Кіріспе
Хью Эверетт III (11 қараша 1930 – 19 шілде 1982) – американ ғалымы. 1957 жылы докторлық диссертациясында кванттық механиканың көптеген әлемдер интерпретациясын (MWI) ұсынды. Диссертациясын қорғауға дейін, жұмыстан босату қаупі туғандықтан, Эверетт Пентагонның ғылыми-зерттеу жұмысына орналасты және бітіргеннен кейін теориялық физика саласындағы зерттеулерін жалғастырмады. Кейін ол операциялық зерттеулер үшін жалпыланған Лагранж көбейтушілерін қолданды және оны қорғаныс аналитигі және консультант ретінде коммерциялық мақсатта пайдаланды. 1982 жылы 51 жасында қайтыс болды. Ол музыкант Марк Оливер Эверетттің әкесі. Эверетттің өмірінің соңына дейін көп назар алмағанмен, 1970-ші жылдары кванттық декогеренттің ашылуы MWI-ға сенімділік арттырды және соңғы онжылдықтарда бұл теория Копенгаген интерпретациясы, пилоттық толқын теориялары және дәйекті тарихтармен қатар кванттық механиканың басты түсіндірулерінің біріне айналды.
Hugh Everett III ('/ɛ//v//ər//ɪ//t/; November 11, 1930 – July 19, 1982) was an American physicist who, in his 1957 PhD thesis, proposed what is now known as the many worlds interpretation (MWI) of quantum mechanics. In danger of losing his draft deferment, Everett took a research job with the Pentagon the year before completing the oral exam for his PhD and did not continue research in theoretical physics after his graduation. Afterward, he developed the use of generalized Lagrange multipliers for operations research and applied this commercially as a defense analyst and a consultant. He died at the age of 51 in 1982. He is the father of musician Mark Oliver Everett. Although largely disregarded until near the end of Everett's lifetime, the MWI received more credibility with the discovery of quantum decoherence in the 1970s and has received increased attention in recent decades, becoming one of the mainstream interpretations of quantum mechanics alongside Copenhagen, pilot wave theories, and consistent histories.
Ерте өмір және білім
Хью Эверетт III 1930 жылы Вашингтон қаласында дүниеге келді және сол жерде өсті. Оның ата-анасы оның кішкентай кезінде ажырасып кетті. Алғашқыда анасы (Кэтрин Люсиль Эверетт, туған тегі Кеннеди) тәрбиелесе, жеті жасынан бастап әкесі (Хью Эверетт, кіші) мен әкесінің әйелі (Сара Эверетт, туған тегі Трифт) тәрбиеледі. Эверетт Вашингтон қаласындағы Сент-Джонс колледжінің орта мектебіне жартылай стипендиямен қабылданды. Содан кейін, жақын жердегі Америка католик университетінде химиялық инженерия мамандығы бойынша бакалаврді оқыды. Сол жерде ол «Асқан ғылыми фантастика» журналында Дианетика туралы оқыды. Ол ешқашан Саентологияға (Дианетиканың кейінгі түрі) қызығушылық танытпаса да, өмірі бойы дәстүрлі медицинаға күмәнмен қарады. Принстон университетіндегі үшінші курсында Эверетт бірінші курста танысқан үш досымен – Хейл Троттер, Харви Арнольд және Чарльз Мизнермен бірлесіп пәтер жалдады. Арнольд кейін Эверетті былай сипаттады: «Ол өте кең спектрлі білімді адам еді. Химиялық инженериядан математикаға, физикаға ауысып, уақытының көп бөлігін ғылыми фантастикалық кітаптарды оқып өткізуі – бұл таланттың белгісі». Кейін бұл жұмыс «Жалпы толқындық функция теориясы» деп аталады. Уилер 1956 жылдың мамыр айында Эверетттің жұмысының кем дегенде бір бөлігіне оң пікір алу мақсатымен Копенгагенге сапар шекті, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. 1956 жылдың маусымында Эверетт Пентагонның Қару жүйелерін бағалау тобында (WSEG) қорғаныс жұмыстарын бастады. WSEG-де жұмыс істей бастағаннан бір жыл ішінде PhD диссертациясын қорғау – міндетті талап еді, сондықтан 1957 жылдың сәуірінде ол диссертациясын қорғау үшін Принстонға қысқа мерзімге оралды. Ауызша емтихан 23 сәуірде өтті. Бас емтихан комиссиясы – Уилер, Баргман, Х. Уайлд және Дикке: «Үміткер өте жақсы емтихан тапсырды. Ол өте қиын мәселені талқылап, өз қорытындыларын нақты, айқын және логикалық тұрғыдан қорғады. Ол математикалық қабілетін, логикалық талдауға бейімділігін және өзін жақсы жеткізе білу қабілетін көрсетті». Эверетт пен Уилердің көптеген әлемдер тұжырымын қалай ұсынуға болады деген келісімі бойынша жазылған, оның диссертациясының соңғы нұсқасына ұқсас қысқа мақала «Modern Physics Review» журналында Уилердің оң пікірімен бірге жарияланды. Эверетт мақаланың соңғы нұсқасына риза болмады. 1959 жылдың наурыз және сәуір айларында Уилердің шақыруымен Эверетт Копенгагенге сапар шегіп, «кванттық механиканың Копенгагендік интерпретациясының әкесі» Нильс Бормен кездесті. Сапар толық сәтсіздікке ұшырады; Бор «Эверетттің тәсілін толығымен қабылдамады және Копенгагендік тәсілді қорғады». Олардың ұстанымдары арасындағы идеологиялық алшақтық тым кең болғандықтан, ешқандай келісімге келе алмады; Бордың ізбасары Леон Розенфельд Эверетті «түсініксіз ақымақ» деп атап, ол «кванттық механикадағы ең қарапайым нәрселерді де түсінбейді» деді. Кейін Эверетт бұл оқиғаны «бастапқыдан тозаққа лайықты» деп сипаттады. 1964 жылдың тамызында Эверетт және бірнеше WSEG әріптестері әртүрлі азаматтық мәселелерді шешу үшін әскери модельдеуді қолдану мақсатымен Lambda Corp. құрды. 1970 жылдардың басында қорғаныс бюджеті қысқартылып, ақшаның көп бөлігі Вьетнам соғысындағы операциялық міндеттерге жұмсалды, нәтижесінде Ламбда ақырында General Research Corp. компаниясына енді. 1973 жылы Эверетт пен Дональд Рейслер (Lambda әріптесі және физик) фирманы тастап, Вирджиния штатының Арлингтонында DBS Corporation құрды. Фирма қорғаныс зерттеулерін жүргізгенмен (АҚШ Әскери-теңіз күштерінің кемелерге техникалық қызмет көрсетуін оңтайландыру және қару-жарақ қолдану бойынша жұмыстарды қоса алғанда), ол негізінен «үкіметтің оң іс-қимыл бағдарламаларының әлеуметтік-экономикалық салдарына талдау жасаумен» айналысты. Бір кезде компанияны Эверетт әзірлеген алгоритмдерге сүйене отырып, American Management Systems бизнес-консалтингтік фирмасы ішінара қолдады. Сонымен қатар, ол AMS-те әкімшілік емес вице-президенттік қызметін атқарды және фирманың негізін қалаушыларымен жиі кеңесетін болды. Эверетт компьютерлік бағдарламалауға ерте кезеңде бейімделген және DBS-де TRS 80-ге сүйенді, ол өмірінің соңына дейін сол жерде жұмыс істеді.
Blockquote|He was smart in a very broad way. I mean, to go from chemical engineering to mathematics to physics and spending most of the time buried in a science fiction book, I mean, this is talent. The paper was later retitled "The Theory of the Universal Wave Function". Wheeler traveled to Copenhagen in May 1956 with the goal of getting a favorable reception for at least part of Everett's work, but in vain. In June 1956 Everett started defense work in the Pentagon's Weapons Systems Evaluation Group (WSEG). Completing his PhD within a year of starting at WSEG was a job requirement, and in April 1957 he returned briefly to Princeton to defend his thesis. The oral examination took place on April 23. The principal examiners—Wheeler, Bargmann, H. W. Wyld, and Dicke—concluded: "The candidate passed a very good examination. He dealt with a very difficult subject and defended his conclusions firmly, clearly, and logically. He shows marked mathematical ability, keenness in logic analyses, and a high ability to express himself well." A short article, which was a compromise between Everett and Wheeler about how to present the many worlds concept and almost identical to the final version of his thesis, was published in Reviews of Modern Physics, accompanied by a favorable review by Wheeler. Everett was not happy with the article's final form. During March and April 1959, Everett visited Copenhagen at Wheeler's request in order to meet with Niels Bohr, the "father of the Copenhagen interpretation of quantum mechanics". The visit was a complete disaster; Bohr "rejected Everett’s approach as a whole, defending the Copenhagen approach to measurement". The conceptual gulf between their positions was too wide to allow any meeting of minds; Léon Rosenfeld, one of Bohr's devotees, called Everett "undescribably stupid" and said he "could not understand the simplest things in quantum mechanics". Everett later described this experience as "hell doomed from the beginning". In August 1964, Everett and several WSEG colleagues started Lambda Corp. to apply military modeling solutions to various civilian problems. During the early 1970s, defense budgets were curtailed and most money went to operational duties in the Vietnam War, resulting in Lambda eventually being absorbed by the General Research Corp. In 1973, Everett and Donald Reisler (a Lambda colleague and fellow physicist) left the firm to establish DBS Corporation in Arlington, Virginia. Although the firm conducted defense research (including work on United States Navy ship maintenance optimization and weapons applications), it primarily specialized in "analyzing the socioeconomic effects of government affirmative action programs" as a contractor under the auspices of the Department of Justice and the Department of Health, Education and Welfare. For a while, the company was partially supported by American Management Systems, a business consulting firm that drew upon algorithms Everett developed. He concurrently held a non administrative vice presidency at AMS and was frequently consulted by the firm's founders. Everett cultivated an early aptitude for computer programming at IDA and favored the TRS 80 at DBS, where he primarily worked for the rest of his life.
Кейінгі танылу
1970 жылы Брайс ДеУитт Physics Today журналына Эверетттің салыстырмалы күйлер теориясы туралы мақала жазды, оны ол "көптеген әлемдер" деп атады, бұл физиктерден көптеген хаттарға себеп болды. "Көптеген әлемдер" терминін Брайс ДеУитт таңдаған, бірақ Дэвид Дойч, 1977 жылы Эвереттпен кешкі ас ішкен кезде, Эверетттің бұл терминге қуанғанын және оны қорғағанын айтады. "Салыстырмалы күй" терминін Уилер қолданған, ал Эверетттің бастапқы таңдауы "корреляциялық интерпретация" болған; ол презентацияны ұнатты, көп жылдан бері алғаш рет кванттық жұмысы туралы көпшілік алдында айтты. Бірақ ол өзінің теориясын кеңінен таныстыруға көп көмектеспеді, ол: "1956 жылы мен бұл мәселеден бас тарттым" деді.
Өлім және мұра
51 жасында Эверетт үйінде жүрек талмасынан кенеттен қайтыс болды. Оның өлімі туралы ұлы Марк Оливер Эверетт кейін былай деді: «Мен әкемнің өзіне дұрыс қарамағанына қатты ашуландым. Ол дәрігерге бармаған, артық салмаққа ие болған, күніне үш қорап темекі тартқан, мас болып, ешқашан дене шынықтырумен айналыспаған. Бірақ содан кейін оның әріптесінің, өлер алдында әкемнің өмірі жақсы болғанын және қанағаттанғанын айтқанын еске түсірдім. Мен әкемнің өмір салтында белгілі бір құндылық бар екенін түсіндім. Ол қалағанын жеп, темекі шегіп, ішіп, бір күні кенеттен және жылдам қайтыс болды. Мен көрген басқа да жағдайларды ескерсек, ләззат алып, содан кейін тез өлу оңай емес. Оны бірлесіп құрған Элейн Цианг басқарады, ол бағдарламашы ретінде DBS-де жұмыс істеместен бұрын Чапел-Хиллдегі Солтүстік Каролина университетінде Брайс ДеУитттың басшылығымен физика ғылымдарының докторы атағын алды. Эверетттің қызы Элизабет 1996 жылы өз-өзіне қол жұмсап, ал әйелі 1998 жылы қатерлі ісіктен қайтыс болды. Эверетттің ұлы Марк Оливер Эверетт сонымен қатар «E» деп танымал және ол «Eels» тобының негізгі әншісі және ән жазушысы. 1990 жылдардың соңында жазылған «Electro Shock Blues» альбомы E-нің осы қайғылы оқиғаларға деген эмоционалдық реакциясынан шабыттанды. Марк Эверетт әкесінің еңбектерін бір сағаттық «Параллель әлемдер, параллель өмірлер» атты BBC теледидарының деректі фильмінде зерттеді. Бағдарлама 2008 жылы АҚШ-та Public Broadcasting Service Nova сериясында өңделіп көрсетілді. Бағдарламада Марк, әкесінің қайтыс болғанға дейін керемет және ықпалды физик екенін білмегенін айтады.
Көп әлемдердегі көздер
Көптеген әлемдер туралы түпнұсқа және ең толық зерттеме. Кванттық теорияның негіздерін ақпараттық-теориялық тұрғыда зерттеп, жаңаша қарастырады, содан кейін өзара әрекеттесулер, байқау, энтропия, қайтымсыз процестер, классикалық объектілер сияқты мәселелерді талдайды. Хью Эверетт, Джон А. Уилер және Нильс Бор арасындағы қиын үшжақты қарым-қатынасты және оның көптеген әлемдер теориясының бастапқы дамуына тигізген әсерін зерттейді.