Кіріспе

Нидерланд Корольдік Әскери-теңіз флотының жеңіл крейсері

HNLMS De Ruyter (Hr. Ms. De Ruyter) – Нидерланд Корольдік теңіз флотының жеңіл крейсері. Ол бастапқыда қаржылық қиындықтар мен бейбітшілік қозғалысының салдарынан, жеңіл қару-жарақпен жабдықталған кеме ретінде жобаланған. Жобалау кезеңінде қосымша артиллериялық мұнарасы қосылып, бронясы жақсартылды. De Ruyter Нидерланд теңіз флотының адмирал Михель Адриаенссон де Рюйтердің есімімен аталған жетінші кемесі болды. De Ruyter кемесі 1933 жылдың 16 қыркүйегінде Схидам қаласындағы Wilton Fijenoord кеме құрылыс орнында салынды және 1936 жылдың 3 қазанында капитан А. С. ван дер Санде Лакосттың басқаруымен қолданысқа енгізілді. 1942 жылы Ява теңізі шайқасында батып кетті.

Дизайн

Де Руйтер Ұлы депрессия кезінде жобаланды, ол экономикалық депрессия кезеңі ғана емес, Нидерландыда бейбітшілдік кең таралған кезең де болды. Осы себептерге байланысты, жоба ресми түрде крейсер емес, флотильйельжелейдер (флотильйельдер жетекшісі) деп аталды және шығындарды барынша төмендетуге тырысты. Оның мақсаты Голландияның Шығыс Индиясын қорғаудағы екі қолданыстағы крейсерге көмектесу болды. Үш крейсер болғанда, тіпті біреуі жөндеуге кетсе де, әрқашан екі крейсер қолданыста болады деп есептелді. Дегенмен, жобаға енгізілген шығындарды қысқарту саясатының нәтижесінде Де Руйтер өз міндетін толыққанды орындай алмады. Оның бас қаруы (7 × 150 мм зеңбіректер) сол кездегі басқа жеңіл крейсерлерге (мысалы, британдық крейсерлерге) қарағанда нашар болды, сонымен қатар, класс жеткіліксіз бронялық қорғанысқа ие болды және ұзақ қашықтықтағы зениттік қарулары болмады. Алайда, оның отты басқару жүйесі өте тиімді болды.

Қызмет тарихы

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Де Руйтер» Голландияның Шығыс Индиясында жапон басқынына тойтарыс беру үшін бірнеше рет әрекет жасады, бірақ бұл әрекеттер нәтижесіз болды. 1942 жылғы 4 ақпанда Бали теңізі шайқасында әуе шабуылынан зақымдалды, бірақ зақым ауыр болмады. 18 ақпанда Бадунг бұғазы шайқасына қатысты. 27 ақпанда Ява теңізі шайқасында «Де Руйтер» голланд контр-адмиралы Карел Дорманның флагманы болды, ал оның флагман-капитаны Эжен Лакомбле (бұрын кемеде лейтенант болып қызмет еткен) еді. 27-сі күні кешке Яваның солтүстік жағалауында АБДА флотының қалдықтары жапондық ауыр крейсерлер «Начи» мен «Хагуроға» кездесті. Голланд крейсері «Ява» торпедаланып батып кеткеннен кейін бірнеше минут өткен соң, «Де Руйтер» шамамен 23:40-та «Хагуродан» атылған 93-түрлі торпедадан зақымданып, өртке ұшырады. Торпеда кеменің электр жүйесін де істен шығарды, экипаж өртпен немесе су басумен күресуге мүмкіндік бермеді. «Де Руйтер» келесі күні таңғы сағат 02:30 шамасында 367 адамды, соның ішінде адмирал Дорман мен капитан Лакомблені жоғалтып, батып кетті.

Қалдық

De Ruyter кемесі 2002 жылдың 1 желтоқсанында арнайы суға түсушілермен табылды және соғыс қабірі деп жарияланды, кемедегі екі қоңырау – қазір Гаагадағы Kloosterkerk-те – қалпына келтірілді. Сол күні суға түсушілер тағы бір кеменің құлаған жерін де тапты. 2004 жылдың 12 тамызында сол суға түсушілер тобы үшінші кемені тауып алды. 2016 жылы De Ruyter және Java кемелерінің апаттары, сондай-ақ Kortenaer кемесінің көп бөлігі теңіз түбінен жоғалып кеткені анықталды, бірақ олардың теңіз түбіндегі іздері сақталып қалды. Соғыста Индонезия, Сингапур және Малайзия маңындағы теңіздерде әртүрлі елдердің 100-ден астам кемелері мен су асты кемелері батып кетті; олардың көбі соғыс қабірлері ретінде белгіленді. Бұл апаттарда заңсыз тазалау жұмыстары жүргізілгені белгілі, көбінесе жарылғыш заттарды қолданады; Нидерланд қорғаныс министрлігі De Ruyter, Java және Kortenaer заңсыз құтқарылған болуы мүмкін деп болжады. 2017 жылдың ақпан айында үш кеменің құтқарылғанын растайтын есеп жарияланды. Индонезиялық журналист Аквам Ханифанның айтуынша, "De Ruyter" және басқа да заңсыз құтқарылған кемелердегі голландиялық теңізшілердің қалдықтары шығыс Явадағы жаппай қабірге тасталды.