Кіріспе
Неміс өнертапқышы Иоганн Эрнст Элиас Бесслер (шамамен 1680 – 30 қараша 1745), Orffyreus немесе Orffyré деп танылған, бірнеше мәңгілік қозғалыс машиналарын құрастырғанын мәлімдеген неміс кәсіпкері. Оның бұл талаптары сол кездегі жетекші табиғат зерттеушілері, Готфрид Вильгельм Лейбниц, Иоганн Бернулли, Джон Теофилус Дезагульерс және Виллем 'с Гравесанде сияқтылардың арасында қызығушылық пен дау-жанжал тудырды. Қазіргі ғылыми пікір бойынша Бесслер қасақана алаяқтық жасаған, бірақ оның қалай жасалғаны толыққанды түсіндірілген жоқ.
Johann Ernst Elias Bessler (ca. 1680 – 30 November 1745), known as Orffyreus or Orffyré, was a German entrepreneur who claimed to have built several perpetual motion machines. Those claims generated considerable interest and controversy among some of the leading natural philosophers of the day, including Gottfried Wilhelm Leibniz, Johann Bernoulli, John Theophilus Desaguliers, and Willem 's Gravesande. The modern scientific consensus is that Bessler perpetrated a deliberate fraud, although the details of this have not been satisfactorily explained.
Өмір және мансап
Бесслер шамамен 1680 жылы Германияның Саксония сайлау округінде, Үстіңгі Лузациядағы шаруа отбасында дүниеге келген. Ол Зиттауда оқыды, онда (өзінің айтуынша) оқуында өте жақсы нәтижелер көрсетті және жергілікті гимназияның ректоры Кристиан Вайзеге ұнады. Мектепті бітіргеннен кейін ол байлық іздеп, көп саяхат жасады. Алхимиктің құдыққа түсіп кетуінен құтқарып, ол эликсир жасау туралы білім алды. Содан кейін Бесслер емші және лицензиясы жоқ дәрігер болып жұмыс істеді. Ол сонымен қатар сағатшының шәкірті болды, бірақ Аннаберг қаласының дәрігері және мэрі доктор Кристиан Шухманның бай қызына үйленгеннен кейін жағдайы жақсарды. Бесслер алфавит әріптерін шеңберге жазып, өзінің тегіндегі әріптерге диаметральды қарама-қарсы әріптерді таңдау арқылы "Орффиреус" псевдонімін қабылдады (қазіргі уақытта ROT13 шифры деп аталады), осылайша Орффире пайда болды, одан кейін ол оны Орффиреус деп латыншалады. Осы атпен ол әрі қарай танылды.
Орфирейдің дөңгелектері
1712 жылы Бесслер Реус провинциясының Гера қаласында пайда болып, диаметрі шамамен 2 метр және қалыңдығы 6 1/2 фут болатын «өздігінен қозғалатын дөңгелек» көрсетеді. Ол қозғалысқа келгеннен кейін бірнеше килограмм салмақ көтере алатын. 1717 жылы ол осы уақытқа дейін жасаған ең үлкен дөңгелегін – диаметрі 4 метр және қалыңдығы сонда құрастырды. Сер Исаак Ньютонға жазған хатында Грейвсанде дөңгелекті итергенде, максималды жылдамдыққа – минутына 25 айналымға жету үшін екі-үш айналым қажет екенін хабарлады. Мерзебург және Кассельдегі дөңгелектер екі жағынан үш салмақты маятниктерге бекітілген, олар, болжам бойынша, айналудың максималды жылдамдығын шектейтін реттегіштердің қызметін атқарды. Ол дөңгелектің «тепе-теңдікке жетпеуі» үшін салмақтардың белгілі бір орналасуы қажет екенін көрсетті. Бұл оның «артық салмақты дөңгелек» екенін ұғындырады. Егер шаруа қызының мойындауы рас болса, онда Принц Карл, Грейвсанде және басқалардың дөңгелек сынақтан өткен және көрсетілген жағдайлар туралы куәліктері кемшіліктері болуы мүмкін.