Кіріспе

Химиялық байланысты үзу үшін суды пайдаланатын ферменттер класы. Биохимияда гидролазалар – суды пайдаланып химиялық байланысты үзуге қатысатын биохимиялық катализаторлардың класын құрайды:

Бұл көбінесе ірі молекуланы кіші молекулаларға бөлуге әкеледі. Гидролаза ферменттерінің кең таралған мысалдары – липазалар, фосфатазалар, гликозидазалар, пептидазалар және нуклеозидазалар сияқты эстразалар. Эстеразалар липидтердегі эфирлік байланыстарды, ал фосфатазалар молекулалардан фосфат топтарын ажыратады. Ацетилхолинэстераза – маңызды эстраза мысалы, ол гидролаза ацетилхолинді холин мен сірке қышқылына бөлгеннен кейін нейрон импульсін ацетат тобына түрлендіруге көмектеседі. Гидролаза ферменттері организм үшін маңызды, себебі олар ыдырату қасиеттеріне ие. Липидтерде липазалар майлар мен липопротеиндер және басқа да ірі молекулаларды май қышқылдары мен глицерин сияқты кіші молекулаларға ыдыратуға көмектеседі. Май қышқылдары мен басқа да ұсақ молекулалар синтез үшін және энергия көзі ретінде қолданылады.

Номенклатура

Гидролазалардың жүйелі атаулары "субстрат гидролазы" түрінде құралады. Дегенмен, көп қолданылатын атаулар әдетте "субстрат негізі" түрінде болады. Мысалы, нуклеаза – нуклеин қышқылдарын ыдырататын гидролаза.

Жіктеу

Гидролаздар ферменттердің ЕО нөмірлік жіктемесінде EC 3 болып жіктеледі. Гидролаздар олар әсер ететін байланыстарға байланысты бірнеше кіші топтарға бөлінеді:
EC 3.1: эстерлік байланыстар (эстеразалар: нуклеазалар, фосфодиэстеразалар, липазалар, фосфатазалар)
EC 3.2: қанттар (ДНК гликозилазалары, гликозид гидролазалары)
EC 3.3: эфирлік байланыстар
EC 3.4: пептидтік байланыстар (протеазалар/пептидазалар)
EC 3.5: көміртекті-азотты байланыстар, пептидтік байланыстардан басқа
EC 3.6: қышқыл ангидридтер (қышқыл ангидридтер гидролазалары, оның ішінде гелизалар және ГТФазалар)
EC 3.7: көміртекті-көміртекті байланыстар
EC 3.8: галидтік байланыстар
EC 3.9: фосфорлық-азотты байланыстар
EC 3.10: күкірттік-азотты байланыстар
EC 3.11: көміртекті-фосфорлық байланыстар
EC 3.12: күкірттік-күкірттік байланыстар
EC 3.13: көміртекті-күкірттік байланыстар

Клиникалық ескертулер

Адам ішегінде Lactobacillus jensenii бактериясы шығаратын гидролаза бауырды ас қорытуға көмектесетін өт қышқылының бөлінуін күшейтеді.

Мембраналық гидролаздар

Көптеген гидролазалар, әсіресе протеазалар биологиялық мембраналармен перифериялық мембраналық ақуыздар ретінде байланысады немесе бір трансмембраналық спираль арқылы бекітіледі. Басқалары көп өтімді трансмембраналық ақуыздар болып табылады, мысалы, ромбоид протеазасы.

Этимологиясы мен айтылуы

Гидролаза сөзі (/h/aɪ/d/r/oʊ/l/eɪ/s/, /l/eɪ/z/) гидролиз сөзінің гидро- бөлігіне "аза" қосымшасын жалғау арқылы жасалған.