Кіріспе

Голландтық DAF автокөлік өндірушісінің үздіксіз айнымалы берілісі – голландтық DAF компаниясының үздіксіз айнымалы берілісі (CVT), бастапқыда Хаб ван Дорне жасаған. Бұл беріліс V тәрізді жетек белбеуінен және екі шұғыладан тұрады, олардың әрқайсысы екі конустан құралған. Конустардың арақашықтығына байланысты белбеудің тиімді диаметрі өзгеріп, "V" белбеуі шпиндельге немесе жиекке жақын қозғалады. Бұл шұғылалар синхронды жұмыс істейді, белбеудің әрқашан бірдей оңтайлы кернеуде болуын қамтамасыз етеді.

Тарих

Фуайларон 1898 жылы патент алған. "Тілті тоқу мәселесін шешу үшін инженер тоқыма станоктарын іске қосылғанда жіптің үзілуіне жол бермейтін вариатор жүйесін ойлап тапты".

1904 жылы Fouillaron G типті тоннеу ағаш Tonneau корпусымен және De Dion 6 атты күшті бір цилиндрлі қозғалтқышымен жабдықталды, автомобильдің жылдамдығы сағатына 25 км-ден аспады. Бұл көлікте кеңейтілетін шкивтермен ерекше беріліс жүйесі бар. Бұл өнертабыс, ол одан әрі дамытылып, станоктарға бейімделген, голланд DAF автомобиль өндірушісімен сатып алынды. Variomatic – коммерциялық сәттілікке қол жеткізген алғашқы CVT (жеке берілістер арасында ауысудың орнына). Теория бойынша, ол әрқашан оптималды моментті қамтамасыз етеді. Variomatic 1958 жылы DAF компаниясымен ұсынылды, сонымен қатар Голландияда алғаш рет автоматты беріліс қорабы пайда болды. Variomatic DAF 600 моделінде қолданылды.

Тиімділік

Себебі, қозғалтқыш көп уақыт бойы ең экономикалық айналымда жұмыс істейтіндіктен, бұл машинаның отын шығыны қанағаттанарлық болды, әйтсе де кез келген механикалық CVT-нің отын тиімділігі шамамен 70% (бұрын) қазір 75% (Bosch) құрайды.

Кері бұру

Жүйенің жеке берілістері болмағандықтан, бір (үздіксіз ауысатын) беріліс және жеке "кері режим" (кері бағытқа арналған берілістен өзгеше), қоробка кері бағытта да жұмыс істейді, соның салдарынан артқа да, алға да бірдей жылдамдықпен жүруге мүмкіндік береді. Осының нәтижесінде, бұрынғы Голландияның жыл сайынғы кері жүру әлем чемпионатында DAF машиналары жеке жарысқа қатысуға мәжбүр болды, себебі ешбір басқа машина олармен теңесе алмады. Осылайша, бұл өте арзан және қарапайым машиналар осы жарыста "Формула-1" деңгейіне жетті.

VDT

Еуропада қолмен басқару жұмыс істейтін қоробка басымдылығын сақтап тұрады. 1974 жылы DAF компаниясы Volvo компаниясымен сатып алынғанда, Variomatic патенттері VDT (Van Doorne Transmissie) деп аталатын компанияға берілді, ал кейін 1995 жылы Bosch компаниясы оны сатып алды. VDT үздіксіз айнымалы беріліс (CVT) құрылғысын жетілдіруді жалғастырды және Ford Fiesta мен Fiat Uno көліктерінде итергіш белдік жүйесін енгізді.

Жылжымалы аралық

Соңғы жетекте жылжымалы конустық барабандары бар екі шкив бар. Барабандар арасындағы қашықтық, сорғыш коллектордағы қозғалтқыш вакуумы және қозғалтқыш айналымдары арқылы, барабандардың ішіндегі центробектік салмақтармен реттеледі. Екі шкивтің арасында жетек белбеуі орналасқан. Екі шкивтегі конустық барабандар арасындағы қашықтықтың өзгеруі нәтижесінде диаметрлер де, сонымен қатар берніс қатынасы да үздіксіз өзгеріп отырады.

Дифференциалдық

DAF 600 55-те әрбір артқы дөңгелек конустық барабандар мен жетек белбеуі жұбы арқылы жеке қозғалады, бұл шектелген сырғанау дифференциалының әсерін тудырады: егер жол сырғанақ болса және жетек дөңгелегінің айналу жиілігі артатын болса, екінші дөңгелек толық күшті беруге қабілетті болады. Бұл DAF-тің раллидегі сәттілігіне себеп болған ерекше жақсы ұстау қасиеттерін қамтамасыз етеді. Шын дифференциалдық берілістің болмауы бірнеше кемшіліктерге әкелді. Әрбір белбеу (бір-біріне тәуелсіз) өзінің ең қолайлы орнына орналаса алатындықтан, дөңгелектердің айналу жылдамдығын өзгертуге мүмкіндік берді, бірақ жүйе жұмыс істеу үшін уақытты қажет ететін және дөңгелектердің айналуына байланысты болды. Бұл дөңгелектердің тез тозуына және басқа беріліс бөліктеріне үлкен жүктеме түсіруге әкелді. Жетек біліктерінің жұлынуы жиі кездесетін жағдай еді. Мұзды жағдайда төмен жылдамдықпен басқару қиын болды, себебі жүйе машинаны рульдік дөңгелектердің бағытына қарамастан алға жылжытуға бейімделді. Кейінірек шыққан 46, 66 және Volvo үлгілеріне дифференциалдық берілісті ось орнатылды. Дифференциалмен жабдықталған нұсқасы 1993 жылы Williams FW15C CVT Formula One машинасы үшін Williams компаниясымен әзірленді, бірақ жарысқа қатысуға рұқсат берілмеді. Сынақтар кезінде жылу бөлінуімен байланысты мәселелер туындады.

Мотоциклдер

Variomatic қазіргі скутерлерде де қолданылады. Ол 1985 жылдан бері барлық таралған скутерлердің стандартты бөлігі болып келеді, ал Malossi, Polini, Doppler және Stage6 сияқты бірнеше компания көптеген 50, 70 және 125 куб см скутерлерге арналған күйреткіш клачтар мен вариатор ұсынады.

Болаттан жасалған белбеулер

Қазіргі заманғы CVT екі бөлінген шкивтер принципі бойынша жұмыс істейді, бұл шексіз өзгермелі беріліс қатынастарын қамтамасыз етеді. DAF алғаш қолданған резеңке дискілі белбеулердің орнына, қазіргі беріліс шкивтерімен итерілетін болат тізбекті белбеулерді пайдалану арқылы мықтырақ жасалған. Бұл жақсартуды 1970-ші жылдардың соңында Нидерландыда Fiat, Ford және Van Doorne компаниялары бастап енгізді. Беріліс қорабы да электрондық басқарумен жұмыс істейді. Резеңке белбеулерден болат белбеулерге көшуді қамтитын бір нұсқасы Transmatic деп аталды. CVT Audi, Honda, BMW Mini және Subaru сияқты брендтерден қолжетімді. Үндістанның Tata Motors компаниясы 2500 долларлық Nano көлігінде Variomatic берілісін пайдалануды жоспарлаған. Nissan Primera осы беріліспен ұсынылады.