Кіріспе

Бұл мақалада Фолкленд соғысындағы Аргентина теңіз күштерінің құрамы және олардың іс-қимылдары сипатталады. Ұлыбритания теңіз күштерінің тізімі үшін «Фолкленд соғысындағы британдық теңіз күштері» деген мақаланы қараңыз.

Өмірбаян

Аргентинаның әскери-теңіз флоты (ARA), әсіресе оның бас қолбасшысы және хунта мүшесі адмирал Хорхе Аная, аралдарға қатысты ұзақ жылдардан бері жалғасып келе жатқан егемендік таласын әскери жолмен шешудің басты ұйымдастырушысы және қолдаушысы болды. 1982 жылға қарай елде қатты экономикалық дағдарыс пен репрессивті үкіметке қарсы кең ауқымды азаматтық наразылықтар туды. Хунтаның мүшесі болған Аная, Аргентина әскери тобының Аргентиналық металл теріс қалдықтарын сатушылар тобына кіріп, 19 наурызда Оңтүстік Джорджияда Аргентина туын көтеруінен кейін, «Росарио» операциясын 2 сәуірге жылдыруға бұйрық берді. Міндетін атқарушы президент генерал Галтиери, аралдарды жылдам және символдық түрде басып алуға, содан кейін тез арада әскерді шығарып алуға, жаңа әскери губернаторды қолдау үшін және Ұлыбританияны ұзақ кешіктірілген егемендік мәселесі бойынша келіссөздерге мәжбүрлеу үшін кішкентай гарнизонды қалдыруға келісті. 2 сәуірде Стэнлиге десант түсірілді, ал 3 сәуірде аргентиналық теңізшілер Георгияны басып алу үшін тікұшақтарды пайдаланды. Әскери хунта шабуыл жасаушы бөлімдерін өздерінің базаларына қайта орналастырып жатқанда, британдықтар аралдарды күшпен қайтарып алу үшін әскери-теңіз күштерін және құрлық әскерлерін ұйымдастыру үшін кең ауқымды жұмылдыруға жауап берді. Аргентина үшін соғыс одан да нашар уақытта басталды. Олар Батыс Германияда салынып жатқан жаңа эсминецтер, фрегаттар мен суасты қайықтарын күтіп отырды, ал француздық Super Étendard және Exocet кемелерінің жеткізілімі әлі аяқталмаған еді.

Фолкленд операциялар театры (2 сәуір-14 маусым)

ARA Alferez Sobral – Westland Lynx HAS атқан Sea Skua зымырандарынан зақымдалған Sotoyomo класындағы қарауыл кемесі. Mk.2/3 және (†8) вертолеттері. ARA Comodoro Somellera – Sotoyomo класындағы қарауыл кемесі. Соғыс кезінде британдықтар Comodoro Somellera кемесін Sea Skua зымырандарымен батырғанын мәлімдеді. Бұл мәлімдеме кейіннен британдықтар соғыс уақытындағы есептерді бағалағаннан кейін алынып тасталды. Кеме 1998 жылға дейін Аргентина әскери-теңіз флотында қызмет етті, содан кейін ARA Suboficial Castillo кемесімен соқтығысқаннан кейін Ушуая портында дауыл кезінде батып кетті. ARA Isla de los Estados – Фолкленд шығанағында батып кеткен көліктік кеме. (†22) ARA Bahía Buen Suceso – көліктік кеме, Bahía Buen Suceso Константино Давидоффтың тобын Оңтүстік Грузияға жеткізіп, Фолкленд соғысын бастады. 29 сәуірде Стэнлиден Фолкленд саундына ауыстырылды. Сапар барысында кеме FIC-ге тиесілі Penelope шхунасын байқады, ол келесі күні аргентиналық команда бақылауына өтті. Фокс шығанағында тұрып, кеме дауыл кезінде қарап қалды және кейін BAe Sea Harrier FRS. Mk.1 ұшақтарынан 30 мм ADEN зеңбірегінің атысынан зақымданды. Соғыстан кейін британдықтар кеме корпусын басып алып, теңізде батырды.

Су асты кемелері

ARA San Luis – 209 типті су асты кемесі. ARA Santa Fe – Су асты кемесі Гритвикенде Aerospatiale AS.12 ASM (әуеден-жерге зымырандары), Westland Wasp HAS. Mk.1 тікұшақтарынан атылған оқтармен зақымдалды және істен шықты. (1985 жылы британдықтар көтеріп, суға батырды). (†1)

Аргентиналық жағалау күзетшісі

Фолкленд теңіз базасында орналасқан. Islas Malvinas – A Z 28 типіндегі әскери-теңіз патрульдік кемесі, 1982 жылғы 1 мамырда Кидни аралының жанында Westland Lynx HAS. Mk.2/3 тікұшағынан автоматтық оқтармен зақымдалды. 1982 жылғы 14 маусымда Стэнлиде британдықтар тарапынан тұтқынға алынып, Рио Игуасу деп қайта аталды. Mk.1 BAe Sea Harrier FRS. тікұшақтары 22 мамырда Choiseul Sound-та Goose Green бағытында екі 105 мм-лік зеңбірекпен жүзіп бара жатқанда оққа тұтты, салдарынан Button Bay шығанағында жағаға отырды. Аргентина армиясының су астында жүзушілері зеңбіректерді құтқарып алып, тікұшақпен әкетті, бірақ біреуі зақымдалды және Дарвин қорғанысында қолданылды. Кейін британдық күштері тұтқынға алды, бірақ 1982 жылғы 13 маусымда Вестленд Лайнкс HAS. Mk.2/3 (XZ691) Sea Skua зымыранымен шабуыл жасады. Соғыс аяқталғаннан кейін кеме Goose Green-ге сүйреліп әкелінді. (†1)

Блокадалық жүгірушілер

Формоза – 12,762 тонналық ELMA жүк кемесі, Аргентинаның Grupo 5 тобына жататын Дуглас A-4 Skyhawk әуе шабуылдауыштарының қатесінен шабуылға ұшырады. Ол жарылмаған 1000 фунттық бомбаға түсіп, Рио-Галлегосқа бағыт алғанда оққа түсті. Соғыстан аман қалды. Рио-Каракаранья – 8,500 тонналық ELMA жүк кемесі, Порт-Кингте Sea Harrier истребительдерінен зақымданып, кейін екі тараптан да шабуылға ұшырады. 1982 жылдың 23 мамырында Westland Lynx тікұшағынан ұшырылған Sea Skua зымырандарымен батырылды. Ехуин – Geomater компаниясынан алынған 494 тонналық мұнай тасымалдаушы кеме. 1982 жылдың 15 маусымында басып алынып, «Фолкленд Саунды» деп аталды. 1991 жылы Лондоннан британдық иесіне сатылып, кейін бірнеше панамалық компанияларға тиесілі болды. 2008 жылы Cintra компаниясы сатып алғанда «Audax II» деп қайта аталды және 2011 жылдан бері уругвайлық тіркеуде. Рио-Синсель – ELMA жүк кемесі. Соғыстан аман қалды. Мар-дель-Норте – La Naviera компаниясына тиесілі жүк кемесі. Соғыстан аман қалды. Лаго-Архентино – ELMA жүк кемесі. Соғыстан аман қалды. Пуэрто-Росалес – YPF компаниясына тиесілі коммерциялық танкер. Соғыстан аман қалды.

Шымкенттік торлер

ARA Narwal: Баия-Бланкадан Compañía Sudamericana de Pesca y Exportación компаниясына тиесілі. 1300 тонналық мұздатқыш балық аулайтын траулер. 26 сәуірден бастап тыйым салынған аймақтың солтүстік-батысында патрульдік бақылауда болды. Командир-лейтенант Хуан Карлос Гонсалес Льянос басқарып отырды. Азаматтық кеме капитаны – капитан Нестор Леонардо Фабиано. Аргентиналық мәліметтерге сәйкес, ол британдық ұшақтармен және әскери кемелермен, соның ішінде су асты кемесімен бірнеше рет көзбен байланыс жасады. Жарылмаған 1000 фунттық бомба және екі BAe Sea Harrier FRS. Mk.1 ұшағынан жасалған 30 мм ADEN пулемет атысынан зақым алды (800-ші әскери-әуе эскадрильясынан). Экипаж мүшесі, теңізші Омар Альберто Рупп қаза тапты. 1982 жылдың 9 мамырында Корольдік теңіз жаяу әскерлері тарапынан тұтқындалды. Нарвал 1982 жылдың 10 мамырында дауыл кезінде суға батып кетті. (†1)
María Alejandra: Inda hnos. компаниясына тиесілі, Мар-дель-Платадан. 26 сәуірден 4 мамырға дейін тыйым салынған аймақтың солтүстік-батысында патрульдік бақылауда болды. Іс-қимылынан мүгедек қалған ARA Alférez Sobral кемесіне Пуэрто-Десадоға жетуге көмектесті. Constanza: Arpemar компаниясына тиесілі, Мар-дель-Платадан. 26 сәуірден 4 мамырға дейін тыйым салынған аймақтың солтүстік-батысында патрульдік бақылауда болды. Capitán Canepa: Мар-дель-Платада орналасқан. Үкіметтік балық шаруашылығы агенттігі SEIM-нен. Río de la Plata II: 10 409 тонналық ELMA жүк кемесі. 1982 жылдың 24 сәуірінде Ассенсион аралынан британдықтар байқап, ескертті. Аргентинаның ең табысты тыңшылық кемесі; ол британдықтардың оңтүстікке орналастырған әскери кемелері, логистикалық кемелер және сауда кемелері туралы құнды ақпарат жинады.

Аргентина теңіз флоты Фолкленд аралдары компаниясының кемелерін басып алды

Форрест – қарулы кеме: 1 мамырда Кидней аралының жанында Islas Malvinas патрульдік кемесін іс-қимылсыз қалдырған Lynx тікұшағымен шайқасты. Ұшақ HMS Alacrity кемесіне шағын қарудан атылған оқтан ауыр зақымдалған күйінде оралды. Кеме 10 мамырда Alacrity кемесі батырған ARA Isla de los Estados экипажының екі құтқарылған мүшесін құтқарып алды. Соғыс барысында ол ARA Monsunen кемесін Дарвинге буксирледі. ARA Monsunen кемесінің жүгін тиеп, 25 мамырда Стэнлиге жабдықтау миссиясын аяқтады. Кеме соғыс аяқталғанға дейін портолық жұмыстармен айналысты. Монсунен – қарулы кеме: Ол екі британдық фрегат пен тікұшақтың шабуылынан аман қалды, Seal Cove шығанағында жағалауға тіреліп, олардан сәтті қашып шықты. Оның жабдықтау миссиясын ақырында ARA Forrest орындады, ол оны Дарвинге буксирледі. 29 мамырда Гуз Грин шайқасынан кейін британдық күштерге қайтарылды. Пенелопа – шхуна: ARA Bahía Buen Suceso кемесі Спидуэлл аралында байқап, 7 мамырда аргентиналық команда ұстап кетті. Ол Фокс-Бейден Стэнлиге дейін логистикалық миссияны орындады. Жүк тиеу кезінде шхуна 26 мамырдың алғашқы сағаттарында Фокс шығанағындағы жанармай қоймаларына жасалған теңіз шабуылына ұшырады. Ақырында ол 2 маусымда Стэнлиге жетті.