Кіріспе

Вашингтон штатының Кларк округі – АҚШ-тың Вашингтон штатының ең оңтүстік округі. 2020 жылғы халық санауы бойынша, округтің халқы 503 311 адамды құрайды, бұл Вашингтон штатындағы ең көп халқы бар бесінші округ. Оның округ орталығы және ең ірі қаласы – Ванкувер. Кларк округі Вашингтон штатындағы алғашқы округ болды, 1845 жылы Ванкувер округі деп аталған, ал 1849 жылы Льюис және Кларк экспедициясының қатысушысы Уильям Кларк құрметіне қайта аталды. Ол 1845 жылғы 20 тамызда Орегонның Уақытша үкіметімен Орегон аймағында құрылды және сол кезде бүгінгі штаттың барлық аумағын қамтыды. Кларк округі Портленд-Ванкувер-Хиллсборо агломерациясының халық саны бойынша үшінші орында тұр және Орегон штатының Портленд қаласынан Колумбия өзені арқылы орналасқан.

Тарих

Кларк округі 1845 жылғы 20 тамызда, оның қаласымен аталған Ванкувер ауданы ретінде құрылды, бұл 1844 жылғы 27 шілдеде аймақ басқа үш округтен бөлінгеннен кейін болды. Оған Колумбия өзенінің солтүстігіндегі, Таулы аймақтың (Роки тауларының) батысындағы және Алясканың оңтүстігіндегі барлық жерлер кірді. 1845 жылғы 21 желтоқсанда Уақытша үкімет оның атын Ванкувер округіне өзгертті. Сол кезде ол Колумбия өзенінен бастап, қазіргі Канаданың Британ Колумбиясындағы 54 градус 40 минут Солтүстік ендікке дейін созылды. 1846 жылғы 15 маусымда АҚШ Сенаты АҚШ пен Канада арасындағы 49-шы параллельдегі қазіргі шекараны бекітті. 1848 жылғы 13 тамызда президент Джеймс К. Полк бүкіл аймақты Орегон территориясы деп жариялаған актіге қол қойды. 1849 жылғы 3 қыркүйекте Орегон территориялық заң шығарушы органы шекараны тағы өзгертіп, оны зерттеуші Уильям Кларктың құрметіне Кларк округі деп атады. Ол кезде ол қазіргі Вашингтон штатының барлық аумағын қамтыды және 1880 жылға дейін бөлініп, кішірек округтерге айналдырылды. Жазба нұсқасы тек 1925 жылы қазіргі түріне келтірілді. 1902 жылдың қыркүйегінде штат тарихындағы ең ірі өрт – Якольт өрті көршілес Скамания округінде басталып, 12 мильге созылып, Яколт қаласын жартылай қамтыды. Кейіннен қалған ағаштарды жинау белгілі бір уақытқа табысты кәсіпке айналды.

География

Құрама Штаттардың халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 656 шаршы миль (1699 км²), оның ішінде 629 шаршы миль (1629 км²) құрлық және 27 шаршы миль (70 км²) (4,1%) су құрайды. Бұл, құрлық көлемі бойынша Вашингтон штатындағы ең кіші бес округтің бірі. Кларк округі екі жағынан Колумбия өзенімен, ал солтүстігінен Льюис өзенінің Солтүстік саласымен шектеседі. Льюис өзенінің Шығыс саласы мен Вашогал өзені округті кесіп өтеді. Округтің ішінде пайда болатын ең ірі арна – Салмон ағысы, ол Ванкувер көлінде аяқталып, соңынан Колумбия өзеніне құяды. Орегон мен Вашингтонның көп бөлігі сияқты, Пьюджет шығанасының оңтүстігінен Уилламет аңғарына дейін, Кларк округінің ландшафты мен климаты Тынық мұхитының жанартаулық жағалауы мен Каскад таулары арасындағы орналасуымен анықталады. Мұз басу U-тәрізді аңғардың қалыптасуына көмектесті, ол Колумбия өзенінің шатқалынан шығатын өзен аңғарымен қосылады. Жанартаулық андизоль топырақтары кең таралған, ал төменгі жазықтарда құнарлы моллизольдер кездеседі. Округтің орталық және оңтүстік-батыс бөліктері көбінесе жазық су тасқыны жазықтарынан тұрады, олар доисториялық Миссула көлінің күшті ағындарымен қалыптасқан. 15 000–13 000 жыл бұрын бірнеше мұзды бөгеттер еріген кезде Миссула су тасқыны деп аталатын бірқатар су тасқындары болды, нәтижесінде «Биіктіктер», «Милл жазығы», «Төртінші жазық» және «Бесінші жазық» сияқты төменгі деңгейлер қалыптасты. Кларк округінің Кёппен климаттық жіктемесі – «Csb». Риджфилдке жақын жазықтарда, Колумбия өзенімен шектесетін көптеген көлдер бар, оның ішінде Ванкувер көлі. Шығыс және солтүстік Кларк округі Скамания округімен шекарада 4000 фут (1219 м) биіктікке дейін көтерілетін Каскад тауларының орманды етегін қамтиды. Ларч тауы округтің ең биік жеке шыңы болып табылады. Худ тауы, Сент-Хеленс тауы және Адамс тауы Кларк округінен көрінеді, ал Колумбия өзенінің шатқалы арқылы соққан суық қысқы желдер көбінесе мұз жаңбырын және жергілікті жерде «күміс еріту» деп аталатын мұзды қабатты немесе таза мұзды әкеледі, әсіресе округтің оңтүстік-шығыс аймақтарында. Бұған қарсы, оңтүстік-батыстан соққан жылы желдер, жергілікті тұрғындар оларды «Ананас экспресі» деп атайды.

Климат

Көктемгі еріген сулар көбінесе округтің су жолдарын көтереді, ең қиратушы су тасқындарының екеуі – Колумбия өзенінде 1894 жылдың маусымында және 1948 жылдың мамырында болғандары. 1948 жылғы Еске алу күні болған су тасқыны Мемлекетаралық көпірдің тірек тіректерін шамадан асырып, жақын орналасқан Ванпорт қаласын (Орегон штаты) толығымен қиратты. Даллес тоғанының салынуы және Селило сарқырамасының жойылғандығы мұндай су тасқындарының азаюына ықпал етті. Кларк округындағы маңызды жел дауылдарына 1962 жылдың 12 қазанындағы Колумб күні даулы және 1972 жылдың 6 сәуіріндегі Фудзита шкаласы бойынша F3 санатында бағаланған, жергілікті мектепке соққан құйын дауылдары жатады. 1981 жылдың қараша айындағы «Жұманың 13-і» даулы, 1993 жылдың 20 қаңтарындағы инаугурация күні даулы, 1995 жылдың 12 желтоқсанындағы Гвадалупа күні даулы (Вашогалдағы жел жылдамдығымен) және 2008 жылдың 10 қаңтарындағы кішкентай құйын даулы Ванкувер көліндегі қайық үйін қиратып, Хокинсонға жақын Хазел Деллдегі ғимараттарға зақым келтірді.

Экология

Өңірдің флорасы мен фаунасы төменгі жазықтардағы ірі жапырақты шаған мен батыс қызыл кедрінен бастап, Гарри емені арқылы өтеді, содан кейін отқа тәуелді түрлерге, мысалы, лоджполь қарағайы мен Дуглас шыршасына, сондай-ақ Гриффорд Пиншот ұлттық орманға тән үлкен шырша, күміс шырша және басқа да түрлерді қамтиды. Үлкен көк құрғақ, барыс, көкбауыр, қызыл құйрықты бүркіт, ақбас бүркіт, қарақұйрықтар (қарақ, қарға, Калифорниялық бұта және Стеллерс сұңқары) сияқты әртүрлі құстармен қатар, жергілікті өзендерде лосось түрлерінің алуандығы және Ванкувер шабақ питомнигі кездеседі. Ірі сүтқоректілерге қара құйрықты елік, койот, еңшік, скунс және инвазивті опоссум жатады; қара құйрықты елік, қабылан, қара аю, пума және бұғы әсіресе округтің солтүстік бөлігінде жиі кездеседі. Кликитат тайпасы мен Чинук сияқты жергілікті халықтардың негізгі тағамдарына лосось, хаклберри және Камасия квамаш (оның құрметіне Вашингтон штатындағы Камас қаласы аталған) кіреді.

Экономика

Кларк округінің ең ірі салалары денсаулық сақтау, кәсіби және бизнес қызметтері, сондай-ақ бөлшек сауда болып табылады. 2019 жылы Кларк округінің шамамен 65 000 тұрғыны Портленд қаласына (Орегон штаты) жұмысқа барып келді, ал Орегон штатынан шамамен 17 000 тұрғын Кларк округінде жұмыс істеу үшін келді. Вашингтон штатында мемлекеттік табыс салығы болмаса да, Орегон штатында жұмыс істеген тұрғындар Орегон штатында тапқан табысы үшін сол штатқа табыс салығын төлеуге міндетті болды. Кларк округінің тұрғындары салықсыз сауда жасау үшін Колумбия өзенін арқылы өтеді, мұндай салық Орегон штатында да жоқ. Бұл құбылыс 2022 жылы округтік үкімет үшін салық түсімдерінің шамамен 5,9 миллион долларын жоғалтуға әкеп соқты.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша округте 345 238 адам, 127 208 үй шаруашылығы және 90 953 отбасы тұратын. Халық тығыздығы анықталмаған. 134 030 тұрғын үй бірлігі болды. Ауданның нәсілдік құрамы: 88,82% ақ нәсілді, 1,68% қара немесе афроамерикандық, 0,84% американдық үндістер, 3,21% азиялық, 0,37% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,99% басқа нәсілдер және 3,08% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 4,71% испаниялық немесе латын американдықтар. 17,7% неміс, 10,2% ағылшын, 8,6% ирланд, 8,6% АҚШ және 5,1% норвегиялық тегінен шыққандар. 88,8% үйінде тек қана ағылшын тілінде сөйлейді, 3,6% испан тілінде, ал 1,9% орыс тілінде сөйлейді. 127 208 үй шаруашылығының 37,20% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 56,80% заңды некеде тұрған жұбайлар, 10,30% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 28,50% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 21,80% жеке адамдардан тұрады, ал 6,80% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз тұратын адамдардан тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,69 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,15 адамды құрайды. Округтегі халықтың жас ерекшеліктері: 18 жасқа дейінгілер 28,70%, 18-24 жас аралығындағылар 8,40%, 25-44 жас аралығындағылар 30,80%, 45-64 жас аралығындағылар 22,60%, ал 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер 9,50% құрайды. Орташа жас 34 жасқа тең. Әр 100 әйелге 98,50 еркек шамасында. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 95,90 еркек шамасында. Округтағы үй шаруашылығының орташа табысы 48 376 доллар, ал отбасының орташа табысы 54 016 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 41 337 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 28 537 доллар. Округтағы жан басына шаққандағы орташа табыс 21 448 доллар. Отбасылардың 6,90% және халықтың 9,10% кедейлік шегінен төмен жатыр, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 11,70% және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендердің 6,80% кедейлікте өмір сүреді.

Дін

Кларк округі діни тұрғыдан алуан түрлі, халықтың 10% құрайтын бірде-бір діни топ жоқ. 1%-дан асып түсетін төрт топ – 30 026 мүшесі бар конфессиялық емес христиандар, 26 886 мүшесі бар католик шіркеуі, 20 793 мүшесі бар Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуі және 4 827 мүшесі бар Америка евангелистік лютеран шіркеуі. Аймақта сондай-ақ Ескі Апостолдық Лютеран шіркеуінің елі бойынша ең ірі саны – 5000-ден 6000-ға дейін мүшесі бар. Бұл сан шамамен есептелген, себебі шіркеу мүшелер тізімін ұстамайды.