Кіріспе

USS Hawkins (DD 873) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет еткен «Gearing» классының эсминеці. Соғыстан кейін кеме Корея соғысында қызмет етті. 1970 жылдары Қытай Республикасының Әскери-теңіз күштеріне «Цзе Янь» деген атпен берілді. Ол 1990 жылдарға дейін қызметте болды. Кейін кеме, оның суперструктурасын қоспағанда, құрылысы бұзылды. Суперструктурасы Зойинг Теңіз академиясында көрме және оқу алаңының бөлігіне айналды.

Құрылыс және мансап

Хокинс, бастапқыда Бити деп аталған, бірақ 1944 жылдың 22 маусымында қайта аталды және 1944 жылдың 7 қазанында Техас штатындағы Оранж қаласындағы Consolidated Steel Corporation компаниясымен суға түсірілді; оны осы атпен аталатын бірінші лейтенант Уильям Дийн Хокинстің анасы Клара Джейн Хокинс демеушілік етті (Тарава шайқасында қаза тапқан). Эсминец 1945 жылдың 10 ақпанында әскери қызметке қабылданды.

АҚШ-тың әскери-теңіз флотында қызмет ету

Кариб теңізінде сынақтан өткеннен кейін, Хокинс 1945 жылғы 23 наурызда Норфолкке келді, радарлық тікұшақ кемесіне түрлендіру үшін. 26 мамырда түрленуді аяқтаған ол, 18 маусымда Кубадағы Гуантанамо шығанағынан Сан-Диего және Перл-Харборға бағыт алды, алдында оқу жаттығуларын өткізді. 8 шілдеде Перл-Харборға жеткен Хокинс Тынық мұхиты соғысының соңғы кезеңіне қатысуға дайындалды, бірақ 12 тамызда Перл-Харбордан Эниветокке аттанғаннан кейін үш күн өткен соң жапондықтар капитуляциялады. Жоюшы Эниветоктан Иво Джимаға және Токио шығанағына жол тартты, 27 тамызда жетіп, алғашқы оккупациялық операцияларға көмектесті. Содан кейін ол Мариана аралдарына кемелерді сүйемелдеді және 3 қаңтарға дейін Жапония суларында қалды. Хокинс Филиппин мен Сайпанға жүзіп, соңында 3 сәуірде Перл-Харборға жетті. 11 сәуірде Сан-Диегоға келген жоюшы, батыс жағалаудағы жаттығу операцияларына қатысты, содан кейін 1947 жылғы қаңтарда Қиыр Шығысқа қайта аттанды. Келесі айларда ол Қытай және Корея порттары арасында жүзіп, Қытайдағы жағдайды тұрақтандыруға және американдықтардың өмірін қорғауға тырысқан американдық теңіз жаяу әскерлеріне көмектесті және қолдау көрсетті. Командир Альфред Л. Коуп басқаратын Хокинс, 19 шілде 1947 жылы Гонконгтағы Чилланг нүктесіндегі құтқару операцияларында маңызды рөл атқарды, онда 2000-нан астам жолаушысы бар кеме батып кетті. Ол 1947 жылғы 8 қазанда АҚШ-қа оралды. Сан-Диегодан бір жылдық операциялардан кейін кеме 29 қазанда Қытайдың Цинтао қаласына жетіп, Қиыр Шығысқа қайта жөнелтілді. Қытай жағалауындағы операциялардан кейін Хокинс 6 желтоқсанда Цинтаодан жолға шықты. Бұл ұзақ саяхат барысында, жер шарын айналып, 1949 жылғы 10 наурызда Сан-Диегоға келгенге дейін Цейлон, Түркия, Гибралтар, Нью-Йорк және Панаманы аралады. Хокинс көп ұзамай АҚШ Атлантика флотына қайта тағайындалды және 1949 жылғы 23 мамырда Род-Айленд штатындағы Ньюпорт портына жетті. Келесі жыл бойы ол Кариб теңізінде резервтік оқу круиздеріне және дайындық жаттығуларына қатысты. 1949 жылғы 18 наурызда кеме DDR 873 ретінде қайта жіктелді. Хокинс 1950 жылғы 2 мамырда Жерорта теңізінде 6-шы флотпен круизге шықты.

Корей соғысы

Жерорта теңізінде болғанда, әлем Оңтүстік Кореяға коммунистердің шабуыл жасағанын білді. НАТО маневрлерінен кейін Хокинс 10 қазанда Ньюпортқа оралды және Корея соғысы деп аталған флот құрамына дайындалды. 3 қаңтарда Панама каналы арқылы жүзіп, 5 ақпанда Пусанға жетті. Кореядағы төрт айлық қызметі барысында Хокинс жау позициялары мен жабдықтау жолдарына шабуылдар жасалғанда ұшақ тасымалдаушы күштерін қорғады, суасты қайықтардан қорғаныс жасады және жауынгерлік әуе патрульдерінде реактивті ұшақтарды басқарды. Сонымен қатар, ол достық аралға қарсы коммунистік агрессияны тоқтату мақсатындағы Формоза бұғазындағы операциялар кезінде ұшақ күзетшісінің ролін атқарды. Маусым айында алыс Шығыстан қайтып, 8 тамызда Жерорта теңізі арқылы Ньюпортқа оралды.

Суэц дағдарысы

Келесі бірнеше жыл бойы ардагер кеме Атлантика мұхитының батысында пикеттік міндеттерді және оқу операцияларын кезектестіре атқарды, сондай-ақ 6-шы флотпен Жерорта теңізіне мерзімді круиздер жасады. 1950 жылдың жазында Суэц каналының дағдарысы аймақтың қауіпсіздігі мен бейбітшілігіне қауіп төндірген кезде, ол Жерорта теңізінің шығысында болды. «Хокинс» 1960 жылдың 18 тамызында Флорида штатының Мейпорт қаласына, өзінің жаңа портына келді. Ол DESRON 8 құрамына кіріп, Багам аралдары мен Кариб теңізі аймағында жаттығулар өтті, сондай-ақ Никарагуа жағалауында радарлық пикеттік міндеттерді орындап, 1960 жылдың желтоқсанында Мейпортқа оралды. 1961 жылдың қаңтарында эсминец Жерорта теңізіне сапарларын қайта бастады.

Кубалық зымыран дағдарысы

1961 жылы ол Флорида штатының Канаверал мүйісі жанында американдық ғарыш эксперименттері мен зымырандарды сынаумен байланысты арнайы топпен бірге жұмыс істеді. 1962 жылы Кубаға ұшақ тасымалдайтын зымырандардың орналастырылуы АҚШ қауіпсіздігіне қауіп келтіргенде, Хокинс басқа кемелермен бірге Кариб теңізіндегі елді карантинге алуға қатысты. Қараша айының соңынан желтоқсанға дейін Кариб теңізінде патрульдеді. 1963 жылы кеме қаңтарда Жерорта теңізіне қайтып оралды, шілдеде Мейпортқа келді, ал тамызда «Александр Гамильтон» суасты кемесімен бірге Кариб теңізінде «Polaris» зымырандарын сынақтан өткізді. Келесі бес айда Хокинс Флорида жағалауларында және Кариб теңізінде авианосецтермен бірге жұмыс істеді. 1964 жылдың ақпан айында «Эндрю Джексонмен» бірге «Polaris» зымырандарын қосымша сынақтан өткізгеннен кейін, эсминец 21 наурызда Бостонға бет бұрып, FRAM I күрделі жөндеуден өтуге дейін резервке қойылды.

Вьетнам соғысы

1 сәуірде DD 873 болып қайта жіктеліп, Хокинс 1964 жылдың соңында FRAM жөндеуін аяқтады. 24-ші эсминецтер эскадрильясына тағайындалған ол, 29 қыркүйекте Қиыр Шығысқа аттанғанға дейін Ньюпорттан жұмыс істеді. Панама каналы және Батыс жағалау арқылы өтіп, 23 қарашада 7-ші флотқа қосылды. Келесі үш айда ол Оңтүстік Қытай теңізінде және Тонкин шығанағында ұшақ тасымалдағыш кемелерді күзетті және Оңтүстік Вьетнам жағалауындағы жердегі әскерлерге артиллериялық қолдау көрсетті. 1966 жылдың ақпан айының соңында Субик шығанағынан Суэц каналы арқылы жүзіп, 8 сәуірде Ньюпортқа келді. Хокинс келесі бірнеше айда Шығыс жағалауда және Кариб теңізінде теңіз жаттығуларына қатысты. 28 қарашада Ньюпорттан шығып, 8 желтоқсанда Гибралтарда 6-шы флотқа қосылды және ComDesRon 24 үшін флагмандық кеме болды. Ол үш айдан астам уақыт бойы Испаниядан Грекияға дейін Жерорта теңізінде круиз жасады және 1967 жылдың 20 наурызында Ньюпортқа оралды. 1967 жылдың ортасына дейін ол Атлант мұхитының жағалауында, Нью-Англиядан Флоридаға дейін жұмыс істеді. Хокинс 1967 жылы Бостон кеме құрылыс-жөндеу зауытына күрделі жөндеуге жіберілді. Бірнеше ай кеме құрылыс-жөндеуде және құрғақ докта болғаннан кейін, кеме Кубаның Гуантанамо шығанағына сынақ саяхатына барды. 1969 жылдың 11 ақпанында Хокинс Куба жағалауында Chopper су асты кемесімен жұмыс істеп жүрген кезде Chopper қазаға ұшырады. Су асты кемесі су бетіне шығуға үлкерді, бірақ Chopper тез жылдамдықпен су бетінен тік көтерілді. Су асты кемесінің желкенінің артқы жиегіне дейінгі барлық алдыңғы бөлігі су бетінен шықты, содан кейін суға қайта түсті. 1969 жылдың шілдесінде Флорида штатындағы Канаверал мысынан жұмыс істейтін Хокинс, Корольдік теңіз күштерінің су асты кемесімен Polaris зымыранын сынақтан өткізді, сынақ полигонына сәтті ұшырылды. Содан кейін осы сынақтар Томас Джефферсон су асты кемесімен қайталанды, бірақ бұл жолы ұшырылғаннан кейін көп ұзамай сынақ тоқтатылды. Хокинс 1969 жылдың қарашасында АҚШ ғарыш бағдарламасына қатысты, ол Apollo 12 Атлант мұхитындағы құтқару күштеріне тағайындалды. Кемеге арнайы капсулаларды құтқаруға арналған жабдықтар орнатылды және Тынық мұхитындағы қону тоқтатылған жағдайда Атлант мұхитында ғарыш капсуласын құтқаруға дайын болу үшін Теңіз күштерінің су асты диверсиялық тобымен (UDT) бірге жаттығулар жасалды. 1969 жылдың желтоқсан айында Хокинс Ньюпорттан (Род-Айленд) Норфолкқа (Виргиния) өтті. 1970 жылы АҚШ Теңіз күштері "Штайнакер" эсминцін НАТО-ның "Атлантикалық мұз" жаттығуына Атлант мұхитындағы тұрақты теңіз күштеріне тағайындады. "Штайнакер" Харстад маңындағы фьордта маневр жасап жатқанда қағылып қалды және жаттығудан алынып тасталды. Хокинске "Штайнакер"дің орнын басып, НАТО-дағы міндетін аяқтау тапсырылды. Хокинс Норвегияның Берген қаласында "Штайнакер"мен кездесіп, оның оқ-дәрілерін түсірді, осылайша оны Хаконсверндегі жөндеу орнына кіруге мүмкіндік берді. Бергеннен Хокинс Солтүстік мұхит шеңберінен жоғары жаттығулар жасап, Ослоға бағытталды. Солтүстік теңізде тағы да жаттығулардан кейін күштер Кильде тоқтады, содан кейін мамыр айының ортасында Копенгагенге барды. Антверпен мен Плимут қалаларында әскери теңіз күштерінің көрсетілімі болды. Май айының соңында Плимуттан шығып, Лиссабонға барар алдында Бискай шығанағында француз су асты кемесімен жаттығулар жасады.

Аполлон 14

1971 жылы 9 ақпанда Хокинс тағы да ғарыш бағдарламасына Атлантика мұхитында Аполлон-14 үшін резервтік құтқару кемесі ретінде қатысты. 1977 жылдың көктемінде USS Hawkins DD 873 АҚШ-тың Алтыншы флотына жіберілді, онда ол CVBG тобымен де, тәуелсіз түрде де қызмет етті. Қазан айына дейін ол Норфолкке оралып, Әскери-теңіз резервтік флотына өтуге кірісті. 1977 жылдан 1979 жылға дейін Хокинс Филадельфияда Әскери-теңіз резервінің оқу кемесі ретінде бекітілді. Ол кезде ол жобаланған қызмет мерзімінің соңына жақындап қалды. Осы кезеңде ғылыми фантастика жазушысы Джеймс Д. Макдональд, сол кезде АҚШ Әскери-теңіз резервіндегі еншік иесі, оған тағайындалды және бір күні таңертең кеме капитанына кемедегі резервуарлардағы су деңгейін тексеруге қолданылатын дыбыс жазу таспасы, кемедегі дыбыс түтіктерінің біріндегі соққы тақтасын және одан әрі корпус тақтасын тесіп өткенін хабарлады, бұл корпустың нашарлап бара жатқанын көрсетті. Кеме 1979 жылғы 1 қазанда Әскери-теңіз тізімінен шығарылып, 1983 жылы Тайваньға сатылды.

Қытай Республикасы Әскери-теңіз күшінде қызмет ету

Кеме 1983 жылғы 9 шілдеде қолданысқа берілді және жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін Шао Ян немесе Цзе Ян (DD 930) деп қайта аталды. 1989 жылы «Хан Куан» жаттығуы барысында ол RUR 5 ASROC және торпедаларды сәтті іске қосты. Кеме 1990-шы жылдардың соңында құрылыстан алынып, бірақ оның суперқұрылысының бір бөлігі Каосиунг қаласындағы Зуоинг теңіз академиясының көрмесі мен оқу алаңында сақталған. Оның тағы бір 5 дюймдік зеңбірегі Каосиунг портындағы ЯМ теңізді зерттеу мұражайында қойылған.

Марапаттар

Хокинс Корея соғысы үшін екі шайқас жұлдызымен марапатталды.