілетін дақылдардың ішінде тары, жүгері, бұршақ ең көп өндіріледі, одан кейін күріш, кунжут, басқа дәнді дақылдар мен көкөністер: пияз, помидор, бұрыш, баклажан, салат, капуста және т.б. Сокото Нигериядағы ең ірі пияз өндіруші болып табылады. Өсімдік жамылыстың орналасуы бойынша Сокото саванна аймағына жатады. Бұл дәнді дақылдарды өсіруге және мал шаруашылығына қолайлы, ұшпа жануарларсыз ашық жайылым. Жаңбыр кеш басталып, ерте аяқталады, жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 500 мм мен 1300 мм аралығында. Сокотода екі маусым басым: ылғалды және құрғақ. Құрғақ маусым қазан айынан басталып, кейбір аймақтарда сәуірге дейін, ал басқаларында мамыр немесе маусымға дейін созылуы мүмкін. Ал жаңбырлы маусым штаттың көп бөлігінде мамыр айында басталып, қыркүйекке немесе қазанға дейін жалғасады. Қараша мен ақпан аралығында штат аумағында құрғақ, суық және шаңды гарматтан желі сезіледі. Наурыз және сәуір айларында ыстық күшті болады. Бірақ штаттың ауа райы гарматтан желінің ең қатты кезеңінен басқа, таңертең салқын, ал түстен кейін ыстық болады. Штаттың топографиясы Солтүстік Нигерияның Хауса жазығымен сипатталады. Сокото-Рима өзен жүйесінің кең суармалы жерлері жазықты кесіп өтеді және штаттың әртүрлі дақылдарын өсіруге қолайлы бай аллювиалды топырақты қамтамасыз етеді. Штаттың барлық аймақтарында оқшау төбелер мен таулар да кездеседі.
Sokoto has a hot semi arid climate (Köppen climate classification BSh). It is located in the dry Sahel surrounded by sandy savannah and isolated hills. With an annual average temperature of , Sokoto is one of the hottest cities in Nigeria, however the maximum daytime temperatures are generally under most of the year, and the dryness makes the heat bearable. The warmest months are February to April, where daytime temperatures can exceed 40 °C. The highest recorded temperature is 45 °C. The rainy season is from June to October, during which showers are a daily occurrence. The showers rarely last long and are a far cry from the regular torrential showers known in many tropical regions. From late October to February, during the 'cold season', the climate is dominated by the harmattan wind blowing Sahara dust over the land. The dust dims the sunlight, thereby reducing temperatures significantly. The region's lifeline for growing crops is the floodplains of the Sokoto Rima river system, which are covered with rich alluvial soil. For the rest, the crops cultivated in Sokoto includes millet, guinea corn, beans perhaps being the most abundant, followed by maize, rice, sesame, other cereals and vegetables such as: onions, tomatoes, pepper, garden egg, lettuce, and cabbage. Apart from millet, Sokoto is the major onion producer in Nigeria, in terms of vegetation, Sokoto falls within the savannah zone. This is an open tse tse fly free grassland suitable for cultivation of grain crops and animal husbandry. Rain starts late and ends early with mean annual rainfall ranging between 500 mm and 1,300 mm. There are two major seasons in Sokoto, namely wet and dry. The dry season starts from October, and lasts up to April in some parts and may extend to May or June in other parts. The wet season on the other hand begins in most parts of the state in May and lasts up to September, or October. The harmattan, a dry, cold and fairly dusty wind is experienced in the state between November and February. Heat is more severe in the state in March and April. But the weather in the state is always cold in the morning and hot in the afternoons, save in peak harmattan period. The topography of the state is dominated by the Hausa plain of northern Nigeria. The vast irrigable land of the Sokoto Rima River systems dissects the plain and provides the rich alluvial soil fit for a variety of crop cultivation in the state. There are also isolated hills and mountains scattered all over the state.
Тарихи дамуы
Сокото 1804 жылдың қазан айында Шеху Усману Дан Фодио Юнфаның уәзирі Галадимамен кездесу өткізу үшін пайдаланған. Кейіннен, 1806 жылдың көктемінде оның ұлы Мұхаммед Белло Дуфуаға шабуыл жасау үшін оны баспана ретінде қолданды. Бовилдің пікірінше, бұл аймақ/аудан он жетінші ғасырдың басында Сокото деп аталған болуы мүмкін. Тарихи тұрғыдан алғанда, Сокото 1809 жылы Шеху Усману Сифавада болған кезде рибат (әскери лагерь немесе шекара бекеті) ретінде құрылды. Кейіннен Шеху қаза болғаннан кейін ол халифаттың астанасы болды. 1820 жылдары Сокото өркендеудің шыңына жетті, бұл халифаттың орталығында оның билеушілерінің күшінің артуымен сәйкес келді, ал одан кейін ұзақ құлдырау кезеңі басталды. Саяхатшы Хью Клэппертон (1827) осы өркендеу мен оның қалаға тигізген әсеріне қатты таң қалды. Клэппертон Сокотоның тығыз қоныстанған айналасының маңыздылығын атап өтті: қала экономикасында алыс саудадан гөрі өзендер маңыздырақ болды. Бірақ қазіргі уақытта Сокотодағы сауда-саттық айналадағы елдің тұрақсыздығына байланысты маңызды емес. 1853 жылы Хайнрих Барт келген кезде Сокото сиреп қоныстанған және қираған халде болды. Барт 1857 жылы халықтың санын 20 000–22 000 деп бағалады, бірақ базар әлі де жұмыс істеп, көптеген адамдарға қызмет етіп тұрды, ал қабырғаның сыртындағы дамыған аудан Сокотоның өзінен де жандырақ болды. Бовил Сокотоны шығыстан солтүстік-батысқа тік жарлы, ал батысы мен оңтүстік-батысында кішкентай аңғарлары бар, кавалерияның күтпеген шабуылынан қорғайтын қуатты орналасқан жер ретінде сипаттады. Қала Рима және Сокото өзендерінің кездесетін кең жазықтықты бақылайды, солтүстіктегі Гобирден, оңтүстіктегі Кеббиден және шығыстағы Бурми Замфарадан келетін жолдардың тоғысқан жері болып табылады. 19 ғасырдың басында қала (Сокото) аудандарға бөлінген. Мұндай аудандарға Мағажин Ғари, Вазири, Саркин Муслими, Саркин Адар, Мағажин Рафи және Саркин Замфара кірді. Осы кезде аудандар кішкентай болды және қабырғамен қоршалған, оған Сұлтан Белло мен Шеху мешіттері, Сұлтан сарайы және басқа да ғимараттар, сондай-ақ Шехуның үйі кірді. 1818 жылы қабырға кеңейтіліп, Бөрни қабырғасына кіретін және шығатын қақпалар салынды. Мұндай қақпалар: Кофар Каде, Кофар Кваре, Кофар Рини, Кофар Дундае, Кофар Тарамния, Кофар Алию Джедо және Кофар Марке. Қазіргі Сокото аймағы колониялық Батыс Суданның көптеген империялары мен патшалықтарының отаны болды. Оларға Гобир және Кебби патшалықтары, сондай-ақ рухани және саяси астанасы мемлекет штаб-пәтері болып табылатын әлемдік танымал халифат кірді. 1903 жылы британдықтар халифатты жаулап алғаннан кейін, оның әртүрлі бөліктері автономияға ие болды және Солтүстік Нигерия үкіметіне қосылды. Солтүстік аймақ негізінен Сокото халифаты мен Канем Борну империясының бөліктерінен тұрды. Бұл 1967 жылдың қаңтарына дейін жалғасты, ол кезде генерал Якубу Говон аймақтық үкіметтерді ауыстыру үшін штаттар құрды. Сокото 1967 жылы құрылған солтүстік-батыс штатының бас штабы болды. 1976 жылы Солтүстік-Батыс штатынан Нигер штатының құрылуынан кейін Сокото штаты өзінің бас штабымен пайда болды. 1991 және 1996 жылдары Сокотодан Кебби және Замфара штаттары бөлініп шықты. Сокото қаласы 1809 жылы халифа Мұхаммед Белло оны құрғаннан бері әртүрлі үкіметтердің астанасы болып табылады.
Sokoto had been used as early as October 1804 by the Shehu Usmanu Dan Fodiyo as the venue for the meeting with Galadima, Yunfa's Vizier. Subsequently, it was used by his son Muhammad Bello as a staging post for an attack on Dufua in the spring of 1806. Bovil suggested that the area/district may have been known as Sokoto as early as the seventeenth century. In historical perspective, Sokoto was founded as a ribat (military camp or frontier) in 1809, when Shehu Usmanu was at Sifawa. It later became the capital of the caliphate after Shehu's death. In the 1820s, Sokoto was at its peak of prosperity coinciding with the peak of its 'rulers' powers at the center of the caliphate, receiving annual tribute from all the fiefs before a long period of decline. The explorer Hugh Clapperton (1827) was highly impressed by this prosperity and its effects on the city. Clapperton noted the importance of Sokoto's closely settled surroundings: The rivers, rather than long distance trade in the city's economy. But trading activities in Sokoto is presently inconsiderable, owing to the disturbed state of the surrounding country. By the time the explorer Heinrich Barth arrived in 1853, Sokoto was thinly inhabited and greatly dilapidated. Barth in 1857 estimated the population at only 20,000–22,000, but the market was still supplied and attended, and a thriving suburb outside the wall was more animated than Sokoto itself. Bovil aptly described Sokoto as a strong position, with steep escarpments from the east to the north west and a small valley on the west and the south west protecting it against surprise cavalry attacks. The town dominates the broad lowland where the two rivers, Rima and Sokoto meet, being the junction of roads from Gobir in the north, Kebbi in the south and Burmi Zamfara in the east. In the early 19th century, the town (Sokoto) was divided into wards. Such wards include Magajin Gari ward, Waziri ward, Sarkin Musulmi ward, Sarkin Adar ward, Magajin Rafi ward, and Sarkin Zamfara Ward. At this time the wards were small and surrounded with a wall, which included the mosques of Sultan Bello and Shehu, Sultan Palace and other buildings as well as the compound of Shehu. In 1818, the wall was extended up to the extent that it has gates that come in and out of the Birni wall. Such gates are Kofar Kade, Kofar Kware, Kofar Rini, Kofar Dundaye, Kofar Taramniya, Kofar Aliyu Jedo, and Kofar Marke. The area of the present Sokoto was the home of many empires and kingdoms of the pre colonial western Sudan. These include the Gobir and Kebbi kingdoms as well as the world renowned caliphate whose spiritual and political capital is the headquarters of the state. Following the conquest of the caliphate by the British in 1903, its various components were made autonomous and joined into the government of Northern Nigeria. The northern region was thus made up of mainly parts of the Sokoto caliphate and Kanem Bornu Empire. This continued up to January 1967 when states were created to replace regional governments by General Yakubu Gowon. Sokoto became the headquarters of the north western state created in 1967. In 1976 following the creation of Niger state out of North Western state, Sokoto state emerged with its headquarters. Yet in Sokoto, Kebbi and Zamfara states were carved out of Sokoto, in 1991 and 1996 respectively. Sokoto metropolis has thus been the capital of various governments since its establishment by Caliph Muhammad Bello in 1809.
Халық және мәдениет
Сокото штатының 2006 жылғы санақ бойынша халық саны шамамен 3,7 миллион адамды құрайды. Бұл штаттың астанасы – Сокото қаласында 2,5 миллионға жуық адам тұрады. Фулани және Хауса тайпаларынан басқа, жергілікті басқару шекаралық аймақтарында Забармава және Туарег тайпаларының азшылықтары бар. Бұл тайпалардың барлығы Хауса тілінде сөйлейді. Фуланилер Фулфулде тілінде сөйлейді. Штаттағы Хауса халқының құрамына Гобирава, Замфарава, Кабава, Адарава және Арава тайпалары кіреді. Ал Фуланилер екі негізгі топқа бөлінеді: қалалық Фуланилер және көшпелілер. Қалалық Фуланилердің ішінде Торанкава, Шеху Усману Данфодийоның руы, Суллубава және Зорамава тайпалары бар. Торанкавалар 1804 жылдан бері аристократиялық топ болып саналады. Мәдени тұрғыдан штат біртекті. Штат халқының көп бөлігі мұсылман дінін ұстанады. Олардың киім үлгілері де ислам дінінен бастау алады. Штатта жыл сайын екі маңызды мереке тойланады: Ораза айт және Құрбан айт. Ораза айт Рамазан оразасының аяқталуын білдіреді, ал Құрбан айт ислам пайғамбары Ибрахимнің (яһуди патриархы Авраам) құрметіне қой сойылады. Хауса тайпалары дәстүрлі күрес (Кокава) және бокс (Дамбе) спортына қызығушылық танытады, ал Фуланилер мен Суллубавалар тиісінше Шаро және Доро ойындарымен көңіл көтереді. Штатқа келген маңызды қонақтарға әдетте үлкен немесе шағын дүрбар көрсетіледі, онда әскери және мәдени киім киген адамдар мінген сәнді аттар мен түйелер шеру тартады.
Sokoto state has a projected population of 3.7 million people based on a 2006 census made up of two ethnic groups namely, Fulani and Hausa. Sokoto town, the capital of Sokoto state, has a population of approximately 2.5 million. Apart from Fulani and Hausa, there are the Zabarmawa and Tuareg minorities in the local government border areas. All these groups speak Hausa as a common language. Fulfulde is spoken by the Fulani. Hausa people in the state are made up of Gobirawa, Zamfarawa, Kabawa, Adarawa and Arawa. The Fulani's on the other hand are of two main groups; the town Fulani (; ) and the Nomads. The former includes the Torankawa, the clan of Shehu Usmanu Danfodiyo, Sullubawa and Zoramawa. The Torankawa are the aristocratic class since 1804. Culturally the state is homogeneous. The people of the state are predominantly Muslim. Their mode of dress is also of Islamic origin. Two major festivals namely, Eid el Fitri and Eid el Kabir are celebrated in the state every year. The former marks the end of the Ramadan fast, while the latter features the slaughtering of rams in commemoration of an act of the Islamic prophet Ibrahim (the Jewish patriarch Abraham). Traditional wrestling (Kokawa) and boxing (Dambe) are the two sports enjoyed by the Hausa while the Fulani and the Sullubawa entertain themselves with Sharo and Doro respectively. Important visitors to the state are usually treated to the grand or mini durbar, an event involving the parade of heavily decorated horses and camels mounted by men in full traditional military and cultural attire.
Ластану
Сокото халқы ауадағы шаңның салдарынан қауіпті денсаулық мәселелеріне тап болу қаупі бар, ол өкпе ауруларын тудыруы және, әсіресе жүрек-қан тамырлары себептерінен өлім-жітім көрсеткіштерін арттыруы мүмкін.
The public in Sokoto is at serious risk for serious health problems as a result of the airborne dust, which can cause lung conditions and increase mortality rates, particularly from cardiovascular causes.
Экономикалық қызмет
Сокото тұрғындарының сексен пайызынан астамы (80%) қандай да бір ауыл шаруашылық қызметімен айналысады. Олар тары, жүгері, күріш, картоп, маниок, жаңғақ, бұршақ және басқа да дақылдарды күн көрісі үшін өндіреді, ал бидай, мақта және көкөністерді сату үшін өсіреді. Темір соғу, тоқу, бояу, ою және былғары өңдеу сияқты жергілікті қолөнер де Сокото халқының экономикалық өмірінде маңызды рөл атқарады. Осының нәтижесінде Макера, Марина, Такалмава және Маджема сияқты аймақтар маңызды орталықтарға айналды. Сокото елдегі балық өндіретін маңызды аймақтардың бірі. Сондықтан өзен алабындағы көптеген адамдар балық аулаумен шұғылданады. Сокото сонымен қатар табиғи және минералды ресурстарға да бай. Мақта, жаңғақ, сорго, желім, жүгері, күріш, бидай, қант қамышы, маниок, араб желімі және темекі сияқты шикізаттарды пайдаланатын агроөнеркәсіптік кәсіпорындарды ашуға болады. Горонё бөгетінен, Лугу, Калмало, Уаммакко және Квавазо көлдерінен суарған жерлерде ірі шаруашылық жүргізуге де мүмкіндік бар. Каолин, гипс, әк тас, латерит, қызыл диірмендер, сары және жасыл фосфат, көлеңкелі саз, құм және т.б. сияқты минералды ресурстар жеткілікті көлемде бар. Осы шикізаттарды пайдаланатын минералдық өнеркәсіптерді құруға болады. Ашық жайлаулардағы масаның жоқтығы жабайы және үй жануарларына да пайдалы. Сокото елдегі мал өндірісі бойынша екінші орында тұр, мал басы сегіз миллионнан астам. Осы экономикалық әлеуеттердің болуы, әсіресе ұн фабрикалары, томат өңдеу, қант тазарту, тоқыма, желім, былғары илеу, балық консервілеу сияқты агроөнеркәсіптік салаларда инвестициялық мүмкіндіктерді ұсынады.
Over eighty percent (80%) of the inhabitants of Sokoto practice one form of agriculture or another. They produce crops like millet, guinea corn, maize, rice, potatoes, cassava, groundnuts , beans etc. for subsistence and produce wheat, cotton and vegetables for cash. Local crafts such as blacksmithing, weaving, dyeing, carving and leather works also play an important role in the economic life of the people of Sokoto; as a result, different areas like Makera, Marina, Takalmawa and Majema became important. Sokoto is also one of the fish producing areas of the country. Thus a large number of people along the river basin engage in fishing. Sokoto is equally endowed with natural and mineral resources. Agro allied industries using cotton, groundnut, sorghum, gum, maize, rice, wheat, sugar cane, cassava, gum Arabic and tobacco as raw materials can be established in the area. Large scale farming can also be practice in the state using irrigation water from Goronyo Dam, Lugu, Kalmalo, Wammakko and Kwakwazo lakes among others. Mineral resources such as kaolin, gypsum, limestone, laterite, red mills, phosphate both yellow and green, shade clay, sand etc., are available in commercial quantities. Mineral based industries using these raw materials could be established in the state. The absence of the tse tse fly on the open grassland benefits both wild and domestic animals. Sokoto ranks second in livestock production in the country's animal population of well over eight million. The availability of these economic potentials provides good investment opportunities, particularly in agro allied industries such as flour mills, tomatoes processing, sugar refining, textiles, glue, tanning, fish canning, etc.
Көлік
Сокотода қоғамдық көлік жүйесі жоқ. Қала ішіндегі көлік (жаяу жүрмеген жағдайда) көбінесе мопедтермен қамтамасыз етіледі, олар бір адамдық такси ретінде жұмыс істейді, ал кейде үш дөңгелекті көліктер адамдарды бір жерден екінші жерге тасымалдайды; бұл бір уақытта бірнеше адамды тасымалдауға мүмкіндік береді (мопедтер сияқты төмен бағамен). Автобустар мен таксилер сирек кездеседі және көбінесе қалалар арасындағы қатынас үшін қолданылады. Орта мектепті қыздардың 2 пайызынан да аз бітіретін аймақта Сокото қаласында жас әйелдерге көлік құралдарын жөндеуді үйрету үшін әйелдерден ғана тұратын гараж құрылды. "Нана: Қыздар мен әйелдерді күшейту бастамасы" деп аталатын ұйым құрған бұл гараж, жергілікті исламдық басшылардың қолдауымен 25 әйел шәкіртке білім береді. Сокотодан оңтүстікке қарай 10 шақырым жерде Абужа, Кано және Лагосқа үздіксіз рейстері бар халықаралық әуежай орналасқан.
Sokoto lacks a public transport system. Transport within the city (when not by foot) is mainly by mopeds which operate as one person taxis and sometimes tricycles transport persons from one place to the other; this allows for carriage of more than one person at a time (still at a cheap price as mopeds). Buses and taxis are infrequent and are generally used only for transport between cities. Remarkably for an area where fewer than 2% of girls finish secondary school, an all female garage has been established in Sokoto city to train young women on vehicle maintenance. Founded by the Nana: Girls and Women Empowerment Initiative, the garage trains 25 female apprentices with the support of the local Islamic leadership. 10 km south of Sokoto there is an international airport with regular connections to Abuja, Kano and Lagos.
Өнеркәсіп
2008 жылдың тамызында Сокото қаласында цемент зауытын салу жөнінде келісім жасалды, және зауыт 2022 жылы қолданысқа берілді.
In August 2008, an agreement was signed for the construction of a cement works in Sokoto, and the plant was opened in 2022.
Қалалық даму
Қалалық дамудың Хаусаландта өте ұзақ тарихы бар. Бұл процесс Хаусалендтің кейбір стратегиялық аймақтары Кауюкадан Биранға дейін дамыған кезде басталды. Дегенмен, джихадистердің басты салдары – бұл құбылыстың Хаусаланда ғана емес, халифаттың барлық аймақтарында жылдамдауы болды. Жаңа қалалар пайда болды, ал ескі бирандар бұрын-соңды болмаған өсу кезеңіне енді. Кейбіреулері коммерциялық қызметтің жаңа аймақтарына, ал енді біреулері Әмірліктердің астаналары мен әкімшілік және сауда орталықтарына айналды. Сокото халифатының урбанизациясының бір аспектісі Сокото қаласының (халифаттың бас кеңсесі) құрылуымен басталды. Джихад алдындағы кезеңде Гобир патшалығы мен Кебби арасындағы аймақ көшпелілердің жері деп белгілі болды. Бірақ шейх Усмау дан Фодийо (1804–1808) бастаған джихадтың табысқа ие болуымен және джихадистердің Хаусаланд билеушілеріне қарсы жеңісімен Сокото қаласын (халифаттың бас кеңсесі) Мұхаммед Белло салдырды. Сонымен қатар, Абдул Разак Шеху өзінің «Сакквато Бирнин Шеху» кітабында айтқандай, Мұхаммед Белло Сокото қаласын салғанға дейін қағазға түсірген жобасы болған. Шейхтің ұлы Белло әкесінің қолбасшылары мен әскери қолбасшыларының бірі болды. Ол ең ауыр және ең ұзақ соғыстарда соғысып, Сокото Бирнин Шеху халифатының сәулетшісі атанды. Архитектор Мұхаммед Белло жобалаған Сокото қаласының құрамында кез келген заманауи қалаға тән барлық белгілер болды: жолдар, көпірлер, базар, ганува (қаланың төңірегіндегі бекініс) және әкімшілік және сауда орталықтары. Мұхаммед Белло жобалаған әкімшілік орталықтардың арасында Канвури, Бинанчи, Галаданчи, Алкаланчи, Догарава және тағы да басқалары бар. Алайда, халық арасында Яроле деп белгілі болған орталық базардан басқа, Мұхаммед Белло жобалаған басқа да сауда аймақтарына Макера, Мадинка, Марина, Сириддава, Такалмава, Рунджи және Джиргава кіреді. Сонымен қатар, джихад алдындағы немесе 19 ғасырдағы Хаусаландтағы ешбір қала тиімді бекініссіз (ганува) қалалық орталыққа айнала алмады. Бұл бекіністер Кофар Алию Джедо, Кофар Дундае, Кофар Марке, Кофар Рини, Кофар Кваре және Кофар Тарамния сияқты көптеген нығайтылған орындармен салынды. Бұл маңызды даму көптеген адамдарды Сокото қаласына тіршілік табу үшін өздерінің туған жерлерінен көшіп келуге ынталандырды. Халифа Мұхаммед Беллоның Сокото қаласын қалай жобалағанына қатысты жоғарыда айтылғандардан көрініп тұрғанындай, Сокотоға тері өңдеу, қыш жасау және т.б. кәсіптерімен айналысатын көптеген иммигранттар келді. Мысалы, олардың кейбіреулері теміршілікпен немесе осыған ұқсас кәсіптермен айналысты, мысалы, Макера Асадада. Кейбір адамдар қазіргі Нигерияның әртүрлі аймақтарына және тіпті көршілес елдерге зақымдалған темір материалдарды – зақымдалған көліктерді, автокөліктерді, жүк көліктерін, ұшақтарды, темір құбырларды және мұнай резервуарларын сатып алу үшін барып, оларды бөлшектеп, пайдалануға немесе басқа өнімге өзгертуге ниеттенгендерге сатты.
Urbanization has a very long history in Hausaland. The process started when certain strategic areas of Hausaland developed from Kauyuka to Birane. Yet one of the major consequences of the jihadist was the speeding of this phenomenon not only in Hausaland but also in all areas affected by the caliphate administration. New towns sprang up and the older birane entered into a period of unprecedented growth, some as new areas of commercial activities, others as both Emirate capitals and centers of administration and commerce. One of the aspects of urbanization in the history of the Sokoto caliphate started with the establishment of Sokoto city (the headquarters of the caliphate). In the prejihad period, the area between the Gobir Kingdom and Kebbi was the area commonly referred to as "nomad land". But with the success of the jihad led by the Shehu usmau dan Fodiyo (1804–1808) and subsequent victory of the jihadists over the rulers of Hausaland, Sokoto city (headquarters of the caliphate) was built by Muhammad Bello. Moreover, as observed by Abdul Razaq Shehu in his book Sakkwato Birnin Shehu), Sokoto city was designed on paper by Muhammad Bello even before it was built. Bello, son of the Sheikh, was among his father's lieutenants and war commanders. He fought the hardest and longest wars and was the architect of the caliphate Sokoto Birnin Shehu. Sokoto city as designed by the architect Muhammad Bello consisted of all the characteristic features of any modern city including roads, bridges, market, ganuwa (fortification round centers of town) and as well as administrative and commercial centers. Among the administrative centers designed by Muhammad Bello are Kanwuri, Binanchi, Galadanci, Alkalanci, Dogarawa and so on. However, apart from the central market popularly known as Yardole, other commercial areas designed by Muhammad Bello include Makera, Madinka, Marina, Siriddawa, Takalmawa, Runji and Jirgawa. In addition, among other things no town in either pre jihad or 19th century Hausaland could develop into an urban center without effective fortification (ganuwa). This was built with many strongpoints like Kofar Aliyu Jedo, Kofar Dundaye, Kofar Marke, Kofar Rini, Kofar Kware, and Kofar Taramniya, and this paramount development attracted many people to migrate from their locality into Sokoto city for survival. From the above observation on how caliph Muhammad Bello designed the city of Sokoto we will see that Sokoto witnessed more immigrants with interest in blacksmithing leather works, pottery etc. For example, some of these people either engage in the business of blacksmithing or in other related business as in Makera Assada. There are people who used to travel to different parts of present Nigeria and even in neighbouring countries to buy damaged iron materials like damaged vehicles, cars, lorries, aircraft etc. iron pipes, and oil tanks in order to break them into pieces and sell them for anybody who wants to put them into use or modify them into another product.
Климаттың өзгеруі
Сокото және оның төңірегіндегі қалалық аймақ жартылай шөлейтті, шөлге айналу процесін басынан өткізіп жатқан аймаққа жақын орналасқандықтан, қала климаттың өзгеруінің әсерлерін де жанынан сезінуде. 2018 жылы жасалған қалаға тиюі мүмкін әсерлерді талдау нәтижесінде, аймақтағы ауыл шаруашылығы өнімділігінің төмендеуі, өсімдіктердің өсуінің баяулауы және су тапшылығы күшеюі болжалды, бұл азық-түлік қауіпсіздігіне бөгет қойып, тұрғындардың табысын қамтамасыз етуде қиындықтар тудыруы мүмкін.
Because Sokoto and the urban area around it is already located near a semi arid zone experiencing desertification, the city already experiences the effects of climate change. A 2018 analysis of the city's potential impacts, predicted decreasedd agricultural output, plants growth and water scarcity in the region around the city, interfering with food security and creating income security challenges.