Кіріспе

Вашингтондағы қала, АҚШ

Ричленд ( /ˈrɪtʃlənd/) – АҚШ-тың Вашингтон штатындағы Бентон округіне қарасты қала. Ол Якима және Колумбия өзендерінің тоғысында, Вашингтон штатының оңтүстік-шығысында орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 60 560 адамды құрайды. Ричленд, жақын орналасқан Паско және Кенневик қалаларымен бірге Три-Ситилердің бірі болып есептеледі және Ханфорд ядролық кешенінің орналасқан жері.

Тарих

Ғасырлар бойы Кемна ауылы қазіргі Якима өзенінің сағасында орналасқан. Бүгінде бұл ауыл орны Колумбия нүктесі деп аталады. Осы ауылдан Ванапом, Якама және Вала-Вала тайпалары Якима өзеніне кіретін шабақ ағындарын аулаған. 1805 жылдың 17 қазанында Льюис және Кларк экспедициясының капитаны Уильям Кларк Якима өзенінің сағасына келді.

қалыптасу жылдары

1904–1905 жылдары У. Р. Амон мен оның ұлы Говард Якима өзенінің солтүстік жағасында жер учаскесін сатып алып, қала құруды ұсынды. 1905 жылы почта мекемелері бұл жер учаскесіне Ричленд деген ат беруге келісім берді, оның аты Нельсон Рич – штат заң шығарушысы және жерді дамытушы атынан қойылды. 1906 жылы қала Бенттон округі сотында тіркелді. 1910 жылдың 28 сәуірінде ол Вашингтон штатының төртінші санаттағы қаласы ретінде бекітілді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Ричленд – Колумбия өзенінің жанындағы шағын шаруашылық қаласы болатын, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясы Род-Айленд штатының жартысына тең жерді сатып алғаннан кейін өзгерді. Бұл осы аймақтағы Ричлендтің 300 тұрғынын, сондай-ақ өзен бойында орналасқан, қазір құлай жұртынан безген Уайт-Блаффс және Ханфорд қалаларының халқын қоныстандыруға әкеп соқты. Армия бұл жерді жақын орналасқан Ханфорд инженерлік жұмыстарындағы (қазіргі Ханфорд полигоны) Манхэттен жобасының жұмыскерлері үшін тұратын ауданда қызмет ететін қалаға айналдырды. 1943 жылғы шілде-тамыздағы 300 адамнан 1945 жылғы тамыздағы Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуына қарай 25 000 адамға дейін халық саны өсті. Жер мен барлық ғимараттар үкіметтің меншігінде болды. Тұрғын үйлер тұрғындарға тағайындалды, шағын жалдау төлемдері жиналды; отбасыларға үйлер немесе екі пәтерлі үйлер берілді, жалғыз тұратындар пәтерлерге немесе казармаларға орналастырылды. Тегін автобус қызметінен бастап шамдарға дейін, қажеттінің бәрі қамтамасыз етілді, тіпті үкімет адамдардың аулаларына ағаштар отырғызды. Қаланың көп бөлігін Спокан қаласынан келген сәулетші Густав Альбин Ферсон жоспарлап, Армия инженерлік корпусы бақылады. Сол кезде жатақханалар мен казармалар салынғанмен, бүгінге дейін сақталғандары – құрастырылған екі пәтерлі үйлер мен жеке үйлер ғана. Үйлер отбасы мүшелерінің саны мен қажеттіліктеріне сәйкес бөлінгендіктен, әртүрлі жоспарлар қолданылды. Әр жоспар әліпбидің әрпімен белгіленді, содан кейін оларды "әліпби үйлері" деп атады. 1954 жылы Гарольд Орландо Монсон Ричлендтің тұңғыш мэрі болып сайланды және елдегі әскери қалалардағы азаматтардың құқықтарын арттыру (мысалы, жеке үйге ие болу құқығы) үшін келіссөздер жүргізу үшін Вашингтон қаласына сапар шекті. Ричлендтің Армия инженерлерімен байланысы көшелердің атауларында көрініс береді: көптеген көшелер белгілі инженерлердің есімдерімен аталады. Басты көше (Джордж Вашингтон Уэй) – алғашқы президент және геодезист Джордж Вашингтонның есімімен, Стивенс Драйв – Панама каналының және Стивенс өткелінің бас инженері Джон Франк Стивенстің есімімен, Гоеталс Драйв – Панама каналын жобалаған Джордж В. Гоеталстың есімімен, ал Тайер Драйв – Вест-Пойнттің басшысы және кейін Дартмут колледжінде Тайер инженерлік мектебін құрған Сильванус Тайердің есімімен аталады. Егер әліпби үйлері белгілі бір көшеде орналасса, онда көше инженердің есімімен немесе ағаш түрінің атымен аталады.

Соғыстың аяқталуы

Соғыс аяқталғаннан кейін, бастапқыда Ричлендтен солтүстікке қарай 15 миль (24 км) қашықтықта, ескі Ханфорд қаласының орнында орналасқан Ханфорд жұмысшыларының лагері жабылды. Соғыс күші әлсіреген сайын көптеген жұмысшылар кетіп қалса да, кейбіреулері Ричлендке көшіп келді, бұл орын алған халық азаюын тоқтатты.

Салқын соғыс бумы

1947 жылы Кеңес Одағының агрессивті ниеттеріне деген қауіп сезімі салдарынан суық соғыс басталды. 1947 жылдан бастап плутоний өндіру мүмкіндігі арттырылды. 1949 жылы Кеңес Одағы алғашқы ядролық қаруын жасап сынағаннан кейін АҚШ-тың ядролық бағдарламасы жаңа күш алды. Корея соғысының нәтижесінде екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кеңею 1950 жылы басталды. Ричленд қаласында суық соғыс кезеңіндегі құрылыс шарына байланысты 1952 жылға қарай халық саны 27 000 адамға жетті. Олардың көп бөлігі қазіргі Ричлендтің солтүстік жағындағы трейлерлерден тұратын құрылыс лагерінде тұрды. Уақыт өте келе бұл трейлерлер босады, ал қаланың орталық бөлігі дамыды. Тағы бір бөлігі 1950 жылы лагерь жабылғанға дейін Хорн-Рапидс жанындағы Колумбия лагерінде тұрды. 2005 жылы осы шаруашылық өркендеу кезінде қаланың солтүстік бөлігінде салынған бірнеше ондаған үйлер «Алтын жағалау» тарихи ауданы ретінде Ұлттық тарихи ескерткіштер тізіміне қосылды.

Жеке меншікке көшу

1957 жылы тұрғын үйлерді тұрғындарға сатқаннан кейін мемлекет үй иелігімен айналысуын тоқтатты. Көптеген адамдар дуплекстерде тұрды; егде жастағы тұрғындарға ғимаратты сатып алу құқығы берілді; жас тұрғындарға солтүстік Ричлендтің жаңа бөлінген ауданындағы жер учаскелерін сатып алу құқығы берілді. Ричленд 1958 жылы жарғымен бекітілген Бірінші сыныпты қала ретінде құрылды, бұл өзін-өзі басқаратын ашық қала. Осы өткел кезеңінде кең аумақтардағы игерілмеген жерлер қаланың меншігіне өтті. Ричлендтің федералдық Ханфорд нысанына қаржылық тәуелділігі сол кезде көп өзгермеді, себебі Ханфордтың қару-жарақ материалдарын өндіру орталығы ретіндегі миссиясы Суық соғыс жылдарында жалғасты.

Классификацияланбаған Ханфорд

Кейбір сәтте АҚШ үкіметі Ханфорд әскери объектілерінің құжаттары мен фотосуреттерін құпиясынан ашты. Бұл сандықталған деректер жалпыға қолжетімді деп есептеледі және Ханфорд құжаттарды іздеу жүйесінде орналасқан. Президент Ричард Никсонның мүлікке сапары сияқты тарихи оқиғалар да осы деректер базасында сақталады.

Үкімет

Ричленд қаласы – полиция қызметін, өртке қарсы қорғаныс, сумен жабдықтау, қатты тұрмыстық қалдықтарды тасымалдау, электрмен жабдықтау, саябақтар мен демалыс аймалары мен қызметтерін, қалалық көшелер мен мемлекеттік нысандарды күтіп ұстау, сондай-ақ қалалық заманауи кітапхананың толыққанды қызметін ұсынатын, толық қызмет көрсететін қала. Қала қоғамдық және экономикалық дамуға ұмтылыс жасайды және тұрғын үймен көмектесуді ұсынады. Ричленд қауымдық орталығы Говард Амон паркіне іргелес орналасқан, Колумбия өзенінің шығыс жағында. Ғимаратты Вашингтон штатының Сиэтл қаласындағы ARC Architects компаниясы жобалаған. Оның көптеген бөлмелерінен саябақ пен Колумбия өзеніне көрініс ашылады, бұл оны тойлар мен қабылдаулар, отбасылық кездесулер, туған күн тойлары, іскерлік және қоғамдық жиналыстар үшін тамаша орынға айналдырады. Бөлмелерде компьютерлік технологиялар, денсаулық және фитнес, би, қолөнер, үй жануарларын тәрбиелеу, үй шаруашылығы және бағбандалық, тіл сабақтары, жекпе-жек өнері сияқты әртүрлі білім беру және жеке даму курстары да өткізіледі. Қауымдық орталық топтық ойын-сауық пен ойындарға арналған жиын орын ретінде де қызмет етеді: криббдж, пинохль, бридж, бильярд, домино және тағы да басқа әлеуметтік іс-шаралар барлық қауым үшін қолжетімді. Соңғы кезде Ричленд қауымдық орталығы «Жасыл өмір» сыйлығы мен күзгі карнавал сияқты бірнеше маңызды қоғамдық шараларды қабылдады. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, қала Жадвин даңғылының ар жағындағы қазіргі әкімдік ғимаратын АҚШ Федералды сотының тұрақ орнына қайта жаңартуды жоспарлап отыр. Бұл шешімге Джордж Вашингтон жолының ар жағында орналасқан өрт сөндіру стансасын қазіргі әкімдік ғимаратының орнына көшіру де кіреді. Қазіргі әкімдік ғимараты құқыққа сай бизнеске сатылатын болады.

Полиция қызметі

Ричленд қалалық полиция департаменті шамамен 58 штатты полиция қызметкерінен және 15 қолдау қызметкерінен тұрады.

Технология

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Ричленд ядролық энергияны және оған байланысты технологияларды өндіру және зерттеу орталығы ретінде өз қызметін жалғастырды. 1965 жылдан бері ол Тынық мұхитының солтүстік-батыс ұлттық зертханасының (PNNL) орналасқан жері болып табылады. Ричлендтің солтүстігінде Лазерлік интерферометрлік гравитациялық толқын обсерваториясының екі орнының бірі орналасқан. Ричленд технологиялық орталығының маңында көптеген шағын, жоғары технологиялық кәсіпорындар мен сарапшы-консультанттар да пайда болды.

Жеңімделген мұздатқыш қызметтері қоймасы

Ричлендте Жердегі ең ірі суық сақтау кешені орналасқан – бұл сонымен қатар көлем бойынша Жердегі ең ірі ғимараттардың бірі.

Ауыл шаруашылығы

Ричленд ауданында ауыл шаруашылығы маңызды; Колумбия бассейнінің Три-Сити аймағында тамаша өнім өсіріледі. Ричлендте картоп және басқа да тағамдарды өңдейтін маңызды азық-түлік өңдеуші кәсіпорны – Lamb Weston орналасқан. Колумбияның төменгі алабындағы шарап өндірісі аймақтың басты салаларының біріне айналды. Ричленд төрт ірі Вашингтон апелляциясында әлемдік деңгейде танылған шараптар шығаратын және шарап саяхаттарының орталығы болып табылатын жүзім шаруашылығы аймағының орталығында жатыр. Ричлендті қоршап тұрған Колумбия аңғары апелляциясында 7000 гектардан астам жерге шарап жүзімі отырғызылған. Батысында Якима аңғары апелляциясы 5000 гектарды құрайды. Шығысында Уолла-Валла аңғары апелляциясы 500 гектар шарап жүзімімен жабылған.

Кәсіпкерлік және өнеркәсіп

Три Сити индустриялық даму кеңесі аймақтағы ауыл шаруашылығы және технология салаларын дамытуға көмектеседі.

География

Ричленд (46.279657, −119.281377) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 39,11 шаршы миль (101 км²), оның ішінде 35,72 шаршы миль (93 км²) құрлық және 3,39 шаршы миль (9 км²) су алабын құрайды. Әуежайдың биіктігі: 1970-ші жылдардың соңында Ричленд Колумбия өзенінің шығыс жағындағы Франклин округінің 5 шаршы миль (13 км²) аумағын қоса annexation (иемдену) жасауға тырысты, 182 тас жолының салынуынан кейін дамуды күтіп. Алайда, бұл әрекетке Паско қаласы кедергі келтірді, олар осы аумақтың көп бөлігін өздеріне қосуды жоспарлаған еді. 1983 жылы Ричленд қалалық әкімдігі Франклин округінің шекаралық комиссиясы Пасконың талабын мақұлдағаннан кейін, оларға шағымданып, сотқа жүгінді; Вашингтон Жоғарғы соты Франклин округінің шешімін күшінде қалдырды.

Ричленд Y

Ричленд Y – Ричленд қаласының шығыс қалалық шегінде орналасқан, тіркелмеген аудан.

Климат

Ричлендте жылына шамамен жауын-шашын мөлшері түседі, бұл оған жартылай құрғақ шөлдік климатты сыйлайды және бұталы далалық ортаның қалыптасуына себеп болады. Жазда ыстық болады, сирек нөсерлер болады, ал қысы Шығыс Вашингтондағыдан жұмсақ, қар көбінесе жаумайды. 2021 жылғы Батыс Солтүстік Америкадағы ыстық толқыны кезінде Ричлендте максималды температура тіркелді, бұл Вашингтон штатындағы барлық уақыттағы ең жоғары температураның бұрынғы рекордымен теңесті. Жақын орналасқан Ханфорд алаңында жоғары температура тіркелді, бұл штаттың жаңа рекорды болды.

Демография

Адам басына шаққандағы табыс негізінде, әулеттің сенімді көрсеткіштерінің бірі ретінде, Ричленд Вашингтон штатындағы 522 аймақтың арасында 83-ші орынды иеленеді – бұл Бентон округындағы ең жоғары көрсеткіш.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 48 058 адам, 19 707 үй шаруашылығы және 12 974 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 20 876 тұрғын үй, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 87,0% ақ нәсілді, 1,4% афроамерикалық, 0,8% американдық үндістер, 4,7% азиялық, 0,1% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 2,7% басқа нәсілдер және 3,2% екі немесе одан көп нәсілге жататындар. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 7,8% құрады. 19 707 үй шаруашылығының 31,0% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 51,6% -ы бірге тұратын жұбайлар, 10,0% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 4,2% -ы күйеуі жоқ ерлер, ал 34,2% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 28,2% жеке адамдардан тұрды, ал 10,1% -ында 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,42 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,97 адамды құрады. Қала тұрғындарының орташа жасы 39,4 жас болды. Тұрғындардың 24,2% 18 жасқа дейін, 8,1% 18 мен 24 жас аралығында, 24,7% 25 пен 44 жас аралығында, 28,4% 45 пен 64 жас аралығында және 14,6% 65 жасқа толған немесе одан асқандарды құрады. Қаланың жыныстық құрамы: 49,0% ер адам және 51,0% әйел адам.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 38 708 адам, 15 549 шаруашылық және 10 682 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. 16 458 тұрғын үй болды, орташа тығыздығы құрады. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 89,55% ақ нәсілді, 1,37% афроамерикалық, 0,76% американдық үндістер, 4,06% азиялық, 0,11% Тынық мұхиты аралдарынан, 1,85% басқа нәсілдерден және 2,31% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испандық немесе латиноамерикандықтар халықтың 4,72% құрады. 15 549 шаруашылықтың 34,1% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 56% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 9,3% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарды, ал 31,3% -ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 27,2% жеке адамдардан тұрды, ал 9,4% -ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрды. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,48 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,02 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер 27,2% құрады, 18-24 жас аралығындағылар 7,5%, 25-44 жас аралығындағылар 27,1%, 45-64 жас аралығындағылар 25,4% және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер 12,8%. Орташа жас 38 жасқа тең. Әр 100 әйелге 96 еркек шамасында келді. 18 жасқа және одан жоғары әйелдердің әр 100-іне 93,2 еркек шамасында келді. Шаруашылықтың орташа жылдық табысы 53 092 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 82 354 долларды құрады (Money CNN). Ер адамдардың орташа жылдық табысы 52 648 доллар, ал әйелдердің орташа жылдық табысы 30 472 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 25 494 долларға тең. Шаруашылықтың 5,7% және халықтың 8,2% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 10,8% және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендердің 5,6% кірді.

Көлік

Ричленд қаласында Ричленд әуежайы және жақын орналасқан Паско қаласында Три Ситис әуежайы қызмет көрсетеді. Екеуі де тек ішкі рейстерді ұсынады. Паскода сонымен қатар Амтрак станциясы бар, онда Портленд-Чикаго Empire Builder пойзы тоқтайды. Бен Франклин Транзит Ричленд және Три Ситис аймағында автобус тасымалдарын ұйымдастырады. 82 тас жолы қаланың батысынан өтеді және солтүстікке қарай Якима (Вашингтон штаты) мен 90 тас жолына, оңтүстікке қарай Гермистон (Орегон штаты) мен 84 тас жолына қосылады. 182 тас жолы Три-қалалар – Ричленд, Кенневик және Паско арасындағы негізгі шығыс-батыс бағытты қамтамасыз етеді.