Екінші англо-мараат соғысы (1803-1805): Мараттар конфедерациясы мен Британдық Ост-Индия компаниясы арасындағы қақтығыс. Аумақтардың жоғалуы, саяси айқай-шу.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Маратха конфедерациясының ішіндегі қақтығыс, Британдық Шығыс Үндістан компаниясының қатысуымен.
Conflict within the Maratha Confederacy involving the British East India Company
Екінші Англо-маратха соғысы (1803–1805) – Британдық Шығыс Үндістан компаниясының қатысуымен Маратха конфедерациясының ішінде болған ірі қақтығыс. Оның нәтижесінде Маратхалар кең аумақтан айрылып, Дели маңындағы және қазіргі Гуджарат аймақтары тікелей Компанияның билігіне қарады.
The Second Anglo Maratha War (1803–1805) was a large conflict within the Maratha Confederacy involving the British East India Company. It resulted in major loss of territory for the Marathas, including regions around Delhi and in present day Gujarat falling into direct Company rule.
Өмірбаян
Британдықтар Бірінші Англо-маратха соғысында "құғынға түскен" Пешва Рагхунатраоды қолдады, содан кейін оның "құғынға түскен" ұлы Баджи Рао II-ге де қолдау көрсетті. Әкесі сияқты батыл болмаса да, ұлы "алаяқтық пен саясатта шебер" еді. Баджи Рао II өзінің "қатыгездік танытуымен" Холкардың туысының біреуін өлтіргендіктен Яшвант Рао Холкардың ашуын қоздырды. Сол кезде Маратха империясы бес маңызды басшыдан тұратын конфедерация болды: астанасы Пунадағы Пешва (Премьер-министр), Бароданың Гаеквад басшысы, Гвалиордың Синдия басшысы, Индордың Холкар басшысы және Нагпурдың Бхонсале басшысы. Маратха басшылары бір-бірімен ішкі дауларда болды. Британдық Үндістанның генерал-губернаторы Лорд Морнингтон Пешва мен Синдияға бірнеше рет қосалқы шарт жасауды ұсынды, бірақ Нана Фаднавис қатаң түрде бас тартты. 1802 жылдың қазан айында Пешва Баджи Рао II мен Синдияның біріккен әскерлері Индор билеушісі Яшвантрао Холкардан Пуна шайқасында жеңіліске ұшырады. Баджи Рао британдықтардың қорғауына қашып, сол жылдың желтоқсан айында Британдық Шығыс Үндістан компаниясымен Бассейн шартын жасады, оған сәйкес қосалқы әскерді ұстау үшін аумақ берілді және басқа күштермен келісім жасаспауға келісім берілді. Бұл шарт "Маратха империясының аяқталу белгісі" болды. Сол күні ол Ахметнагардың қабырғалы Петтасын (қамалға жақын қала) басып алды. Ахметнагар қамалы 12 тамызда жаяу әскер шабуылынан кейін, артиллерия жасаған тесіктен пайдаланып берілді. Петта мен қамал енді британдықтардың бақылауында болғандықтан Уэлсли Годавари өзеніне дейін бақылауын кеңейте алды. 1803 жылдың қыркүйегінде Синдия әскерлері Делиде Лейкке және Ассайде Уэлслиге жеңіліске ұшырады. 18 қазанда британдық әскерлері Асиргард қамалын басып алды, екі адам қаза тауып, бесеуі жараланды. Қамал гарнизоны 21-ші күні шабуылдаушылар батарея салғаннан кейін берілді. Британдық артиллерия Синдия күштерінің алдыңғы базалары ретінде пайдаланған ежелгі қираған орындарды атқылап, олардың бақылауын әлсіретті. Қараша айында Лейк Ласвариде тағы бір Синдия күшін жеңді, содан кейін Уэлсли 1803 жылдың 29 қарашасында Аргаонда (қазіргі Адгаон) Бхонсале күштеріне қарсы жеңіске жетті.
The British had supported the "fugitive" Peshwa Raghunathrao in the First Anglo Maratha War, continued with his "fugitive" son, Baji Rao II. Though not as martial in his courage as his father, the son was "a past master in deceit and intrigue". Coupled with his "cruel streak", Baji Rao II soon provoked the enmity of Yashwant Rao Holkar when he had one of Holkar's relatives killed. The Maratha Empire at that time consisted of a confederacy of five major chiefs: the Peshwa (Prime Minister) at the capital city of Poona, the Gaekwad chief of Baroda, the Scindia chief of Gwalior, the Holkar chief of Indore, and the Bhonsale chief of Nagpur. The Maratha chiefs were engaged in internal quarrels among themselves. Lord Mornington, the Governor General of British India had repeatedly offered a subsidiary treaty to the Peshwa and Scindia, but Nana Fadnavis refused strongly. In October 1802, the combined armies of Peshwa Baji Rao II and Scindia were defeated by Yashwantrao Holkar, ruler of Indore, at the Battle of Poona. Baji Rao fled to British protection, and in December the same year concluded the Treaty of Bassein with the British East India Company, ceding territory for the maintenance of a subsidiary force and agreeing to treaty with no other power. The treaty would become the "death knell of the Maratha Empire". On the same day he took the walled Pettah of Ahmednagar (town adjacent to the fort) by escalade. The Ahmednagar Fort surrendered on 12 August after an infantry attack had exploited an artillery made breach in the wall. With the pettah and fort now in British control Wellesley was able to extend control southwards to the river Godavari. In September 1803, Scindia forces lost to Lake at Delhi and to Wellesley at Assaye. On 18 October, British forces took the pettah of Asirgarh Fort with a loss of two killed and five wounded. The fort's garrison subsequently surrendered on the 21st after the attackers had erected a battery. British artillery pounded ancient ruins used by Scindia forces as forward operating bases, eroding their control. In November, Lake defeated another Scindia force at Laswari, followed by Wellesley's victory over Bhonsle forces at Argaon (now Adgaon) on 29 November 1803.
Қорытынды
1803 жылдың 17 желтоқсанында Нагпурдың Рагходжи II Бхонсале Аргаон шайқасынан кейін Одишадағы Деогаон шартына қол қойды және Каттак провинциясынан бас тартты (оның ішінде Моғолдар мен Одишаның жағалау аймағы, Гаржат / Одиша князьдіктері, Баласор порты, Батыс Бенгалияның Миднапур ауданының бір бөлігі кірді). 1803 жылдың 30 желтоқсанында Даулат Синдия Ассае шайқасы мен Ласвари шайқасынан кейін британдықтармен Суржи Анжангаон шартына қол қойды және британдықтарға Хисар, Панипат, Рохтак, Ревари, Гургаон, Ганг-Джамна аралығы, Дели-Агра аймағы, Бунделхандтың бір бөлігі, Броач, Гуджараттың кейбір аудандары мен Ахмаднагар бекінісін берді. 1804 жылдың 6 сәуірінде британдықтар Яшвантрао Холкарға қарсы әрекеттерді бастады. Яшвантрао партизандық соғыс арқылы британдық күштерін қиындыққа салып, белгілі бір табысқа жетті. Алайда, ол британдықтармен келісімге қол қойған Синдиядан күткен көмегін алмады. Ол Пенджабқа барып, Ранджит Сингхтен көмек сұрады, бірақ нәтижеге қол жеткізбеді. Ресурстардың жетіспеуі оны британдықтармен келісімге келуге мәжбүр етті. 1805 жылдың 24 желтоқсанында қол қойылған Раджхат шарты Холкарды Тонк, Рампура және Бундині британдықтарға беруге мәжбүр етті.
On 17 December 1803, Raghoji II Bhonsale of Nagpur signed the Treaty of Deogaon in Odisha with the British after the Battle of Argaon and gave up the province of Cuttack (which included Mughal and the coastal part of Odisha, Garjat/the princely states of Odisha, Balasore Port, parts of Midnapore district of West Bengal). On 30 December 1803, the Daulat Scindia signed the Treaty of Surji Anjangaon with the British after the Battle of Assaye and Battle of Laswari and ceded to the British, Hisar, Panipat, Rohtak, Rewari, Gurgaon, Ganges Jumna Doab, the Delhi Agra region, parts of Bundelkhand, Broach, some districts of Gujarat and the fort of Ahmmadnagar. The British started hostilities against Yashwantrao Holkar on 6 April 1804. Yashwantrao was somewhat successful as he harassed the British forces by guerilla warfare. However, he didn't receive the expected help from Scindia who had already signed a treaty with the British. He went to Punjab and sought Ranjeet Singh's help with no success. The lack of resources compelled him to come to terms with British. The Treaty of Rajghat, signed on 24 December 1805, forced Holkar to give up Tonk, Rampura, and Bundi to the British.