Кіріспе

Нью-Гэмпширдегі тау – Текерман шатқалы – Вашингтон тауының оңтүстік-шығыс беткейінде шығысқа қарай еңкейген мұздық цирк. Бұл шатқал Нью-Гэмпширдің Ақ тауларында орналасқан. Жыл бойы жаяу жүргіншілерді, ал қыста шаңғышыларды тартады, бірақ ол көбінесе "көктемгі шаңғышылар" үшін танымал, олар сәуірдің басынан шілдеге дейін аяқпен көтеріліп, тік беткейден шаңғымен түседі. Осы кезеңде температура салыстырмалы түрде жұмсақ, бірақ әдеттегі қыста 17 метрге дейін жететін қар қалыңдығы, көптеген маусымдарда шаңғы тебуге жеткілікті болады. Вашингтон тауының шамасы жоқ желдері айналасындағы биік жерлерден көп мөлшерде қарды алып, оны осы шатқалға немесе жақын орналасқан Хантингтон шатқалына түсіреді. Бір көктемгі демалыс күндері мыңдаған адам Текерман шатқалында шаңғы теуіп жүргенін көруге болады. Шаңғымен жүру тек осы уақытқа ғана шектелмейді, бірақ қыста лавина қаупі желтоқсанның соңынан наурыздың басына дейін ең жоғары деңгейге жетеді, сондықтан қыста қауіпсіздік үшін арнайы дайындық және тәжірибе қажет. 1960 жылдан бері осы шатқалда кем дегенде 10 адам лавинадан қаза тапқан. Шатқалдың атауы жиі "Такс" немесе "Тюкс" деп қысқартылып, түсініктемелерде және естелік материалдарда қолданылады. Оған Пинкхэм Ночтағы 16-шы тас жолда орналасқан AMC қонақтар орталығынан, Текерман шатқалы жолының орташа есеппен 2,4 миль (4 км) төменгі бөлігі арқылы ең оңай жете аласыз. Бұл жол қыс және көктем айларында "кат" жолы ретінде күтіледі және шаңғы мен сноубордпен түсуге қолданылатын Шербурн жолымен қатар жүреді. Текерман шатқалының табанынан лоджға дейінгі биіктік 1850 фут (564 м) құрайды.

Қасықтың анатомиясы

Текермен шатқалында шараның барлық бөлігін қамтитын көптеген түрлі бағыттар бар, олардың бәрі 40-55 градусқа дейін тік. Шараның төменгі жағынан сол жаққа қарайғы бағыт жай ғана "Сол жақ арық" деп аталады және ол ең оңай бағыттардың бірі. Оң жаққа қарай жылғанда, бағыттар қиынырақ және тік болады. Одан да оң жақта "Шұңқыр" екі үлкен жартастың арасына түседі, бұл бағытты бірте-бірте тарылтады. Одан да оң жақта Орталық арықтар орналасқан, оның ішінде 55 градусқа жететін және шаңғышылардан 25 фут (8 метр) биіктіктегі жартастан секіруді талап ететін "Мұз құлауы" бар. "Мұз құлауынан" оң жақта "Ернек" орналасқан. Бұл ашық бағыт, орташа еңісі 50-55 градус аралығында. Шараның ең оңай бағыттарының бірі – "Оң жақ арық", шамамен жарты жолда "Бөгетке" түседі және орташа еңісі 40 градусқа жуық.

Тарих

Бұлақ 1830-1840 жылдары аймақта альпілік өсімдіктер мен лишайниктерді зерттеген ботаник Эдвард Таккерманның есімімен аталған. Нью-Англия шаңғы мұражайының мәліметінше, Вашингтон тауында шаңғыны алғаш рет 1899 жылы Германияның Бреслау қаласынан келген доктор Вискотт пайдаланған, ал Таккерман шатқалында алғашқы шаңғышы 1914 жылғы сәуір айында Нью-Йорк штатының Шенеқтади қаласынан шыққан Джон С. Апперсон болды. Вашингтон тауының лавина орталығының мәліметінше, 1886 жылғы 24 шілдеде 15 жастағы бала "құлаған мұздың салдарынан қаза тапты"; мұз құлап қаза тапқан алғашқы адам 1936 жылғы қаңтарда қайтыс болды; жарыққа түсіп қаза тапқан алғашқы адам 1940 жылғы маусымда, ал шаңғымен байланысты алғашқы қаза 1943 жылғы сәуірде тіркелді. 1933 жылы Азаматтық консервациялық корпус Ақ тауларда шаңғы жолдарының құрылысын бастады, оның ішінде Каннон тауындағы Ричард Тафт жарыс жолы және кейіннен Вашингтон тауындағы Джон Шерберн шаңғы жолы, ол бүгінгі Эрмит көліндегі үйден Аппалачи тау клубы басқаратын Пинкхэм Ноч келушілер орталығына дейін созылады. Баспалдақ үстінен алғаш рет 1931 жылғы 11 сәуірде Дартмут студенттері Джон Карлтон мен Чарльз Проктор өтті, одан кейін Гарвардтан келген топ таудың шыңынан баспалдақ үстінен шаңғымен түсті.

Американдық Inferno жарыстары

1930 жылдары өткен жарыстар көптеген көрермендер мен шаңғышыларды қызықтырды. Гарвард-Дартмут слаломы, Олимпиадаға іріктеу жарыстары және гигант слаломдар осы онжылдықта шатқалда өткізілді. Бірақ ең бастысы, Текерман шаңғышылары әлі күнге дейін әңгімелейтін, көзге көрінетін жарыстар – 1930 жылдардағы үш американдық «Инферно» жарысы болды. 1931 жылдың 11 сәуірінде Дартмут студенттері Джон Карлтон мен Чарльз Н. Проктор баспалдақтан алғаш рет сырға сырғығаннан екі жыл өткен соң, Хохгебирге шаңғы клубы Мт. Вашингтонда 4,2 миль (7 км) қашықтықтағы шаңғы тебу жарысын ұйымдастыруды ұсынды. Бұл жарыс «Американдық Инферно» деп аталады, оның аты Швейцарияның Мюррен қаласында өткен ұқсас жарыстан алынған. Алғашқы жарыс 1933 жылдың 16 сәуірінде өтті, оның жеңімпазы Холлис Филлипс 14 минут 41,3 секундта болды. Келесі жылғы жарысты Дик Дюрранс жеңіп алды, ол Филлипстің рекордын жаңарып, 12 минут 35 секундта бәсекені аяқтады. 1989 жылы өткен 50 жылдық мерейтой кешінде Мэтт өзінің төмен түсуін еске алды: «Мен оңға, содан кейін солға, содан кейін оңға бұрылдым, сосын: «Енді түзеу керек» дедім. Мен де солай жасадым және күттім. Соңында мен «Эрнек» үстінен құладым. Мен «Эрнек» үстінен сырғып өттім, содан кейін одан асып түстім, сол кезде шамамен сағатына 80 миль жылдамдықпен қозғалып, бұрылудың қажеті жоқ еді, әсіресе жақсы бұрыла алмасаң. Сондықтан: «Жарайды, тура барып, жақсылыққа үміттенемін» дедім. Мен тура барып, жақсы нәтиже күттім». 1967 жылы ол Шаңғы даңқы залына енгізілді. 1952 жылдың көктемінде бұрышталған трасса өткізілді (саммиттың бұлтқа оранғандығына байланысты), ол баспалдақтың үстінен басталды, және Дартмуттан келген Билл Бек жеңіске жетті.