Кіріспе

Радионуклидтің масса бірлігіне шаққандағы белсенділігі – бұл радиоактивтілік. Радиоактивтілік немесе жалпы белсенділік (A символы) – белгілі бір радионуклидте секундына жүретін радиоактивті түрленулер саны ретінде анықталатын физикалық шама. Белсенділіктің бірлігі – беккерель (Bq символы), ол кері секундқа (s⁻¹ символы) тең деп анықталады. Ескі, СИ емес белсенділік бірлігі – кури (Ci), ол секундына 3,7 радиоактивті ыдырауға тең. Белсенділіктің тағы бір бірлігі – ртерфорд, ол секундына 1 радиоактивті ыдырау деп анықталады. Арнайы белсенділік (a символы) – радионуклидтің бірлік массасына шаққандағы белсенділігі және осы радионуклидтің физикалық қасиеті. Ол әдетте беккерель килограммана (Bq/kg) немесе кури граммана (Ci/g) есептеледі. Арнайы белсенділікті иондаушы сәулеленудің деңгейімен, сондай-ақ әсер ету немесе сіңірілген дозамен шатастыруға болмайды, себебі иондаушы сәулеленудің адамға тигізетін әсерін бағалау үшін осы шама маңызды. Белгілі бір уақыт аралығында берілген радионуклидтің радиоактивті ыдырауының ықтималдығы белгілі болғандықтан (кейбір шағын ерекшеліктерден басқа, ыдырау жылдамдығының өзгеруін қараңыз), берілген массадағы (яғни, атомдардың нақты санындағы) белгілі бір уақытта болатын ыдырау саны да белгілі болады (статистикалық ауытқуларды ескермегенде).

Мысал: Rb-87 жартылай ыдырауы

Бір грамм рубидий-87 және қатты бұрыш әсерлері ескерілгенде, секундына 3200 ыдырауға сәйкес келетін радиоактивтілік өлшемі 3,2-ге тең. Рубидийдің атомдық массасы 87 г/моль, сондықтан бір грамм – 1/87 моль. Есептеулер бойынша:

Мысалдар

ИзотопЖартылай өмір сүру мерзімі1 курийдің массасы1 кг232Th 1.405 жыл9.1 тонна4.07 МБк (110 мкСи немесе 4.07 Рд)238U 4.471 жыл2.977 тонна12.58 МБк (340 мкСи немесе 12.58 Рд)235U 7.038 жыл463 кг79.92 МБк (2.160 мСи немесе 79.92 Рд)40K 1.25 жыл140 кг262.7 МБк (7.1 мСи немесе 262.7 Рд)129I 15.7 жыл5.66 кг6.66 ГБк (180 мСи немесе 6.66 кРд)99Tc 211 жыл58 г629 ГБк (17 Си немесе 629 кРд)239Pu 24.11 жыл16 г2.331 ТБк (63 Си немесе 2.331 МРд)240Pu 6563 жыл4.4 г8.51 ТБк (230 Си немесе 8.51 МРд)14C 5730 жыл0.22 г166.5 ТБк (4.5 кСи немесе 166.5 МРд)226Ra 1601 жыл1.01 г36.63 ТБк (990 Си немесе 36.63 МРд)241Am 432.6 жыл0.29 г126.91 ТБк (3.43 кСи немесе 126.91 МРд)238Pu 88 жыл59 мг629 ТБк (17 кСи немесе 629 МРд)137Cs 30.17 жыл12 мг3.071 ПБк (83 кСи немесе 3.071 ГРд)90Sr 28.8 жыл7.2 мг5.143 ПБк (139 кСи немесе 5.143 ГРд)241Pu 14 жыл9.4 мг3.922 ПБк (106 кСи немесе 3.922 ГРд)3H 12.32 жыл104 мкг355.977 ПБк (9.621 МСи немесе 355.977 ГРд)228Ra 5.75 жыл3.67 мг10.101 ПБк (273 кСи немесе 10.101 ГРд)60Co 1925 күн883 мкг41.884 ПБк (1.132 МСи немесе 41.884 ГРд)210Po 138 күн223 мкг165.908 ПБк (4.484 МСи немесе 165.908 ГРд)131I 8.02 күн8 мкг4.625 ЭБк (125 МСи немесе 4.625 ТРд)123I 13 сағат518 нг71.41 ЭБк (1.93 ГСи немесе 71.41 ТРд)212Pb 10.64 сағат719 нг51.43 ЭБк (1.39 ГСи немесе 51.43 ТРд)

Қолданбалар

Радионуклидтердің белгілі бір активтігі, терапиялық фармацевтикалық препараттарды өндіру үшін оларды таңдау кезінде, сондай-ақ иммуноанализдер немесе басқа диагностикалық процедуралар үшін, немесе кейбір орталардағы радиоактивтілікті бағалау үшін және басқа да көптеген биомедициналық қолданулар үшін ерекше маңызды.