Кіріспе

Американдық кәсіпкер және саясаткер (1954 жылы туған)

Кара Карлтон "Карли" Фиорина (,/f//iː//ə/'/r//iː//n//ə/; туған Снид; 6 қыркүйек 1954 жылы туған) – американдық кәсіпкер және саясаткер, ең алдымен 1999 жылдан 2005 жылға дейін Hewlett Packard (HP) компаниясының бас атқарушы директоры (бас директоры) қызметін атқарғаны үшін танымал. Фиорина Fortune Top 20 компаниясын басқарған алғашқы әйел болды. 2002 жылы Фиорина сол кездегі технология саласындағы ең ірі бірігуді басқарды, онда HP бәсекелес жеке компьютер өндірушісі Compaq-ты сатып алды. Бұл мәміле HP-ті әлемдегі ең ірі жеке компьютер сатушысы етіп бекітті. HP кейіннен АҚШ-та 30 000 қызметкерін жұмыстан босатты. Дегенмен, қызметкерлер саны бірігуге дейінгі көрсеткіштен асып, оның қызмет ету кезеңінде 150 000-ға жетті. 2005 жылдың ақпан айында директорлар кеңесіндегі келіспеушіліктерге байланысты бас директор және төрағалық лауазымынан кетуге мәжбүр болды. Фиорина 2010 жылы АҚШ Сенатына, ал 2016 жылы Республикалық партияның президенттік үміткерлігіне қатысты. Фиорина 2008 жылы республикалық сенатор Джон Маккейннің президенттік науқанына кеңесші болды. 2010 жылы ол Калифорния штатындағы АҚШ Сенатына Республикалық партияның үміткері болып сайланды, бірақ жалпы сайлауда демократ Барбара Боксерден жеңілді. Фиорина 2016 жылы Республикалық партияның президенттік праймерисіне қатысты және Тед Круз өзінің науқанын тоқтатқанға дейін жеті күн бойы вице-президенттікке үміткер болды. 2020 жылы Фиорина демократ Джо Байденнің президенттік науқанын қолдады.

Ерте өмір және білім

Кара Карлтон Снид 1954 жылдың 6 қыркүйегінде Техас штатының Остин қаласында дүниеге келді. Ол «Карли» деп аталған «Карлтон» есімі Азамат соғысынан бері Снид отбасының әр буынында қолданылып келеді. Фиорина туған кезде оның әкесі Техас университетінің құқық мектебінде профессор болған. Кейін ол Дьюк университетінің құқық мектебінің деканы, АҚШ Бас прокурорының орынбасары және Тоғызыншы апелляциялық округ сотының судьясы болды. Оның анасы абстрактілі суретші болған. Оның негізгі тегі – ағылшын және неміс, және ол епископальдық дінде тәрбиеленді. Ол Лондондағы Ченнинг мектебінде оқыды. Содан кейін ол бес түрлі орта мектепке барды, соның ішінде Ганадағы мектепті де бітірді, ал Солтүстік Каролина штатының Дарем қаласындағы Чарльз И. Джордан орта мектебін аяқтады. Бір кезде ол классикалық пианист болуды армандаған. 1976 жылы Стэнфорд университетінде философия және орта ғасырлар тарихы мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Жазда ол Келли Сервисес компаниясында хатшы болып жұмыс істеді. 1976 жылы UCLA құқық мектебіне түсті, бірақ бір семестрден кейін оқуын тоқтатты. Ол алты ай бойы Marcus & Millichap жылжымайтын мүлік фирмасында рецепционист болып жұмыс істеді, кейін брокер болып жоғарылады. 1977 жылы үйленгеннен кейін ол күйеуімен бірге Италияның Болонья қаласына көшіп кетті, онда ол аспирантурада оқыды; ол итальян бизнесмендеріне ағылшын тілінен сабақ берді. 1980 жылы Фиорина Мэриленд университетінің Роберт Х. Смит бизнес мектебінен маркетинг саласында бизнес-әкімшілік магистрі дәрежесін алды. 1989 жылы Sloan Fellows бағдарламасы бойынша MIT Sloan School of Management мектебінен менеджмент саласында ғылым магистрі дәрежесін алды.

AT&T және Lucent

1980 жылы Фиорина AT&T компаниясына басқарушы стажер ретінде қабылданып, ірі федералдық агенттіктерге телефон қызметтерін сатты. 1990 жылы ол компанияның аппараттық және жүйелік бөлімдерін басқаратын аға вице-президент болып, компанияның алғашқы әйел басшысы атанды. 1995 жылы Фиорина Lucent Technologies, Inc. компаниясының корпоративтік операцияларын басқарды, бұл компания AT&T-ның Western Electric және Bell Labs бөлімдерінен бөлініп шыққан жаңа компания болды. Осы лауазымда ол Lucent компаниясының бас директоры Генри Б. Шахтке есеп берді. Ол 1996 жылғы акциялардың алғашқы орналастырылуы (IPO) және компанияны табысты іске қосу стратегиясын жоспарлау мен іске асыруда маңызды рөл атқарды. Бұл IPO АҚШ тарихындағы ең табысты IPO-лардың біріне айналды, ол 3 миллиард доллар көлемде капитал жинады. Сол жылы Фиорина Lucent компаниясының тұтынушылармен байланыс және Royal Philips Electronics компаниясының бірлескен 2,5 миллиард долларлық кәсіпорнына, Philips Consumer Communications (PCC) атты компанияға төрағалық етті. 1998 жылдың 12 қазанында шыққан Fortune журналында Фиорина «Америкадағы ең ықпалды әйел» деп танылды. Fortune журналының мәліметінше, Lucent өз клиенттеріне қаржылай көмек беру арқылы сату көлемін арттырды, «Есептеудегі шеберлік арқасында, берілген несиелерден түскен ақша Lucent-тің кіріс тізімінде жаңа табыс ретінде көрсетілді, ал күмәнді борыштар баланста сенімді актив ретінде жасырылды» делінген. Fortune журналының Мэтью Бойл Фиоринаның HP компаниясының алғашқы әйел бас директоры болып тағайындалуы туралы: «Карли Фиорина ғана емес, шыныдан жасалған кедергіні бұзды, тіпті жойды, өйткені ол FORTUNE 20 компаниясын басқарған алғашқы әйел болды» деді. 2015 жылдың тамызында Fortune журналында жарияланған Джеффри Сонненфельдтің пікірінше, бұл тағайындама «өз ішінде улаған саясатқа толы, жұмыс істемей қалған HP басқарма комитетінің нәтижесі болды, олар оны басқарушылық тәжірибесіз және толық басқармамен келісімсіз жұмысқа алды». Fortune журналы оны бес жыл қатарынан Америкадағы ең ықпалды әйел деп атады.

Agilent Technologies компаниясының HP компаниясынан бөлінуі және PWC компаниясын сатып алу туралы ұсыныс

Компанияның аналитикалық құралдар бөлімін бөлу туралы шешім оның келуінен бұрын қабылданған болса да, бас атқарушы ретіндегі оның алғашқы маңызды міндеттерінің бірі – бөлімді жеке Agilent Technologies компаниясына бөлуді бақылау болды. Фиорина PricewaterhouseCoopers компаниясының технологиялық қызметтер бөлімін шамамен 14 миллиард долларға сатып алуды ұсынды, бірақ Уолл-стриттен жағымсыз реакция болғаннан кейін ұсыныстан бас тартты. "Dotcom" көпіршігінің жарылуынан кейін, PwC консалтингтік бөлімі IBM компаниясымен 4 миллиард доллардан арзанға сатып алынды. Кейін HP тағы бір технологиялық қызметтер компаниясы – Electronic Data Systems-ті сатып алды, оны кейбір сарапшылар Фиоринаның стратегиясын растау деп есептеді.

Санкцияларға қарамастан Иранға сатылды деген айыптар

1997 жылы Фиорина компанияға келгенге дейін HP-нің голландиялық еншілес компаниясы Дубайдағы Redington Gulf компаниясымен серіктестік құрды, ол HP өнімдерін Иранда сатты. Фиорина басшылығымен HP компаниясы АҚШ-тың экспорттық санкциялары күшінде болған кезде шетелдік еншілес компания арқылы Иранға миллиондаған долларлық принтерлер мен компьютерлік өнімдерді сатты. Бұл оқиға туралы 2008 жылы The Boston Globe газеті хабарлағаннан кейін, SEC HP-ге сауалнама жіберді, ал HP 2008 қаржы жылында 120 миллион долларлық өнім сатылғанын жауап ретінде мәлімдеді, бұл сатулар экспорттық санкцияларды бұзбайды, себебі олар шетелдік еншілес компания арқылы жасалған. Хейден, HP серверлерін Stellar Wind бағдарламасының аясында сұрағанын растады, бұл 2001-2007 жылдар аралығындағы NSA-ның рұқсатсыз бақылау бағдарламасының бір бөлігі болды, бірақ бұл мәліметтер Фиоринаға сол кезде жарияланбады. Фиорина HP қызметкерлері мен технологиялық қауымдастықтың арасында HP-нің теңдікке негізделген "The HP Way" жұмыс мәдениеті мен басшылық философиясын құлдыратудағы жетекші рөлі үшін сынға ілікті, ол инновацияларға кедергі келтіретін фактор деп есептеді. HP мәдениетіндегі өзгерістер мен жұмыстан босатуды болдырмау үшін ерікті түрде жалақыны төмендету туралы өтініштер (кейіннен HP тарихындағы ең ірі жұмыстан босатуларға әкелді) HP-дегі қызметкерлердің қанағаттану деңгейін зерттеулер көрсеткендей, "жалпы көңілсіздікке" және сенімсіздікке ұшырады, ал Фиорина кейде компания жиналыстарында сынайтын, HP-нің электрондық хабарландыру тақтасында шабуылға ұшырады.

iPod+HP құрылғысы

2004 жылдың қаңтар айында Фиорина Apple негізін қалаушы Стив Джобспен HP-нің бөлшек сауда арналары арқылы сатылатын iPod+HPa бірлескен брендті iPod туралы келісім жасағанын жариялады. Келісімнің шарты бойынша, HP-ге 2006 жылдың тамызына дейін iPod-қа қарсы бәсекелес өнімдерді сатуға тыйым салынды, сондай-ақ HP барлық сатылатын компьютерлерге iTunes-ті алдын ала орнатуға келісті. HP iPod-тың жаңа үлгілерін уақтылы сатпады, нәтижесінде бірнеше ай бойы ескірген құрылғыны сатуға мәжбүр болды. Бұған қоса, Apple өзінің iPod өнімдерін де сол бөлшек сауда арналары арқылы сата бастады. Осының салдарынан, бағдарламаның ең жоғары нүктесінде iPod+HP сатулары iPod-тың жалпы сату көлемінің шағын бөлігін ғана құрады. 2005 жылдың шілдесінде Фиорина бас директорлық қызметінен кеткеннен кейін, оның орнына келген Марк Хёрд Apple-мен жасалған келісімді қызметке кіріскен күндердің ішінде тоқтатты, бұл HP-нің инновацияға қайта оралуын білдіретін «өте символдық шешім» болды. Стивен Леви 2015 жылы осы келісім туралы жазғанда: «Стив Джобс оны және HP акционерлерін ашкөздікпен алдады. Фиоринаны iPod-ты HP-нің музыка ойнатқышы ретінде қабылдауға көндіріп, Джобс өзінің iTunes бағдарламалық жасақтамасын миллиондаған компьютерлерге тегін орнатып, өзінің басты бәсекелесін басып тастады және өнертабыспен мақтан тұтатын компанияны Apple-ді жақсырақ ойлап тапқан компания деп мойндауға мәжбүр етті. Ал ол өзі ештеңе жоғалтпады» деп жазды.