Кіріспе

Айгио, сондай-ақ Аэгион, Аегион, Агио, Эгио (Αίγιο, ; Aegium) деп те жазылады, Ахея облысының, Батыс Грекияның, Пелопоннес түбегіндегі қала және бұрынғы муниципалитет. 2011 жылғы жергілікті басқару реформасынан бері ол Аигалея муниципалитетінің құрамына кіреді, оның орталығы және муниципалдық бөлімшесі болып табылады. Айгио – Патрадан кейін Ахеядағы екінші ірі қала. Муниципалдық бөлімшенің ауданы 151,101 км². Оның халқы шамамен 26 000 адамды құрайды, ал муниципалитетте 49 000-ға жуық тұрғын бар. Айгио – Коринф шығанағындағы порты бар қала, және оның аты ежелгі Эгиум қаласынан шыққан.

География

Муниципалитеттің оңтүстік-батыс бөлігі Паначайко тауының алдындағы төбелерден құралған. Селинунтас өзені Валимитикада, Аигио қаласының орталығынан шығысқа қарай 5 шақырым жерде Коринф шығанағына құяды.

Ежелгі дәуір

Қала құрылғанға дейін бұл аймақта неолиттік қоныс болған. Айгион қаласы Гомер дәуірінде құрылды және шамамен б.з.д. 800 жылдан бері бірінші Ахай лигасының құрамына кірді. Қалада Ксенофонт, Ладас (стадионда жүгіру), Афинодор (Αθηνόδωρος, стадионда жүгіру), Стратон (Στράτων, панкратион және күрес) сияқты бірнеше Олимпиада жеңімпаздары болды. 373 жылы жер сілкінісінен қирап, цунамиге ұшыраған Хелике апатынан кейін Айгион көрші қаланың жерін иеленді. Хелике қаласының қирандылары 2000 жылы Коринф шығанағының жағалауынан табылды. Олар кейде Платонның Атлантида туралы мифімен байланыстырылады. Археологтар қазба жұмыстарын жүргізіп жатыр. Б.з.д. 330 жылдан бастап Айгион елу жыл бойы Македония патшалығының билігінде болды. Шамамен б.з.д. 275 жылы тұрғындар македониялық гарнизонды қуды да, қала жаңа Ахай лигасына қосылды. Зевс Омариосқа арналған танымал ғибадатханасымен Айгион Ахай жиналысының орталығына айналды. Олар 146 жылы римдіктер басып алғанға дейін олардың астанасы болып қалды. Ахаяны римдіктер басып алғаннан кейін, римдіктер қала қабырғасын бұзды және Эгиум маңыздылығын жоғалтты.

Византия дәуірі

395 жылы Рим империясы бөлінгеннен кейін, Агиум Шығыс Рим империясының, кейіннен Византия империясының құрамына кірді. 805 жылы славян тайпалары оны басып алды. 9-13 ғасырлар аралығында Востица (Βοστίτσα) деп аталды. Мореяның хроникасында (14 ғасыр) бұл қала алғаш рет осы жаңа атпен еске алынады. Келесі ғасырларда бұл атау әртүрлі құжаттарда Bostizza, Ligustizza, Bostitza, Bostiza, Vostizza сияқты әртүрлі жазылым түрлерінде кездеседі. Кейбір ғалымдар бұл есімнің славян тілінен шыққандығын жоққа шығармайды. Неміс тіл білімі маманы және славист Макс Васмер екі мүмкін түсіндірме ұсынады: біреуі Voščica (Voštane, көне славян тілінде Vošče) сөзінен, екіншісі – "фруктус" немесе "бақша" деген мағына беретін ovoštь сөзінен. Византияны зерттеген грек ғалымы Дионисий Закитинос осыған ұқсас түсінік береді, атаудың мағынасын "жеміс беретін жер" деп түсіндіреді. Кристос Корилл өзінің егжей-тегжейлі "Грекия сипаттамасы" еңбегінде басқаша пікір білдіреді. Оның сөзіне қарағанда, оба эпидемиясынан кейін көптеген аварлар немесе славян малшылары осы аймаққа қоныс аударған. Олардың басшыларының бірі Востицас аталған, және қала кейіннен оның атымен аталып кеткен. 19 ғасырдың неміс жазушысы Джозеф Барон Оу 1846 жылы жарық көрген "Грекияның тегі және доктор Ф. Фалмерэйердің қателіктері мен жаңылыстары" атты кітабында мүлдем басқаша түсіндірме береді. Ол Бостиза атауының грек тіліндегі сөздерге кішілік қосымшасы қосылған түрі (типикалық ерекшелік) екенін, ал түбі француз тіліндегі Bastion (орта француз тілінде Bastillon) сөзіне жететінін жазады. Βosta сөзінен грек және түрік тілдерінде кең таралған Бостан/Бостани сөзі шыққан, ол "бақ" дегенді білдіреді (кейбір тіл білімі мамандары Боста сөзінің парсы текті екенін санайды).

Франк және Осман дәуірі

Қала 13 ғасырдың басында крестшілер басып алып, Ахая княздығының барондық орталығына айналды. 15 ғасырдың басында Морея деспоты оны жаулап алды. 1459 жылы Осман империясы қаланы басып алды және грек Тәуелсіздік соғысы басталарға дейін оған билік етті, бірақ 1463 жылдан 1470 жылға дейін және 1685 жылдан 1715 жылға дейін венециялықтармен болған қысқа үзілістер болды. Қала 1821 жылдың 26 наурызында грек көтерілісшілері тарапынан басып алынды және Осман билігінен азат болған алғашқы қалалардың бірі болды. 1822 жылдың шілдесінде Акратада, қаланың жанында, Лондос, Займис және Петимеза басшылығындағы грек әскерлері Дервенакия шайқасында жеңілгеннен кейін Патрасқа бет алған 4000 түрік сарбазын қоршап алып, шабуыл жасады. Жүсіп паша оларды Патрасқа жеткізу үшін кемелер жібергенде, тек аз ғана түрік сарбазы құтыла алды. Грекия тәуелсіздік алғаннан кейін қала ресми түрде ежелгі атауымен қайта аталды.

Қазіргі заман

1995 жылы 15 маусымда болған күшті жер сілкінісі қаланың орталық және оңтүстік-батыс бөліктерінде көптеген ғимараттарды қиратты, жолдарға зиян келтірді және көптеген адамдар қаза тапты. Жер сілкінісі Айгио қаласын қиратты: қаланың түкпір-түкпірінде құрбандарды еске алу үшін күндіз-түні жанып тұратын шағын ескерткіштер орнатылған. Құрғақшылықтың салдарынан өрт қаупі күшейгендіктен, Айгио маңындағы таулы аймақ 2007 жылғы Грекиядағы орман өрттерінен ауыр зардап шекті. Климаттың өзгеруі температураның ең жоғары және ең төменгі шектерінің өзгеруіне және соңғы жылдары өрттердің жиілеуіне себеп болды.

Көлік

2011 жылдың мамырына дейін Айгио портын солтүстік-шығыс материктегі Агиос-Николаос қаласына (осы атауды Крит қаласымен шатастырмау керек) жалғаған паром қызмет етті. Паром қатынасы шектеулі болды, күніне үш рейс болды. Сапар 45 минутқа созылды. 2011 жылдың мамыр айында паромды басқарған компания қаржылық себептермен паром қызметін тоқтататынын хабарлады. 2019 жылы электрлі паром құру жоспары жарияланды. Портта теміржол жолдары да бар, бірақ Грекия теміржолдары ұйымы (OSE) 2011 жылдың қаңтарында Айгиода және Пелопоннес аймағындағы қызметті тоқтатқанын мәлімдеді. 2020 жылдан бастап Айгио қаласын Киато және Афинамен байланыстыратын екі рельстік теміржол желісі салынды. Жаңа Айгио теміржол станциясы қаланың шығыс жағында салынды. Ол 22 маусымда 2020 жылы ашылды, ал бірнеше күннен кейін Грекияның көлік министрі салтанатты түрде ашты. Қалаға қызмет ететін жолдар: 8 (Грекия) (Афина – Коринф – Патра) және 31 (Айгио – Калаврита) тас жолдары.

Инфрақұрылым мен экономика

Айгио, Патрас және Пиреймен бірге 19 ғасырдан бері Коринф шарап жүзімінің негізгі экспорт орталықтарының бірі болып келді. Христоc Кориллос жазған "Грекия географиясы Ахая" (1903) кітабында Айгио аймағында жылына 7,5-10 миллион кг шарап жүзімі және 600 мың кг зәйтүн майы өндірілетіні айтылған. Бүгінде бұл порт Chiquita Brands International компаниясы үшін жеміс импорттау орталығы ретінде қолданылады, негізінен банан импорттау үшін. 2013 жылдың 7 тамызында қолданыстағы порттың солтүстік-батысында 256 метрлік жаңа пирс салтанатты түрде ашылды. Жобаның жалпы құны 8,6 миллион еуроны құрайды және қаланың сауда және туризм мүмкіндіктерін жақсартуға бағытталған. Айгиода Патрас Технологиялық білім беру институтының екі бөлімшесі орналасқан: физиотерапия және оптика мен оптометрия бөлімдері. Айгио қалалық ауруханасы қаладан бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан және 100 төсекке ие. Бұл аурухана Грекиядағы лапароскопиялық операциялардың ең көп санын жүргізеді, сондай-ақ жыл сайын 50 мыңнан астам адам қаралады.

Спорт

Айгиода "Айгион қалалық стадионы" деп аталатын футбол стадионы бар, оның сыйымдылығы шамамен 7,000 (4,500 орын). Ол 1951 жылы салынған және соңғы рет 1999 жылы жөнделген. Ұзақ жылдар бойы Айгиода жүзу немесе су полосы сияқты су спорты түрлері үшін қажетті жабдықтар болмады. 2018 жылдың қаңтар айында жаңа ашық бассейн құрылысы аяқталды.