Кіріспе

Францияның Окситания аймағындағы әкімшілік бөлініс,
Францияның Окситания аймағындағы Геро департаментіндегі коммуна.

Сете (sɛt; , ), сонымен қатар тарихи жазбаларда Cette (1928 жылға дейін ресми атауы) және Сетте деп те жазылған, Францияның Окситания аймағындағы Геро департаментіндегі коммуна. Оның тұрғындары француз тілінде Сетуа (еркек) және Сетуаз (әйел) деп, ал окситан тілінде "Сеторис" және "Сетория" деп аталады. Лангедоктың Венециясы және Поль Валери айтқандай, бірегей арал ретінде танымал, ол Жерорта теңізіндегі порты және теңіз жағалауындағы курорт болып табылады, өзіне тән мәдени ерекшелігі, дәстүрлері, асханасы және диалектісі бар. Бұл қалада Поль Валери, Жан Вилар, Жорж Брассенс, Герве Ди Роза, Манитас де Плата және Роберт Комбас сияқты суретшілер дүниеге келген. 2001 жылдан бері Франсуа Коммен қаланың мэрі қызметін атқарып келеді.

География

Мон-Сен-Клер тауының үстінде және төңірегінде салынған Сете қаласы Этанг-де-Таудың оңтүстік-шығыс жағасында орналасқан. Бұл көл негізінен устрица мен мидия шаруашылығы үшін пайдаланылатын тұзды сулы, жабық су алабы. Оның екінші жағында Жерорта теңізі жатыр, ал қалада Этанг-де-Тау мен Жерорта теңізін байланыстыратын арналар желісі бар.

Климат

Сетте жер орталық теңіздік климатқа ие (Кеппен климаттық классификациясы Csa). Сеттегі орташа жылдық температурасы – , ал орташа жылдық жауын-шашын мөлшері – . Ең көп жауын-шашын қазан айында жауады. Орташа температура тамыз айында шамамен –қа дейін жетеді, ал қаңтар айында шамамен –қа төмендейді. Сетте тіркелген ең жоғары температура 1923 жылғы 12 тамызда – болды; ең төменгі температура 1956 жылғы 10 ақпанда – тіркелді.

Тарих

Бұл атау алғаш рет Птолемейдің (География II.10.2.): Σήτιον ὄρος, кейіннен Авиениустың (Ora Maritima): Setius mons және Аниан карталарында: fiscum qui nuncupatur Sita деп тіркелген.

11 ғасырда Катаризм Лангедок аймағында пайда болды.

16001900

1666 жылғы 29 шілдеде Сент-Луи айлағына алғашқы тас ресми түрде қаланды. 1681 жылы Canal du Midi каналы құрылысы аяқталды. 1684 жылы Вобан портында болып қайтты. 1703 жылы Сент-Луи шіркеуі қасиеттендірілді. 1710 жылдың 24-26 шілдесінде Испан мұрагерлік соғысы кезінде британдықтар Сетке шабуыл жасады, бірақ Адриен Морис де Ноаль, Ноаль герцогы оларға тойтарыс берді. 1710–1711 жылдары Сен-Пьер және Бут-Ронде бекіністері салынды. 1724 жылы қалалық үй сатып алынды. 1744 жылы Ришелье цитаделі және Кастеллас мұнарасы салынды.

19 ғасыр

1807 және 1809 жылдар аралығында британдықтар қаланы өртеп жіберуге тырысты. 1821 жылғы 21 мамырда жартастың алғашқы тасы қаланды (1869 жылы аяқталды). 1839 жылғы 9 маусымда Монпелье – Сет темір жолы ашылды. 1872 жылғы 6 мамырда сауда палатасы құрылды. 1882 және 1888 жылдар аралығында портта құрылыс жұмыстары жүргізілді. 1894 жылғы 24 маусымда Санте Джеронимо Касерио, Ломбардиядан шыққан итальяндық анархист және Сеттеде нан пісірушінің шәкірті, Лионда президент Сади Карноны пышақтап өлтірді. 1895 жылы ұлдарға арналған жоғары мектеп ашылды, кейін ол Поль Валери атындағы лицей деп аталды.

20 ғасыр

1901 жылы электр трамвай желісі салынды (1935 жылға дейін пайдаланылды). 1902 жылы Нельсон отбасы Шато Нельсонды ашты. 1928 жылғы 20 қаңтарда қаланың атауы Cet-тен Sète-ге өзгертілді. 1934 жылы «Сете 34» футбол клубы 1-ші лига мен Франция кубогын жеңіп, бір жылы екеуін де ұтып алған тұңғыш футбол клубы болды. 1939 жылғы 23 мамырда «СС Синай» кемесі порттан Л. Карденастың Мексикасына саяси баспана іздеген испан республикашыларын алып кетті. 1942 жылғы 12 қарашада қала Вермахттың неміс әскерлерімен басылып алынды. 1944 жылғы 25 маусымда Сете теміржол станциясы, Баларук-ле-Бен мен Фронтиньянның мұнай өңдеу зауыттары американдық 15-ші әуе армиясымен бомбаланды. 1944 жылғы 20 тамызда Сете азат етілді. 1947 жылғы 11 шілдеде «СС Президент Уорфилд» пакеттік кемесі 4530 еврейді алып Палестинаға жол тартты, олар Холокосттан аман қалғандар еді. Порттың ресми өкілі М. Лебоуте капитан Айк Ароновичке Колумбияға баруға рұқсат берді және Атлант мұхитында бес күннен кейін кеме «SS Exodus» деп аталып, Палестинаға қарай бағытын өзгертті. Жағалаудан бес британдық торпедалық катерлер тоқтатып алды. 75 жолаушы Францияда баспана алды, ал қалғандары Гибралтар арқылы Гамбургке жеткізілді. 1960 жылы «Театр де ла Мер» салынды. 1962 жылы Жолиот-Кюри техникалық колледжі ашылды. 1966–1978 жылдары портта ірі құрылыс жұмыстары жүргізілді. 1970 жылы Поль Валери мұражайы ашылды. 1981 жылдан 1984 жылға дейін жаңа мемлекеттік аурухана салынды. 1991 жылғы 31 қазанда әншіге арналған «espace Georges Brassens» мұражайы ашылды.

21 ғасыр

2004 жылы Лидоны сақтау және жағалаудың одан әрі зардап шегуіне жол бермеу жоспары жасалды. 2005 жылы Виллерой атты жаңа аудан құрылды. 2006 жылы "Georges Brassens алаңы" жаңартылды. 2007 жылдың қаңтарында Лангедок-Руссильон Сете портын басқаруға кірісті. 2014 жылы "Ангель де ла Рю" атты гуманитарлық қала ашылды. 2016 жылы Нельсон шарап зауытында үлкен шарап төгілді.

Қамқоршы қасиетті

1703 жылы Сент-Луи шіркеуі қасиетті деп жарияланғанда, портың меценаты Людовик IX қаланың қасиетті қамқоршысы атанды. Ол әр жыл сайын 25 тамызда, соғыс кезінен басқа, каналдағы еңбеккерлер сайысы, музыка мен отшашумен тойланады.

Көлік

Сете – Canal du Midi каналының шығыс басталу нүктесі және Canal du Rhône à Sète каналының аяқталу нүктесі. Оның Gare de Sète теміржол станциясы Монпельеден пойызбен шамамен 15 минуттық қашықтықта орналасқан, сондай-ақ Бордо, Тулуза, Марсель және Париж қалаларына қашықтықтан жүретін пойыздар да тоқтайды. Сете мен Марокко арасында автопаромдар қатынайды.

Мәдениет

Сете - судағы жарыстардың орталығы, және қала мерекесі – Сент-Луи кезінде ірі турнир өтеді. Поль Валеридің "Le Cimetière Marin" поэмасы Сете портының үстіндегі зиратты бейнелейді. Валери осы зиратта жерленген, ал жақын жердегі Поль Валери мұражайында оның суреттері мен қолжазбалары сақталған. Espace Georges Brassens – сетуи әнші-күйшісі Жорж Брассенге арналған мұражай. Аньес Варданың тұңғыш фильмі "La Pointe Courte" Сете маңында түсірілді. Режиссер Абделатиф Кечише 2007 жылғы "Астықтың құпиясы", "Мектуб, менің махаббатым: Canto Uno" (2017) және "Мектуб, менің махаббатым: Интермеццо" (2019) фильмдерін Сетеде түсірді. "De vrais mensonges" (Адал жалған) – 2010 жылғы француз комедиялық мелодрамасы, ол қалада түсірілді, басты рөлде Одри Тату және режиссері Пьер Сальвадори.