Ресей Империясының чин жүйесі: Табель о рангах тарихы

Кіріспе

Ресей империясындағы азаматтық және әскери қызмет дәрежелерінің тізімі

Ранктар кестесі (Табель о рангах) – Ресей империясының әскери, мемлекеттік және сарайдағы лауазымдар мен шендердің ресми тізімі. Ұлы Петр бұл жүйені 1722 жылы, сол кездегі мұрагерлік ақсұлықтармен, яғни боярлармен күрес жүргізіп жатқанда енгізді. 1917 жылдың 11 қарашасында жаңадан құрылған большевик үкіметі Ранктар кестесін ресми түрде жойды. Владимир Путиннің президенттігі кезінде көптеген мемлекеттік органдарда бұрынғыдай ресми құрылым, сондай-ақ ресми киімдер мен таңбалармен қайта енгізілді: Жергілікті басқару, Дипломатиялық қызмет, Прокуратура қызметі, Тергеу комитеті.

Негізгі қағидалар

Саналар кестесі феодалдық орыс дворяндығының (mestnichestvo) негіздерін қайта ұйымдастырды, әскери қызметте, мемлекеттік қызметте және императорлық сарайдағы қызметті аристократтың қоғамдағы мәртебесінің негізі ретінде мойындады. Кесте 14 дәрежеге бөлінді, барлық дворяндар, туған тегіне немесе байлығына қарамастан (кем дегенде теорияда), кестенің ең төменгі бағасынан бастап, патшаға қызмет ету (sluzhba) арқылы жоғарылайтын болды. Барлық дәрежелер қабілеттілік бойынша ашық болғанымен, жоғарылау келесі дәрежеге лайықты екенін дәлелдеуді талап етті, ал 1-ден 5-ке дейінгі дәрежелер патшаның жеке мақұлдауынан өтуі керек еді. 18 ғасырда әлі сауатсыз болған және мемлекеттік қызметкерлердің қағазбасты өмірінен бас тартқан дворяндардың бастапқы қарсылығына қарамастан, Саналар кестесінің соңғы нәтижесі білімді дворян бюрократтар класын құру болды. Петрдің патшаға жеке қызметтері арқылы байланысты дворяндар класын құру ниеті кейінгі патшалар тарапынан жұмсалды. 1762 жылы Петр III дворяндар үшін міндетті 25 жылдық әскери немесе азаматтық қызметті жойды. 1767 жылы Екатерина II лауазымға немесе қабілеттілікке қарамастан, жеті жылдан кейін 14 дәрежеге автоматты түрде өту арқылы бюрократияның қолдауын алды. Осылайша бюрократия уақыт өткізушілермен толтырылды. Кестедегі белгілі бір деңгейге жеткен адам автоматты түрде белгілі бір дәрежеде дворяндыққа ие болды. 14-ші дәрежеге көтерілген мемлекеттік қызметкер жеке дворяндыққа (dvoryanstvo) ие болды, ал 8-ші дәрежедегі лауазым иесіне мұрагерлік дворяндық берілді. Николай I 1845 жылы бұл шекті 5-ші дәрежеге көтерді. 1856 жылы мұрагерлік дворяндыққа қажетті дәрежелер мемлекеттік қызмет үшін 4-ші дәрежеге, ал әскери қызмет үшін 6-шы дәрежеге өзгертілді. Владимир Лениннің әкесі білім беру саласында басқаруда өркендеп, 4-ші дәрежеге жетіп, «нақты мемлекеттік кеңесші» (действительный статский советник) атанды, бұл оған мұрагерлік дворяндық мәртебесін берді. Іс жүзінде, дворяндық емес мемлекеттік қызметкерлерді 8-ші дәрежеге көтеруден жиі бас тартып, «мәңгілік титулярлық кеңесшілер» (вечный титулярный советник) класын құрды, олар өмір бойы осы лауазымда қалды. Олар көңілсіздігі мен шығармашылықтың жоқтығы үшін мазақталды және Николай Гоголь мен Федор Достоевский сияқты авторлар оларды сатиралық түрде бейнеледі. Уақыт-уақыт түзетулермен Саналар кестесі 1917 жылғы Ресей революциясына дейін қолданыста болды.

The Table of Ranks re organized the foundations of feudal Russian nobility (mestnichestvo) by recognizing service in the military, in the civil service, and at the imperial court as the basis of an aristocrat's standing in society. The table divided ranks in 14 grades, with all nobles regardless of birth or wealth (at least in theory) beginning at the bottom of the table and rising through their service (sluzhba) to the tsar. While all grades were open by merit, promotion required qualification for the next rank, and grades 1 through 5 required the personal approval of the tsar himself. Despite initial resistance from noblemen, many of whom were still illiterate in the 18th century and who shunned the paper pushing life of the civil servant, the eventual effect of the Table of Ranks was to create an educated class of noble bureaucrats. Peter's intentions for a class of nobles bound to the tsar by their personal service to him were watered down by subsequent tsars. In 1762 Peter III abolished the compulsory 25 year military or civilian service for nobles. In 1767 Catherine the Great bought the support of the bureaucracy by making promotion up the 14 ranks automatic after seven years regardless of position or merit. Thus the bureaucracy became populated with time servers. Achieving a certain level in the table automatically granted a certain level of nobility. A civil servant promoted to the 14th grade gained personal nobility (dvoryanstvo), and holding an office in the 8th grade endowed the office holder with hereditary nobility. Nicholas I raised this threshold to the 5th grade in 1845. In 1856 the grades required for hereditary nobility were changed to the 4th grade for the civil service and to the 6th grade for military service. The father of Vladimir Lenin progressed in the management of education, reaching the 4th rank and becoming an "active state councillor" (действительный статский советник), which gave him the privilege of hereditary nobility. In practice, non noble civil servants were frequently passed over from promotion to the eighth grade, creating a class of "eternal titular councillors" (вечный титулярный советник) who remained in this position for life. They were the subject of derision due to a supposed dullness and lack of creativity, and were satirized by authors such as Nikolai Gogol and Fyodor Dostoevsky. With occasional revisions, the Table of Ranks remained in effect until the Russian Revolution of 1917.

Ағылшын тіліне толық аударылған алғашқы аударма

Ұлы Петрдің 1722 жылы жариялаған дәрежелер кестесінің түпнұсқасының алғашқы толық ағылшын тіліне аудармасын 2016 жылы бразилиялық тарихшы Анджело Сегрильо жасады.