Кіріспе
Людвиг ван Бетховеннің скрипкалық квартет үшін шығармасы. Людвиг ван Бетховеннің B мажордағы, Op. 130, №13 скрипкалық квартеті 1826 жылдың қараша айында (соңғы нұсқасымен) аяқталды. Оған дәстүрлі түрде берілген нөмір оның жариялану ретіне сәйкес келеді; шығарма жазылу реті бойынша бұл Бетховеннің 14-квартеті. Оның тұсаукесері 1826 жылдың наурыз айында Шупанциг квартетімен өтті және 1827 жылы жарық көрген кезде Николай Галитцинге арналды.
The String Quartet No. 13 in B major, Op. 130, by Ludwig van Beethoven was completed (in its final form) in November 1826. The number traditionally assigned to it is based on the order of its publication; it is actually Beethoven's 14th quartet in order of composition. It was premiered (in its original form) in March 1826 by the Schuppanzigh Quartet and dedicated to Nikolai Galitzin on its publication in 1827.
Сот шешімдері
Бесінші бөлім ретінде тарту етілетін каватина, әдетте, квартеттің биік нүктесі деп есептеледі. Майкл Штайнбергтің сөзімен айтқанда, ол «Бетховеннің ең терең және тамаша баяу бөлімдерінің бірі». Бетховен бұл каватинаны «шын мәнінде қайғы-мұңның жасымен жазғанын» және «өзінің музыкасы оған ешқашан осылай күшті әсер тигізбегенін» айтқан. Кейбір зерттеушілер үшінші бөлімнің (Andante con moto, ma non troppo. Poco scherzando) жаңалыққа толылығын, әдемілігін және нәзіктігін де жоғары бағалайды. Бұл Теодор Хелмнің ең сүйікті бөлімі болса, ал Дэниел Грегори Мейсон Бетховеннің квартеттерін зерттеу еңбегінің алқақтарына осы бөлімнен төрт такт қолданған.
Медиада
Каватина (Будапешт струн квартеті орындаған) – 1977 жылы екі ұшқышсыз "Вояджер" ғарыш зондтарымен жұлдыздар аралық кеңістікке жіберілген, Жердің дыбыстары, тілдері мен музыкасының кең спектрін қамтитын "Вояджер алтын пластинкасының" соңғы туындысы. Ол соқыр және саңырау музыкант Блинд Вилли Джонсонның "Түн қараңғы, жер суық" евангелистік блюз әнінен кейін орналасқан. "Вояджер-1" 2012 жылы жұлдыздар аралық кеңістікке кірді, ал "Вояджер-2" 2018 жылы одан ілесіп өтті. Каватина сонымен қатар M*A*S*H телесериалының алтыншы маусымындағы "Махаббат пен соғыс" атты эпизодта, Хоукай аристократиялық корей әйелімен кешкі ас істеп отырғанда фондық музыка ретінде пайда болады.
Нацистердің қолжазбасының ұрығынан сақталған ұпай
1827 жылы қайтыс болған Бетховен 130-шы операсының төртінші бөлімінің нотасын өзінің хатшысы Карл Холцқа тапсырды. Кейіннен Венадағы кем дегенде екі жеке тұлға оны сатып алғаны белгілі болды. ХХ ғасырдың басында ол банк және тау-кен өнеркәсібімен айналысқан бай чех еврей отбасы – Печектерге тиесілі болды. 1939 жылы нацистер Чехословакияны басып алғаннан кейін Печектер АҚШ-қа қашып кетті. Олар нотаны пошта арқылы жіберуге тырысты, бірақ ол гестапо тарапынан тоқтатылды. Нацистер Брно қаласындағы Моравия мұражайының сарапшысын шақырып, нотаның түпнұсқа екенін растауды сұрады. Қазіргі мұражай кураторы Симона Шинделярованың сөзіне сүйенсек, сарапшы Бетховеннің қолжазбасын таныған, бірақ нотаны тонаудан қорғау үшін нацистерге жалған мәлімдеме жасап, оның түпнұсқа емес екенін айтқан. Содан кейін мұражайға оны сақтауға рұқсат берілді. Нота 80 жылдан астам Моравия мұражайында сақталды. Нацистер Печектердің көп бөлігін құраған мүлікті тәркіледі, ал Чехословакияның коммунистік режимі соғыстан кейін оларды мемлекеттік меншікке айналдырды. Чехословакияда отбасының кен бизнесін басқарған Франц Печек АҚШ-тағы жаңа мекенінен нотаны қайтарып алуға тырысты, бірақ коммунистік үкіметтен аз қолдау көрді. 2022 жылдың тамызында Моравия мұражайы нотаны Печектер отбасының мұрагерлеріне қайтарды, бұл Терезин декларациясына сәйкес келеді. Декларацияда үкіметтер нацистер, фашистер және олардың серіктерінен тартып алынған еврей мүліктерін заңды иелеріне қайтару үшін барлық күшін салуға шақырылған. Нотаны қайтармас бұрын мұражай оны бес күн бойы көрмеге қойды. Мұражайда ұзақ уақыт сақталған кезде ол бұрын көрмеге қойылмаған еді. "Бұл біздің коллекциямыздағы ең бағалы заттардың бірі", - деді Шинделярова. "Біз оны жоғалтқанымызға өкінеміз, бірақ ол әділдік бойынша Печектер отбасына тиесілі".