Кіріспе

Суретті өткірлеу әдісі

Unsharp masking (USM) – суретті өткірлеу әдісі, алғаш рет қараңғы бөлмеде фотосуреттерді өңдеу кезінде қолданылған, бірақ қазіргі кезде цифрлық кескіндерді өңдеу бағдарламаларында кеңінен қолданылады. Бұл әдіс атауын түпнұсқа суретке маска жасау үшін нашар көрінетін немесе "өткір емес" негативті суреттерді пайдалануынан алған. Содан кейін өткір емес маска түпнұсқадағы оң суретпен біріктіріліп, түпнұсқаға қарағанда азырақ бұлыңғыр сурет құрайды. Нәтижесінде алынған сурет, болғанымен анықрақ, суреттегі нысанды дәл бейнелемеуі мүмкін. Сигналды өңдеу саласында өткір емес маска – сигналдың жоғары жиілікті компоненттерін күшейтетін сызықты немесе сызықсыз сүзгі болып табылады.

Фотографиялық қараңғы бөлмеде өткір емес маскалау

Фотографиялық қараңғы бөлме процесінде үлкен форматты шыны пластинаның теріс бейнесі оң бейне жасау үшін төмен контрастты фильмге немесе пластинаға тікелей көшіріледі. Бірақ, оң көшірме түпнұсқаның артқы жағымен, эмульсияға эмульсия емес, көшірме материал тікелей жанасқанда жасалады, сондықтан бұл көшірме бүркіткіл болады. Өңделгеннен кейін, бұл бүркіткіл оң бейне түпнұсқаның теріс жағымен тікелей жанасқан күйде қайта орналастырылады. Жарық теріс бейне мен тіркелген оң бейне арқылы өткенде (мысалы, ұлғайтқышта), оң бейне теріс бейнедегі бір бөлігін жояды. Оң бейне қасақана бүркітілгендіктен, тек төмен жиілікті (бүркіткіл) ақпарат жойылады. Сонымен қатар, маска түпнұсқа теріс бейненің динамикалық диапазонын тиімді түрде азайтады. Осылайша, егер алынған ұлғайтылған сурет контрастты фотоқағазға түсірілсе, ішінара жою бастапқы бейнедегі жоғары жиілікті ақпаратты (нақты егжей-тегжейлерді) күшейтеді, жарық немесе көлеңке егжей-тегжейлерін жоғалтпайды. Нәтижесінде алынған баспа маска қолданылмаған баспаға қарағанда айқын болып көрінеді: оның айқындығы артады. Фотографиялық процедурада, бүркітілу деңгейін бастапқы бүркіткіл масканың экспозициясы үшін қолданылған жарық көзінің "жұмсақтығы" немесе "қаттылығы" (нүктелік көзден толыққанды таралуға дейін) арқылы бақылауға болады, ал әсердің күші бүркіткіл масканың контрасты мен тығыздығын (яғни, экспозиция мен дамуын) өзгерту арқылы реттеледі. Традициялық фотосуретте бүркіткіл маска көбінесе монохромды материалдарда қолданылады; фотосуреттік түсті бейнелерді маскалау үшін арнайы панхроматты, жұмсақ жұмыс істейтін қара-ақ пленкалар қол жетімді. Бұл фотомеханикалық көбейтуге арналған бейнелердің тығыздық диапазонын бақылау үшін өте пайдалы.

Деконвольсиямен салыстыру

Сурет өңдеу үшін деконволюция – суреттің нашарлауына себеп болған процесті шамамен кері қайтару процесі. Нақтырақ айтқанда, өткірлемеу маскасы – бұл қарапайым сызықтық сурет операциясы – Дирак дельтасы мен Гаусс бұлыңғырлау ядросының айырымы арқылы жасалатын конволюция. Ал деконволюция, әдетте, жақсы шешімі жоқ кері проблема болып саналады, оны сызықтық емес тәсілдермен шешу тиімдірек. Өткірлемеу маскасы суреттің қалай алынғанын ескермей, оның көрінетін өткірлігін арттырса, деконволюция суреттің көрінетін өткірлігін арттырады, бірақ суретті түсіруде пайдаланылған жарық жолының бұрмалану себептерін сипаттайтын мәліметтерге негізделген. Сондықтан, кейде оны қолдануға болады, егер дайындыққа жұмсалатын уақыт пен суретті өңдеуге кеткен уақыт, суреттің айқындығының артуымен өтелсе. Деконволюция арқылы «жоғалған» сурет бөлшектерін шамамен қалпына келтіруге болады, бірақ қалпына келтірілген бөлшектердің дұрыс екенін растау мүмкін емес. Статистикалық тұрғыдан алғанда, өткірленген суреттер мен түсірілген нақты көріністер арасында белгілі бір дәрежеде сәйкестікке қол жеткізуге болады. Егер болашақта түсірілетін көріністер расталған сурет көріністеріне жеткілікті ұқсас болса, онда қалпына келтірілген егжей-тегжейдің қаншалықты дұрыс екенін бағалауға болады. Сурет сапасын жақсарту көбінесе тартымды, себебі жақсыланбаған суреттерде де осындай тексеру мәселелері туындайды. Деконволюцияның тиімді болуы үшін сурет сахнасындағы және түсіру құрылғысындағы барлық айнымалыларды модельдеу қажет, оның ішінде диафрагма, фокустық қашықтық, нысанаға дейінгі қашықтық, линзалар және ортаның сыну көрсеткіштері мен геометриясы. Жалпы мақсаттағы камера суреттеріне деконволюцияны сәтті қолдану көбінесе мүмкін емес, өйткені сахнаның геометриясы белгілі емес. Алайда, деконволюция микроскопия мен астрономиялық бейнелеуде қолданылады, онда алынған өткірліктің құндылығы жоғары, бейнелеу құрылғылары мен нысананың өзара орналасуы жақсы анықталған, ал физикалық өткірлікті жақсарту үшін бейнелеу құрылғыларын оңтайландыру әлдеқайда қымбатқа түседі. Тұрақты және жақсы анықталған аберрация болған жағдайларда, мысалы, алғашқы Хаббл ғарыш телескобы суреттеріндегі линзаның ақаулығы, деконволюция өте тиімді техника болып табылады.