Кіріспе
Шотланд романисті, әңгімелер жазушысы және сценарист (1952 жылы туған)
Уильям Эндрю Мюррей Бойд (1952 жылдың 7 наурызында туған) – шотланд романисті, әңгімелер жазушысы және сценарист.
Өмірбаян
Бойд Гананың (бұрынғы Голд-Кост) Акра қаласында шотландтық ата-аналардан дүниеге келді. Оның әкесі Александр тропикалық медицина саласындағы дәрігер, ал Бойдтың анасы – мұғалім. 1950 жылы олар Голд-Кост университетінің колледжінде (қазіргі Гана университеті) денсаулық сақтау клиникасын басқару үшін Голд-Костқа көшіп келді. 1960 жылдардың басында отбасы батыс Нигерияға көшті, онда Бойдтың әкесі Ибадан университетінде ұқсас қызмет атқарды. Бойд өмірінің алғашқы жылдарын Гана мен Нигерияда өткізді. Бойд Челси өнер клубының мүшесі. Бойд әйелі Сьюзанмен – бұрынғы редактор, қазір сценарист – Глазго университетінде оқып жүргенде танысты. Оның Лондонның Челси ауданында үйі, ал Францияның оңтүстік-батысындағы Дордоньдегі Бержеракта шаруа қожалығы мен жүзімдігі бар (өзінің атауымен Château Pecachard).
Романдар
Бойд 1983 жылы Granta журналы мен Кітапты сату кеңесі ұйымдастырған акцияда 20 "Жас британдық роман жазушылардың үздіктері" ішіндегі бірі ретінде таңдалды. Бойдтың романдары: "Африкадағы жақсы адам" – Батыс Африкадағы апаттарға бейім британдық дипломатты зерттейтін роман, ол үшін 1981 жылы Уитбред кітап сыйлығы мен Сомерсет Моэм сыйлығын жеңіп алды; "Мұзды сусындар соғысы" – бірінші дүниежүзілік соғыстың колониялық Шығыс Африкадағы науқандарының фонында жазылған, ол Джон Ллевеллин Рис сыйлығын жеңіп алды және 1982 жылы Букер сыйлығының көркем әдебиет номинациясының тізіміне енді; "Браззавиль жағажайы" 1991 жылы жарық көрді, онда Африкада шимпанзелердің мінез-құлқын зерттеген ғалымның оқиғасы баяндалады; және "Кез келген адамның жүрегі" – 20 ғасырдағы британдық жазушының ер адамның күнделігі түрінде жазылған, ол Prix Jean Monnet de Littérature Européenne сыйлығын жеңіп алды және 2002 жылы Букер сыйлығының ұзақ тізіміне енді. "Қалтыраңқы" – екінші дүниежүзілік соғыс кезінде анасының тыңшы ретінде жұмысқа алынғанын білген жас әйелдің тарихы. 2006 жылы жарық көрді және 2006 жылғы Коста кітап сыйлығының "Жыл романы" сыйлығын жеңіп алды. Бойдтың "Күн шығуын күту" романы 2012 жылы жарық көрді. 2013 жылы "Solo" романынан кейін 2015 жылы "Sweet Caress" жарық көрді, бұл Бойдтың әйел персонажының басымен жазған төртінші романы. Оның он алтыншы романы "Трио" 2020 жылы жарық көрді.
"Соло" - Джеймс Бондтың романы
2012 жылдың сәуірінде Иан Флемингтің мұрагерлері Бойдтың келесі Джеймс Бонд романын жазатынын хабарлады. "Соло" кітабы 1969 жылы өтеді; ол 2013 жылдың қыркүйегінде Ұлыбританияда Джонатан Кейп баспасынан шықты. Бойд өзінің "Кез келген адам жүрегі" романында Бондты жасаған Иан Флемингті кейіпкер ретінде пайдаланды. Флеминг кітаптың басты кейіпкері Логан Маунтстуартты Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбритания Әскери-теңіз барлау қызметіне тартты.
Қысқа әңгімелері
Бойдтың бірнеше әңгімелер жинағы жарық көрген, оның ішінде «Янки стансасында» (1981), «Натали «Х» тағдыры» (1995), «Қызығушылық» (2004) және «Бетани Меллмоттың армандары» (2017). «The Dream Lover» (2008) кітабына жазған кіріспесінде Бойд, қысқа әңгіме жанрының оны жазушы ретінде қалыптасуына маңызды рөл атқарғанына сенеді дейді.
Сценарийлер
Сценарист ретінде Бойд бірнеше көркем фильмдер мен теледидар туындыларын жазды. Фильмдер: Эвелин Уо романынан бейімделген «Scoop» (1987); Бойдтың өзінің романынан бейімделген «Stars and Bars» (1988); Джойс Кэридің 1939 жылғы романынан бейімделген «Mister Johnson» (1990); Марио Варгас Льосаның «Анта Джулия және сценарийші» романынан бейімделген «Tune in Tomorrow» (1990); Бойдтың өзінің романынан бейімделген «Африкадағы жақсы адам» (1994); ол өзі режиссерлік еткен тәуелсіз соғыс фильмі «The Trench» (1999); Берлин халықаралық кинофестивалінде «Алтын аю» сыйлығына ұсынылған тарихи драма «Man to Man» (2005); және Эвелин Уоның «Құрмет қылышы» романдарынан құралған трилогия негізінде түсірілген «Sword of Honour». Ол «Чаплин» (1992) фильмінің сценарийін жазған бірнеше автордың бірі болды. Оның теледидардағы сценарийлері: Бойдтың ағылшын жеке мектеп өмірі туралы әңгімесінен бейімделген «Good and Bad at Games» (1983); «Голландиялық қыздар» (1985); Бойдтың өзінің романынан бейімделген «Armadillo» (2001); Шекспирдің сонеттерін жазу туралы «A Waste of Shame» (2005); Джим Бродбенттің бас рөлде ойнаған, Бойдтың өзінің романынан бейімделген Channel 4 телесериалы «Any Human Heart» (2010), ол 2011 жылы BAFTA жүлдесін жеңіп алды; және Бойдтың өзінің романынан бейімделген «Restless» (2012). Бойд 2020 жылы көрсетілген «Шпиондық қала» атты мини-сериалды жасады.
Пьесалары
Бойд Антон Чеховтың екі әңгімесін – "Достарға сапар" және "Менің өмірім (Жалаң адамның хикаясы)" – негізге алып, "Күңкею" пьесасын жазды. Нина Рейннің қоюымен Лондонның Хэмпстед театрында сахналанған пьесада Джонатан Бейли, Тамсин Грейг, Наташа Литтл, Ив Понсонби, Джон Сешнс және Кэтрин Стюарт рөлдерді орындады. Көрерменге көрсету 2013 жылдың 28 ақпанында басталды, ал баспасөз көрсетілімі 2013 жылдың 7 наурызында өтті. 1970-ші жылдары Глазго университетінің театр сыншысы болған және көптеген актер достары бар Бойд, пьеса жазу арманының орындалуын "арқадан алып тастаған салмақ" деп сипаттайды. 2016 жылдың наурыз айында Хэмпстед театрының кіші сахнасында қайта қойылды. Екі пьеса да Methuen Drama баспасынан жарық көрді (Әдебиеттер тізіміне қараңыз).
Шығармашылық емес
Protobiography, Бойдтың ерте балалық шағын еске түсіретін автобиографиялық туындысы, алғаш рет 1998 жылы Bridgewater Press баспасында шектеулі таралымда жарық көрді. 2005 жылы Penguin Books баспасынан қағаздық мұқабалы басылымы жарыққа шықты. Бойдтың журналистикалық және көркем емес жазбаларының жинағы 2005 жылы «Бамбук» деген атпен жарияланды.
Нат Тейттің аңызы
1998 жылы Бойд «Нат Тейт: Американ суретшісі, 1928–1960» кітабын жариялады. Кітапта Нат Тейт есімді, 1950-ші жылдардағы Нью-Йорк абстрактты экспрессионисі ретінде танымал суретшінің суреттері мен трагикалық өмірбаяны баяндалған. Бірақ Нат Тейт есімді суретшінің бұл кітаптағыдай шын өмірде болғаны жоқ, ол және оның суреттері Бойдтың туындысы болды. Кітап жарық көрген кезде, бұл туынды екені жасырын қалды, соның салдарынан кейбіреулер осы әйелге алданды. Кітапты таныстыру үшін жомарт кеш ұйымдастырылды, онда Дэвид Боуи мен Гор Видал (екеуі де осы әзілдің ішінде болған) кітаптан үзінділер оқыды, ал өнер әлемінің көптеген белгілі өкілдері осы суретшіні еске алатындарын мәлімдеді. Ақиқат ашылғаннан кейін бұл оқиға қатты дау тудырды. «Нат Тейт» есімі екі танымал британдық галереяның атынан алынған: Ұлттық галерея және Тейт галереясы. Бойд, өзі де суретші болатын, Нат Тейт псевдонимімен суреттер салып, оларды аукционға жіберді, осы арқылы өнерге көмектесетін қайырымдылық қорына қаражат жинады. Нат Тейт Бойдтың «Кез келген адамның жүрегі» кітабында да кездеседі, онда 1998 жылғы кітапқа сілтеме жасалған.