Кіріспе

Христиан мистикасы (1942 жылы туған)

Вассула Риден (18 қаңтар 1942 жылы туған) – Швейцарияда тұратын жазушы, көпшілік алдында сөйлейтін және өзін христиан мистикасы деп жариялаған адам. Ол Иса Мәсіхтен және Құдіретті Мариядан хабарлар алатынын айтады. Оның жазбаларында жиі адамдарды "өкініп, Құдайды сүюге және шіркеулерді біріктіруге" шақырылады. Ол сурет салған және теннис ойнаған. Жасөспірім кезінде ол кейде қайтыс болған адамдардың рухтарымен оранылған, олар одан көмек сұраған. Балалық шағында немесе жасөспірім кезіндегі мистикалық тәжірибелердің ешқайсысы жеке діни өзгеріске әкелмеді, ал Риден дінге бейжай, мүлдем дүниелік өмір сүрді. Күйеуінің жұмысының арқасында отбасы Азия мен Африканың әртүрлі елдерінде тұрды. 1966 жылдан 1980 жылға дейін Риден белсенді әлеуметтік өмір сүрді. Ол ешқандай нақты дінді ұстанбады. 1980 жылдың қараша айында Швецияда олар ажырасты. 1981 жылдың 13 маусымында ол қазіргі күйеуі Пер Риденге үйленді, ол швед лютераны және бұрын Швецияның халықаралық даму агенттігінде (SIDA) Мозамбикте жұмыс істеген. 1981 жылдан 1983 жылға дейін ол Лесотодағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымының (FAO) бөлімінде жаңа қызметке кірісті, содан кейін 1984 жылдан 1987 жылға дейін Бангладеште SIDA үшін қайта жұмыс істеді. Риден хобби ретінде модель болды және майлы бояумен сурет салған. Ол сондай-ақ теннисте де жарысқан, бірде Бангладештегі ұлттық турнирде әйелдердің жұптық сынында жеңіске жеткен.

Жазбалар

1985 жылдың қарашасында Бангладеште тұрған Риден, азық-түлік тізімін немесе істеуге тиіс жұмыстардың тізімін жазғанда ерекше сезімге тап болғанын айтады. Риденнің сөзіне қарағанда, ол оң қолында жеңіл электр тогы секілді сезімді сезінген, сонымен бірге көзге көрінбейтін күш болған. Ол қолын аша алмаған және қолын көтере алмаған. Ол: «Көрінбейтін күш қолымды итерді. Мен қорқып қалмадым, себебін білмеймін» деді. Риден бұл қорғаушы періштенің оны үш ай бойы рухани хабарларды жеткізуге дайындағанын айтады. Осылайша бірнеше апта оқығаннан кейін Риден Иса Мәсіхтен аян алып, оған хабар жеткізгенін мәлімдеді. Бірақ бұрын ол Карл есімді неміс дін қызметкерімен кездескен. Риден бірнеше рет келгеннен кейін Карл Фаннанды шақырды, ал екеуі де Риденге хабарлар келген кезде бақылау жасады. Фаннан бастапқыда бұл хабарлар Құдайдан емес, зұлым рухтан келгенін айтты. Фаннан Риденге хабарларды қабылдамауға бұйырды. Көңілі қалған Риден үйіне қайтып, Фаннан туралы қорғаушы періштесінен кеңес сұрады; ол Құдайдың өзіне «Мен оны толық бағындырамын» дегенін айтты. 1987 жылдың басында Фаннан Риденге дін қызметкері Реймонд Дюжарьемен сөйлесуді тапсырды. Дюжарьеға сапарға дайындалып жатқан Риден: «Сені өтірікші жетеледі, барлығын жинап, өрте» деген жаман хабар алғанын айтады. Дюжарьенің оң бағасынан кейін Фаннан пікірін өзгертті және Риденнің католик шіркеуіндегі бірінші ынталы қолдаушысы болды. Ол оған рухани кеңесші болып қызмет етіп, кейде онымен бірге жаңа топтармен таныстыру үшін сапар шекті. 1987 жылдың тамызында Риденнің күйеуі Халықаралық табиғатты қорғау одағында (IUCN) жұмыс істей бастады, ал Риден отбасы Швейцарияға көшті. Риден өзінің жазбаларын Швейцариядағы әртүрлі католик және православие дін қызметкерлеріне көрсетті, бірақ олар оны қолдамады. Фаннанның өтініші бойынша 1988 жылдың маусымында Риден Босния мен Герцеговинадағы Меджугорье қаласына барып, Меджугорьедегі біздің ханым туралы көбірек білуге тырысты – ондағы алты бала Мәрияның көрінісін көргенін мәлімдеді. 1988 жылдың қараша айында Риденнің қорғаушы періштесі оған жиналған хабарларды кітап етіп басып шығаруға және айына бір рет дұға жиналысын өткізуге бұйырды. Теолог және әлеуметтанушы Патрик де Лаубиер Риденнің хабарларына қызығушылық танытып, оны 1989 жылдың тамызында француз мариологы Рене Лорантинге таныстырды. Лорантин мен Фаннан екеуі де Мариандық дін қызметкерлер қозғалысына кірді, бұл топ Мәрияның қазіргі заманғы көріністерін зерттеді. Риден 1995 жылы алғашқы хабарламаларды жойғанын немесе тастағанын жазды. Риден хабарларды жазуға дейін ешқашан катехизис немесе теология сабағын оқымағанын айтады. 1991 жылдың қыркүйегінде мариолог-әке Филип Павичке Риденнің түпнұсқалық хабарларының көшірмесі берілді, онда Риден мен редакциялық көмекші хабарларды жариялау үшін қалай өзгерткенін көрсететін өшірулер мен өзгерістер енгізілді. Павич «Құдайдағы Шын Өмір» кітабының қолжазбасына жасалған өзгерістерді алғашқы жазбалардан көрсету үшін сын салыстыруды таратты. Риденнің достары оны сұраққа тарды; ол өшірілген мәтін «Құдайдың басшылығымен алынып тасталды» деп жауап берді. Паква Риденнің Үштік туралы түсінігі оның алған хабарларында да кездесетінін анықтады, бұл хабарларды Риденнің өзі жасағанын көрсетті. Паква өзінің сын пікірін 1993 жылдың тамызында жариялады, ол Риден мен оның хабарлары Әке Құдайдың, Ұлы Құдайдың (Исаның) және Киелі Рухтың рөлдерін шатастырды деп дәлелдеді. Риден өзінің қолымен түсіндірме жазба жазған болатын: «Иса осы үзіндіде Әкенің Өзін Ұлы және Киелі Рух ретінде атап, қасиетті Үштіктің іс-әрекеті мен болуын көрсетті», бұл Пакваның айтуынша, Үштік туралы «дұрыс емес, тіпті еретикалық» түсінікті көрсетті. Паква Рим-католик немесе православиелік католик ілімдеріне сәйкес келмейтін түрде, Ұл мен Әкенің араласып, шатастырылған көптеген ұқсас жағдайларын атап өтті. Қасиетті орын католиктерге бұл хабарларды құдайлық аян емес, Риденнің жеке ой-санасы деп қарастыру керектігін айтады.

Қолжазба

Риденді қолдайтындар Риденнің диктант ретінде жазатынын айтқан қолжазбаның графологиялық талдауында қарсылық немесе күшпен жазылған іздер табылып, мұның сыртқы рухани әсердің куәсі екенін мәлімдейді.

Басқа басылымдар

Риден «Құдайдан келген шынайы өмір» сериясынан жаңа томдар шығаруын жалғастыруда; 2003 жылы ол 102-ден 107-ге дейінгі дәптерлерден алынған хабарларды қамтитын 12-томды жариялады. 1995 жылы ол алғашқы хабарлар туралы баяндамасы «Менің періштем Даниэль» атты кітабын шығарды.

Оң

Джеймс Фаннаннан кейін, Рене Лорантин, Роберт Фариси және Майкл О'Карролл әкелер, сондай-ақ Миджугорьелік Әнкібикеге белсенді түрде қолдау көрсеткен архиепископ Фране Франич та Риденді өздерінің қоғамдық мәлімдемелері мен жарияланымдары арқылы белсенді қолдайды. Қолдаушылар Әке Эдвард О'Коннор мен Нильс Хвидт Құдайдың Риденнің хабарларын "өз шіркеуін нығайту" және оны бірлікке келтіру үшін пайдаланатынына сендіреді, олардың пікірінше, бұл оның кітаптарының басты тақырыбы болып табылады.

Католик шіркеуінде

1995 жылы Дермин «Vassula Rydén: indagine critica» атты кітап жазды, онда ол Риденнің алғашқы алты кітабын талдады. Дермин Риденнің ерте туындыларын Жаңа дәуір рухындағы руханилықты, соның ішінде мыңжылдық күтуді және христиандық экуменизмді, антихрист шіркеуді билеген кезеңге дейін насихаттайтындығын сипаттады. Ол бұл идеялардың Рим католиктік дініне қайшы екенін және Риден шіркеуден ескерту алғаннан кейін оларды жазбаларына енгізуді тоқтатқанын айтты, бұл олардың рухтардың емес, оның жеке ойлары екенін көрсетеді. Дермин Риденнің автоматты жазбаларының түрлі көздерден келгенін: сақшы періштелерден, Исадан, Мариядан, Құдайдан және бірнеше христиан қасиеттерінен деп айтқандығын көрсетті. Дермин Риденнің өзінің кейбір хабарламаларының жалған екенін мойындап, оларды жойғанын атап өтті. Ол Риден Құдай оған қанағаттандырмайтын хабарламаларды өзгертуге рұқсат бергенін түсіндіргенін жазды. Дермин Риденнің барлық жазбаларын осы аянға сүйене отырып жоққа шығаруға болатынын мәлімдеді. Алайда, Дерминнің пікірінше, Риденнің автоматты жазуын Иса немесе Құдай емес, Шайтан басқарған. Дермин автоматты жазудың христиан мистикасының және Құдай аянының бөлігі болмағанын, бірақ оның демондық иеленумен байланысты екенін айтты. Кейбір күмәнданғандар аяндардың уақыт өте келе өзгеретінін байқап, бұл шіркеу доктринасына сәйкес болу үшін жасалғанын болжады. ХҚК «барлық мәселені мұқият зерттегеннен кейін» «католик ілімінің тұрғысынан теріс деп саналатын бірқатар негізгі элементтер» және «бірнеше доктриналық қателіктер» анықталғанын мәлімдеді. 1996 жылдың қарашасында ХҚК баспасөз хабарламасы жариялап, хабарламаның «бар күшін сақтайтынын», «компетентті органдармен бекітілгенін» және «Апостолдық тақ мүшесінің ресми органы» Acta Apostolicae Sedis-те жарияланатынын мәлімдеді. Ол католиктерге «Васула Риденнің хабарламаларын Құдай аяны ретінде емес, тек оның жеке ойлары ретінде қарастыруды» бұйырды. 1999 жылы Аргентинадағы жаңа діни қозғалыстар мен секталарды зерттеу үшін құрылған Servicio Para el Esclarecimiento en Sectas (S.P.E.S. Foundation) ұйымы Моника де Лопес Роданың екі бөлімнен тұратын, Риден мен оның жақтастарына сын айтатын бюллетенін жариялады. Де Лопес Рода Риденнің миссиясының барлық христиан шіркеулерін иерархиялық емес экуменизммен біріктіруге бағытталғанын сипаттады; доктриналық айырмашылықтардан бос рухани христиандық. Ол Риденнің оң сөздері христиандар арасында бөлініс тудырғанын, өйткені хабарламалардың жалған болуы туралы сұрақтар туды. 2005 жылдың қыркүйегінде Шотландиядағы католик шіркеуінің өкілі адамдарды Эдинбургте өтетін Риденнің конференциясына бармауға ескертті. 1995 жылғы хабарламаға сілтеме жасай отырып, ол Риденнің «әлбетте» шіркеудің мақұлдауымен жұмыс істемегенін және «католиктерге оның күмәнді аяндарының сипатынан оның жиналыстарына бармауға кеңес беріледі, себебі оларда доктриналық қателіктер бар» деді. 2007 жылдың 25 қаңтарында Иман ілімдері жөніндегі Конгрегацияның жаңа префекті, кардинал Уильям Левада Риденнің жазбалары мен қызметі туралы түсініктеме беруді сұрағаннан кейін, әлемдегі католик шіркеу басшыларына хат жазып, «1995 жылғы хабарламаның» осы жазбаларға қатысты «доктриналық үкім ретінде жарамды екенін», оны оның жеке ойлары ретінде қарастыру керектігін және католиктердің Риден құрған дұға топтарына қатыспауы керектігін мәлімдеді. Греч 2014 жылы «Жәннәт – нағыз, бірақ тозақ та солай» кітабын қарап, оны автобиографиялық және апокалиптикалық жанрдағы жақтау деп сипаттады. Греч Риденнің көріністерінің шығу тегін білмейтінін, бірақ егер олар көбірек адамдарды Құдайға жақындастырса, «оларды бірден қабылдамаудың қажеті жоқ» деді. Кипр шіркеуінің ересиялық мәселелер жөніндегі Синодтық комитеті 2012 жылдың 13 қаңтарында Риденнің «оқытулары ересиялық екенін және оның Мәсіхпен тікелей байланыста екені туралы мәлімдемелері қиялға толы және шіркеуіміздің тәжірибесінен тыс» деп мәлімдеді.

Сайтқа қарсы іс-қимыл

2002 жылы Риденнің ілімдерін бұрын ұстанған Мария Лаура Пио Риденді сынап тұрған веб-сайтты жариялады. Сайтта Риденнің ілімдерін сынаған құжаттар мен сұхбаттар жинағы орналастырылған. Нильс Кристиан Хвидт өзінің «Christian Prophecy: The Post Biblical Tradition» кітабында осы сайтқа сілтеме жасады. 2012 жылдың мамыр айында Риденнің адвокаттары «Vassula» термині сауда белгісі ретінде тіркелгенін, ал «infovassula» аталатын веб-сайт Риденге тиесілі болуы керек деп қорқытып, сайтты жабуға мәжбүр етті. Пио 2012 жылдың 3 мамырында: «Мен сайтты мамыр айының соңында жабамын. Өкінішке орай, мен қаржылық және психикалық тұрғыдан тағы бір сотқа қарсы тұруға шамасым жетпейді, қаншалықты абсурдты болса да, маусым айында домендік атауды Вассулаға беруге мәжбүрмін» деп хабарлады. 2013 жылы католик зерттеу тобы Пиодан рұқсат алып, сынға арналған сайтты жаңа доменмен қайта іске қосты: www.pseudomystica.info.

Іс-шаралар

1998 жылы Риденнің «Құдайдан келген шынайы өмір» қоры кедейлерді тамақтандыру мақсатында Бет Мириам («Марияның үйі») жобасын іске қосты. Риден 1999 жылы Жапонияның Хиросима қаласындағы будда ғибадатханасында, 2000 жылы Африканың Бенин елінде, ал 2009 жылы Бельгияның Намур қаласында өткен «Христиандық бірлікте» атты конференцияда сөз сөйледі.