Кіріспе
Германиядағы Саксен-Кобург және Саксен-Готха герцогтіктерінің жалпы атауы – Саксен-Кобург және Готха (Sachsen Coburg und Gotha) немесе Саксен-Кобург-Готха (Sachsen Coburg Gotha) – Веттин әулеті тармағының басқаруында болған Тюрингиядағы Эрнестин герцогтігі. Ол қазіргі Германиядағы Тюрингия және Бавария штаттарындағы аумақтардан тұрды. Герцогтік 1826 жылдан 1918 жылға дейін сақталды. 1918 жылдың қараша айында Саксен-Кобург және Готха герцогы Карл Эдуард тақтан басқа мәжбүр болды. 1920 жылы герцогтіктің солтүстік бөлігі (1918 жылдан бастап Готха еркін штаты; мәдени және тілдік жағынан Тюрингияға жатады) Саксия Веймар-Эйзенах (1918 жылға дейін ұлы герцогтік), Саксия Альтенбург және Саксия Майнинген (1918 жылға дейін герцогтіктер), Шварцбург-Рудольштадт және Шварцбург-Зондерсхаузен (1918 жылға дейін княздықтар), сондай-ақ Реус халық штаты (1918 жылға дейін Реус Гера және Реус Грайц княздықтары) сияқты алты басқа Тюрингия еркін штатымен бірігіп, Тюрингия еркін штатын құрды. Герцогтіктің оңтүстік бөлігі (1918 жылдан бастап Кобург еркін штаты; мәдени және тілдік жағынан Франконияға жатады), Тюрингия штаттарының ең оңтүстігінде орналасқандықтан, референдум нәтижесі бойынша Бавария еркін штатының құрамына кірген жалғыз штат болды. Саксен-Кобург-Готта атауы сонымен қатар 19 және 20 ғасырларда Еуропаның династиялық және саяси тарихында маңызды рөл атқарған Саксен-Кобург және Готха әулетінің отбасына да қатысты. 20 ғасырдың басында, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін, бұл әулет Ұлыбритания, Бельгия, Португалия, Болгария және Саксен-Кобург-Готха мемлекеттерінің монархтары болды. 1910 жылы Португалия королі тақтан алынды, ал 1918 жылы Саксен-Кобург-Готхада және 1946 жылы Болгарияда да осыған ұқсас жағдай болды. 2024 жылдың қазіргі күніне дейін әулеттің бір тармағы Бельгияда билік етеді. Болгарияның бұрынғы патшасы Симеон II (1943–1946 жылдары тақ отырған) 2001 жылдан 2005 жылға дейін Болгарияның премьер-министрі қызметін атқарган кезде өзінің тегін сақтап қалды.
Saxe Coburg and Gotha (Sachsen Coburg und Gotha), or Saxe Coburg Gotha (Sachsen Coburg Gotha ), was an Ernestine duchy in Thuringia ruled by a branch of the House of Wettin, consisting of territories in the present day states of Thuringia and Bavaria in Germany. It lasted from 1826 to 1918. In November 1918, Charles Edward, Duke of Saxe Coburg and Gotha, was forced to abdicate. In 1920, the northern part of the duchy (since 1918 the Free State of Gotha; culturally and linguistically Thuringian) was merged with six other Thuringian free states to form the Free State of Thuringia: Saxe Weimar Eisenach (until 1918 a grand duchy), Saxe Altenburg and Saxe Meiningen (until 1918 duchies), Schwarzburg Rudolstadt and Schwarzburg Sondershausen (until 1918 principalities), as well as the People's State of Reuss (until 1918 the principalities of Reuss Gera and Reuss Greiz). The southern part of the duchy (since 1918 the Free State of Coburg; culturally and linguistically Franconian), as southernmost of the Thuringian states, was the only one which, after a referendum, became part of the Free State of Bavaria. The name Saxe Coburg Gotha also refers to the family of the ruling House of Saxe Coburg and Gotha, which played many varied roles in the dynastic and political history of Europe in the 19th and 20th centuries. In the early part of the 20th century, before the First World War, it was the family of the sovereigns of the United Kingdom, Belgium, Portugal, Bulgaria, and Saxe Coburg Gotha. In 1910, the Portuguese king was deposed, and the same thing occurred in Saxe Coburg Gotha in 1918 and in Bulgaria in 1946. as of 2024, a branch of the family still reigns in Belgium. The former Tsar of Bulgaria, Simeon II (reigned 1943–46), kept his surname while serving as the Prime Minister of Bulgaria from 2001 to 2005.
Тарих
Герцогтік Саксонияның королі Фридрих Август төрелігімен 1826 жылдың 12 қарашасында Гилдбургхаузен келісімі жасалды, ол Готша Телунгінен (Готхан бөлісі) туды. Саксен-Готха-Альтенбург желісінің тоқырауынан кейін Саксен герцогы Хилдбургхаузен өзінің герцогтігін Саксен-Альтенбургке алмастырды. Саксен-Майнинген желісі Саксен-Хилдбургхаузенге айналды және Саксен-Кобург-Заальфельдтен Заальфельд аймақтарын, сондай-ақ Темар ауданын және Мюпперг, Моггер, Лиебау және Оерлсдорф елді мекендерін алды. Саксен-Кобург-Заальфельд герцогтығы Саксен-Кобург герцогтығын, Кенигсберг және Зоннефельд аудандарын Саксен-Хилдбургхаузеннен және Каленберг пен Гауэрштадт мүліктерін Саксен-Майнингеннен алды. Сол кезде Нахе өзенінің жағасында орналасқан Лихтенберг княздығы он жылдан бері Кобург герцогтығының құрамында болды. Саксен-Кобург-Заальфельдтің билеушісі Эрнест III 1816 жылы Вена конгресінен Францияға қарсы соғыста одақтастарға көмектескені үшін алды. Бірақ Кобургтен үлкен қашықтық пен Хамбах фестивалінің салдарынан туған аласапырандықтан герцог 1834 жылы княздықты Пруссияға сатты. Жаңа құрылған Саксен-Кобург және Гота герцогтығы бастапқыда екі еселік герцогтық болды, оны Эрнест III герцог Эрнест I жеке одақта басқарды, бірақ Бундесратта тек бір дауысы болды. 1826 жылы екі герцогтықты біріктіру мүмкіндігі қанағаттандырылмады. 1852 жылғы Staatsgrundgesetz (Үй заңдары) бойынша герцогтықтар саяси және нақты одаққа байланысты. Олар сол кезде квазифедеративтік унитарлық мемлекет болды. Кейінірек 1867 жылы Готтың Ландтагы Кобургтың жоғары мемлекеттік қарызын қабылдағысы келмегендіктен және 1872 жылы бүкіл одақтың басқару мәселелеріне байланысты герцогтықтарды біріктіруге жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды. Саксен-Кобург және Гота герцогтығы 1852 жылдың 3 мамырында ұлттық конституцияны қабылдады, ол Франкфурттағы Ұлттық Ассамблеяның Конституциясынан негізгі құқықтардың маңызды бөліктерін алды. Ол сондай-ақ 1834 жылы неміс Zollverein-ына, 1866 жылы Солтүстік Германия Конфедерациясына және 1871 жылы Германия Империясына қосылды. Берлиндегі Бундесратта, онда оның өкілдері болды, ол өзінің агенттерін сақтап қалды, бірақ 1913 жылдан бастап, көптеген Тюрингия мемлекеттері сияқты, өкілдік үшін Саксонияның Майнинген Ұлы Герцогтығына жүгінуге мәжбүр болды. Эрнест I 1844 жылы қайтыс болды. Оның үлкен ұлы және мұрагері Эрнест II 1893 жылы қайтыс болғанға дейін билік жүргізді. Ол баласыз қайтыс болғандықтан, екі герцогтықтың тағы оның қайтыс болған ағасы Альберт ханзадасының еркек ұрпақтарына берілуі керек еді. Бірақ Альберт Ұлыбританияның Виктория патшайымының күйеуі болды және оның үлкен ұлы, Уэльс ханзадасы Эдуард оның мұрагері болды. Сонымен қатар, егер басқа да лайықты еркек мұрагерлер болса, екі герцогтықтың конституциялары бойынша оған таққа отыруға тыйым салынған. Бірақ ол өзінің келесі ағасы, Эдинбург герцогы Альфредтің пайдасына өз талабынан бас тартты. Осылайша Альфред Саксен-Кобург пен Готаның келесі герцогы болды. Альфредтің жалғыз ұлы, сондай-ақ Альфред 1899 жылы қайтыс болды, сондықтан герцог Альфред 1900 жылы қайтыс болғанда, оның орнына оның немере інісі Альбани герцогы, королева Викторияның кіші ұлы Леопольдтың 16 жастағы ұлы болды, өйткені герцог Альфредтің келесі ағасы, Коннот герцогы Артур және оның ұлы, Коннот ханзадасы Артур мұрагерлікке өздерінің талаптарынан бас тартты. Карл Эдуард герцогы ретінде билік жүргізген Карл Эдуард өзінің жасына байланысты 1905 жылы кәмелетке толғанға дейін ханзада Эрнст фон Хоэнлохе-Лангенбургтің регенттігімен басталды. Жаңа герцог өзінің британдық титулын, Альбани герцогы атауын пайдалануды жалғастырды. Бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыста британдықтарға қарсы немістермен бірге болғандықтан, 1919 жылы британдық атақтарынан айырылды. 1918 жылғы қараша революциясы монархияны жойғаннан кейін екі герцогтық екі түрлі және тәуелсіз мемлекетке айналды, Кобург еркін мемлекеті және Гота республикасы, кейін Гота еркін мемлекеті деп аталды. Алайда олардың басшылары жаңа елдер экономикалық тұрғыдан тиімді емес деп есептегендіктен, олар мүмкін бірігулерді іздеуді бастады. Ақырында 1919 жылдың 30 қарашасында референдум өткізіліп, шешім қабылданды. 1920 жылдың 1 мамырында Гота еркін мемлекеті Тюрингия мемлекетімен бірікті, ал Кобург еркін мемлекеті екі айдан кейін, 1920 жылдың 1 шілдесінде Бавария еркін мемлекетімен бірікті.
Саясат
Германия империясында герцогтік Бундесратта бір дауысқа және Рейхстагта екі дауысқа (Кобург және Гота герцогтіктері үшін) ие болды. Дегенмен, екі герцогтік үшін де Готада Мемлекеттік министрлік болды, бірақ Кобург пен Готаның өзіндік, бағынышты және дерлік тәуелсіз министрліктері болды. Мемлекеттік министр Готаның герцогтік министрлігін басқарды, алайда екі герцогтік үшін де ол мемлекеттік істерге, экономикалық және коммерциялық саясатқа, сот жүйесіне және императорлық заңдардың орындалуына жауапты болды. Кобургте мемлекеттік мәселелер, атап айтқанда, коммуналдық қызметтер, полиция міндеттері, мемлекеттік шіркеуді қолдау және білім беру, сондай-ақ мүліктерді және қаржыны басқару, және 1891 жылға дейін сот істері бойынша жергілікті билік органдары Готадан түскен шешімдерге араласа алмады. Екі герцогтіктің қаржысы негізінен бөлек болды. Бірақ басқаруда домендерден түскен тәж кірістері мен салықтар мен алымдардан түскен мемлекеттік кірістер арасындағы айырмашылық әрдайым сақталды. Әр төрт жыл сайын, әсіресе Германия империясымен қаржылық мәмілелерде, тіпті екі герцогтіктің жергілікті және ұлттық іс-қимылдарына кедергі келтірсе де, ортақ бюджет құрылды. Екі герцогтіктің мемлекеттік бюджеттерінен бөлінген қаражат Гота мен Кобург арасында 7:3 пропорциясында берілді. Өлшемі мен қаржылық мүмкіндіктеріне байланысты герцогтікте елшілер болған жоқ, бірақ сауда консулдары болды. Олар Австрия-Венгрия, Бельгия, Бразилия, Чили, Куба, Эквадор, Франция, Ұлыбритания, Италия, Мексика, Перу, Португалия, Пруссия, Ресей, Испания, Швейцария және Түркиямен сауда жасады. АҚШ 1897 жылдан 1918 жылға дейін Кобургте өз консулын ұстады. Америка Азамат соғысы кезінде Эрнст Рейвен Техас штатында консул лауазымына тағайындалды. Ол 1861 жылдың 30 шілдесінде Конфедерация үкіметінен дипломатиялық экзекватура алуға өтініш берді және ол қабылданды.
Әскери
1867 жылға дейін Саксен-Кобург және Гота герцогтігінің өз армиясы болды. Бірақ 1867 жылғы 26 маусымда, 1866 жылы Пруссиямен жасалған келісім-шарт негізінде, оның армиясы қорғану және сапына қосылу мақсатында XI армия корпусының 22-ші дивизиясының 6-шы Тюрингиялық жаяу әскер полкінің 95-ші нөміріне қосылды. 6-шы Тюрингиялық полктің үш батальоны Готқа (No. 1), Хилдбургхаузенге (No. 2) және Кобургқа (No. 3) бөлінді, бірақ корпустың штаб-пәтері Кассельде орналасқан еді. Пруссияда әскери қызмет міндетті болғаннан өзгеше, Саксен-Кобург және Гота Императорлық армиядағы квотасын шақыру арқылы толтырды.
Палатаның басқа мүшелерінің атақтары мен стильдері
Егер неке Staatsgrundgesetz талаптарына қайшы келсе немесе Әулет мүшесі өзінің және өркендеп келе жатқан ұрпақтарының құқықтарынан бас тартса, герцогтік және князьдік атақтарды пайдалану шектелуі мүмкін.