Кіріспе

Қарапайым және кеңінен танымал шифрлау техникасы

Криптографияда Цезарь шифры, Цезарьдің шифры, ауыстыру шифры, Цезарь коды немесе Цезарь жылжуы деп те аталатын бұл, ең қарапайым және кеңінен танымал шифрлау техникаларының бірі. Бұл – жай ауыстыру шифрының бір түрі, онда қарапайым мәтіндегі әр әріп алфавит бойынша белгілі бір санға жылжытылған әріппен алмастырылады. Мысалы, 3 әріпке солға жылжытқанда, әріпі әріпімен, әріпі әріпімен алмастырылады, және т.б. Бұл әдіс Юлий Цезарьдің жеке хаттарында қолданғандығымен аталған. Цезарь шифрымен жүзеге асырылатын шифрлау қадамы көбінесе Вигенер шифры сияқты күрделі схемалардың бір бөлігі ретінде қолданылады және ROT13 жүйесінде де қазіргі уақытта қолданысқа ие. Барлық бір алфавитті ауыстыру шифрлары сияқты, Цезарь шифры да оңай бұзылады және қазіргі заманда байланыс қауіпсіздігін қамтамасыз етпейді.

Шифрлауды бұзады

Дешифровкалау ауысуы Кандидат ашық мәтін 0 1 2 3 4 5 6 23 24 25 Цезарь шифры тіпті тек шифрмәтінмен жұмыс істеген кезде де оңай бұзылады. Мүмкін ауысулар саны шектеулі болғандықтан (ағылшын тілінде 25), шабуылшы әр мүмкін ауысуды қолданып, хабарды немесе оның бір бөлігін дешифрлеу арқылы күшпен іздеу шабуылын жүзеге асыруы мүмкін. Дұрыс дешифрленген мәтін ағылшын тілінде мағыналы болады. Мысал оң жақта ""; шифрмәтін үшін төртінші ауысудың ашық мәтіні ғана ағылшын тілінде мағыналы. Күшпен іздеудің тағы бір түрі – шифрмәтіннің әр әрпінің астына сол әріптен бастап әліпбиді жазу. Тағы да, дұрыс дешифрленген мәтін ағылшын тілінде мағыналы болады. Бұл әдіс кейде "жай мәтін компонентін толықтыру" деп аталады. Тағы бір тәсіл – әріптердің жиілік таралуын салыстыру. Шифрмәтіндегі әріптердің жиілігін график түрінде көрсетіп, түпнұсқа мәтіннің тіліндегі күтілетін таралуды білген адам, график белгілі бір ерекшеліктерінің ығысуын қарап, ауысу мәнін оңай анықтай алады. Бұл жиілік талдауы деп аталады. Мысалы, ағылшын тілінде , , (әдетте ең көп кездесетін) және , (әдетте ең сирек кездесетін) әріптерінің жиілігі ерекшеленеді. Компьютерлер байқалатын жиілік таралу мен күтілетін таралу арасындағы ұқсастықты бағалау арқылы осы процесті автоматтандыра алады. Бұл, мысалы, хи-квадрат статистикасын қолдану арқылы немесе байқалатын және белгілі тілдік таралулар арасындағы квадраттық қателердің қосындысын азайту арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Цезарь шифры үшін бірегей қашықтық шамамен 2-ге тең, яғни кілтті анықтау үшін кем дегенде екі шифрмәтін таңбасы қажет. Кейде көбірек мәтін қажет болуы мүмкін. Мысалы, "" және "" сөздерін Цезарь ауысуы арқылы бір-біріне айналдыруға болады, бұл олардың әртүрлі ауысулармен бірдей шифрмәтін шығаруы мүмкін дегенді білдіреді. Алайда, практикада кілтті кем дегенде 6 шифрмәтін таңбасымен табуға болады. Цезарь шифрымен мәтінді бірнеше рет шифрлау қосымша қауіпсіздік бермейді. Өйткені, екі шифрлау, мысалы, ауысу А және ауысу В, ауысу А + В-мен бір шифрлауға тең болады. Математикалық тұрғыдан алғанда, әр мүмкін кілт бойынша шифрлау операцияларының жиынтығы құрамында топты құрайды.