Кіріспе

USS Oklahoma City (CL 91/CLG 5/CG 5) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде немесе одан кейін аяқталған 27 АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жеңіл крейсерлерінің бірі және басқарылатын зымырандық крейсерге айналдырылған алты кемеден бірі. Ол Оклахома-Сити, Оклахома штаты атымен аталатын АҚШ Әскери-теңіз күштерінің алғашқы кемесі болды. 1944 жылдың соңында комиссияға берілген ол, Тынық мұхитындағы соғыстың соңғы кезеңінде әуе шабуылдарынан қорғау және жағалауға бомбалау міндеттерін орындады, осы қызметтері үшін екі шайқас жұлдызына ие болды. Содан кейін ол оккупациялық күштермен қысқа мерзімге қызмет етті. Өзімен бір кластағы кемелердің барлығынан басқа біреуі ғана соғыстан кейінгі қорғаныс кезеңіндегі бюджет қысқаруларынан зейнеткерлікке шықты, 1947 жылы Тынық мұхитының резервтік флотына қосылды. 1950 жылдардың соңында ол басқарылатын зымырандық крейсерге айналдырылды, бұл оның алдыңғы мұнарасы мен орнатылысынан басқа барлық қаруларын алып тастауды және Талос зымырандық жүйесін, штаб-пәтерлік кеңселер мен тұру орындарын орналастыру үшін бүкіл суперструктурасын қайта жаңартуды қамтыды. Кливленд класындағы үш апалы-сіңлілі кемесі (Провиденс, Литтл-Рок және Спрингфилд) сияқты, ол да штаб-пәтерге айналдыру үшін алдыңғы бөлігінен кеңейтілді. Бұл оның алдыңғы қарулануының көп бөлігін алып тастауды және суперструктурасын кеңейтуді талап етті. 1960 жылы CLG 5 ретінде (сондай-ақ 1975 жылы CG 5 деп қайта аталды) қайтадан комиссияға берілді. Екінші мансабында Тынық мұхитында кеңінен қызмет етті, Вьетнам соғысында маңызды рөл атқарды, оның ішінде Сайгонды эвакуациялауға қатысты. Оклахома-Сити соғыс кезінде жағалауға бомбалау міндеттерін орындауда көп жұмыс істеді. Штаб-пәтерлік жайлармен және байланыс құралдарымен жақсы жабдықталғандықтан, 1977 жылдан бастап (оның және Литтл-Роктің) кең ауқымды жөндеуден өтуі жоспарланды. Кемеге екі 8 ұялы НАТО Sea Sparrow зениттік зымырандық (SAM) құрылғысы және екі Vulcan Phalanx CIWS жүйесі, сондай-ақ оның қозғалтқыш жүйелерін, электр жүйелерін, корпусын және суперструктурасын жаңғырту жоспарланған. Бұл оған қосымша 10 жыл қызмет етуге мүмкіндік бермек. Бұл жұмыс тобы ресми түрде жоспарланғанмен, қаржы да бөлінген болатын, бірақ ол басқа мақсаттарға жұмсалды. Ол бірнеше жылға дейін қызмет етуге жеткілікті техникалық қызмет көрсетіп, 1979 жылдың желтоқсан айында соңғы рет қызметтен шығарылды. Қызметтен шығарылған кезде ол Кливленд класындағы соңғы кеме болды және осы кластағы басқа кемелерге қарағанда ұзақ қызмет етті (барлығы 21 жыл 10 ай). Оклахома-Сити 1999 жылдың 26 наурызында "Tandem Thrust 99" қару-жарақ жаттығулары кезінде батырылды.

Құрылыс және іске қосу

Оклахома Сити кемесі 1942 жылдың 8 желтоқсанында Филадельфиядағы «Крамп» кеме құрылысы компаниясында салынды, 1944 жылдың 20 ақпанында Антон Х. Классеннің әйелі спонсорлық етіп, суға түсірілді және 1944 жылдың 22 желтоқсанында қолданысқа берілді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

"Оклахома Сити" Панама каналы арқылы өтіп, Тынық мұхиты флоты крейсерлерінің командиріне (ComCruPac) қызметке бағынды. 22 мамырға дейін жергілікті операцияларды жүргізді, содан кейін Улитиге, ал 6 маусымда Окинава науқанына қолдау көрсету үшін 38.1 операциялық тобымен кездесті. Маусымның қалған бөлігінде және шілдеде ол 3-ші флоттың авиациялық крейсерлерін жапондық күштерге қарсы күшейтілген әуе шабуылдары кезінде сүйемелдеді. 18 шілдеде басқа крейсерлер мен эсминецтермен бірге бомбалау тобын құрып, жапондық аралдарға қарсы іс-қимылды жалғастыру үшін авиациялық крейсер тобына қайта қосылды. Жаулық әрекеттер аяқталғаннан кейін ол Жапония жағалауында патрульдеуді жалғастырды. 72 күн үздіксіз жүзіп өткен соң, тек 10 қыркүйекте Токио шығанағына кірді. "Оклахома Сити" 1946 жылдың 30 қаңтарында босатылғанға дейін оккупациялық міндеттерді орындады, содан кейін АҚШ-қа аттанды. 14 ақпанда Сан-Францискоға жетіп, 15 тамызға дейін сонда болды. 1947 жылдың 30 маусымында резервке алынып, Сан-Франциско тобына, АҚШ Тынық мұхиты резервтік флотына бекітілді. 1969 жылдың 1 шілдесінен бастап "Оклахома Сити" Командир Крейсерлік-Эсминецтік күшінің (US Pacific Fleet) және Командир Крейсерлік-Эсминецтік 9-шы флотилиясының әкімшілік бақылауында болды. Екі командирдің де штаб-пәтері Сан-Диегода (Калифорния) орналасқан. "Оклахома Сити" флагмандық кеме болып, 7-ші флоттың операциялық бақылауында болды. Сонымен қатар, Батыс Тынық мұхитында "Оклахома Сити" 7-ші флоттың Крейсерлік-Эсминецтік тобының командиріне әкімшілік мәселелер бойынша есеп берді. 7-ші флоттың командирі ретінде "Оклахома Сити" ТГ 70.1 тобының бас кемесі болып тағайындалды, ал кеменің командирі – топтың командирі болды. "Оклахома Сити" Вьетнам жағалауында артиллериялық қолдау көрсету кезінде ТГ 70.8.9 құрамында да қызмет етті. Ол кезде кеме Жапонияның Йокосука портында орналасқан. 1969 жылдың қыркүйек айында "Янки станциясына" келгеннен кейін "Оклахома Сити" тікұшақпен операциялар жүргізді. Сондай-ақ, "Аштабула" жанармай құю кемесінен жанармай алды, және 7-ші авиациялық дивизияның командирі, контр-адмирал Исаман мен 9-шы авиациялық дивизияның командирі, контр-адмирал МакКлендон келіп қонақтады. Окинаваға жол бойы "Оклахома Сити" 4-ші қазандықтағы химиялық көрсеткіштердің төмендеуін байқады, себебі Y 36 түтігінде ақау болды. Окинаваға келгеннен кейін кеме Окинаваның W 173 операциялық аймағында Z 3l GM жаттығуын, қысқа қашықтықтағы "Талос" зымырасын атқылау жаттығуын өткізді. 1972 жылдың 4 ақпанында "Оклахома Сити" АҚШ Әскери-теңіз күштері тарихында алғашқы рет жер-жерге тиетін ұрыс зымырасын сәтті сынады, жаңа "Талос" RIM 8H радиацияға қарсы зымырасын пайдаланып Солтүстік Вьетнамның ұтқыр әуе бақылау радарлық станциясын жойды. 1972 жылдың 19 сәуірінде крейсерге Вьетнам Халықтық әуе күштерінің (ВВВ) МиГ-17 ұшағы шабуыл жасады, оны Ле Сюань Ди және Нгуен Ван Бэй (Бей Б) атты ұшқыштар басқарды, екеуі де ВВВ-нің 923-ші истребитель полкінен. Әр МиГ-да екі бомба болды, Ван Бейдің нысанасы жеңіл крейсер болды. Ван Бей крейсерге екі рет шабуыл жасады, бірінші рет нысанасынан өткенімен, "Оклахома Сити" маңына екі бомбасын тастады, бірақ жеңіл зақым келтірді. Тағы бір ілесіп келген кеме, "Хигби" эсминец, Ле Сюань Ди басқарған екінші МиГ-тан тікелей соққы алып, оның артқы 5 дюймдік зениттік орнатылысын жойды. 1975 жылдың сәуір айында "Оклахома Сити" Сайгонды эвакуациялау операциясы – "Frequent Wind" операциясына қатысты. Осыдан кейін кемеге толық масштабты жөндеу жасау жоспарланды, өйткені оның флагмандық жабдықтары, сондай-ақ 6 дюймдік зениттік орнатылыстары оны қызметте ұстауға ыңғайлы активке айналдырды. Оның ескірген "Талос" жүйесі алынып тасталып, екі "Sea Sparrow" SAM жүйесі және екі "Phalanx" CIWS орнатылмақ болды. Кеменің механизмдері мен корпусы да жөнделіп, жаңартылмақ еді. Конгресс осы жұмыстарға қаржы бөлгенімен, ол басқа кемелерге бағытталды және 1979 жылға дейін "Оклахома Сити" жұмыс істеуі үшін аздаған жөндеу жұмыстары ғана жасалды.

Пайдаланудан шығарылған және батырылған

Оклахома-Сити 1979 жылдың 15 желтоқсанында қызметтен шығарылды және 1999 жылдың 9 қаңтарына дейін Суйсун шығанағындағы резервтік флотта қалды. Одан кейін ол Перл-Харборға сүйретілді, онда пайдалы материалдың бір бөлігі музейлік кеме ретінде жабдықталу үшін Миссури линкор кемесіне сыйға тартылды. Оклахома-Сити ақпан-наурыз айларында нысана ретінде қолданылды. Әуеден ұшырылатын зымырандарға нысана болғаннан кейін, ол Гуамның оңтүстік-батысында өткен "Тандем Thrust '99" жаттығуы кезінде Оңтүстік Кореяның "Ли Чун" су асты кемесінен атылған торпедалармен зардап шекті, екі бөлікке бөлініп, 1999 жылдың 27 наурызында батып кетті. Оклахома-Сити – Кливленд класындағы соңғы крейсер және осы кластағы барлық кемелердің арасында ең ұзақ қызмет еткен кеме болды. АҚШ-тың жетінші флотының флагманы ретінде Вьетнам соғысындағы 13 шайқас жұлдызын жинаған Оклахома-Сити Техас штатының Фредериксбург қаласында орналасқан Ұлттық Тынық мұхиты соғысы мұражайында (бұрынғы адмирал Нимиц мұражайы) еске алынған. Оның Екінші дүниежүзілік соғыстағы және Вьетнамдағы қызметін құрметтейтін екі ескерткіш тақта орнатылған. Екінші дүниежүзілік соғысқа арналған ескерткіш тақта 2006 жылдың 22 қыркүйегінде ашылды. Вьетнам тақтасы 2008 жылдың 11 сәуірінде ашылды және ол "Батыс Тынық мұхитының тұманды сұр рухы" деп аталады.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Америкалық кампания медалі. Азия-Тынық мұхиты кампаниясы медалі, екі шайқас жұлдызымен. Екінші дүниежүзілік соғыс Жеңіс медалі, сондай-ақ Әскери-теңіз күштерінің оккупациялық медалімен марапатталды.