Кіріспе
Палестиналық-американдық психолог және зорлық-зомбылықсыз қарсылық жақтасы Мубарак Авад – палестиналық-американдық психолог және зорлық-зомбылықсыз қарсылықты қолдайтын адам.
Mubarak Awad is a Palestinian American psychologist and an advocate of nonviolent resistance.
Ерте өмір және АҚШ-қа көшіп бару
Ауад – палестиналық христиан (грек православие шіркеуінің мүшесі). Ол 1943 жылы Ұлыбританияның мандыдатында болған Иерусалимде дүниеге келген. Ауад бес жаста болғанда, оның әкесі 1948 жылғы Араб-Израиль соғысында қаза тапты және ол Иерусалимнің Ескі қаласында қашқынға айналды. Оның анасы бейбітшілдік көзқараста болды және кек алуға қарсы болды. 1967 жылы Израильдің Алты күндік соғыстан кейін Шығыс Иерусалимді басып алған кезде, оған Израиль азаматтығы алу құқығы берілді, бірақ ол бас тартты және Иордания азаматтығын сақтап қалды. Жастық шағында меннониттер мен квакерлер миссионерлері Ауадтың көзқарасына әсер етті. 1960 жылдары ол Америка Құрама Штаттарына оқуға барып, меннониттік Блафтон университетінде әлеуметтік жұмыс және социология мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Содан кейін ол Сент-Франциск университетінде білім беру саласы бойынша магистр, ал Сент-Луис университетінің халықаралық аспирантурасында психология ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. 1978 жылы ол АҚШ азаматтығын алып, Огайо штатының шағын қаласына қоныстанды.
Ұлттық жастар қорғаушы бағдарламасы
Авад АҚШ-тағы Ұлттық жастар адвокаты бағдарламасының (NYAP) негізін қалаушы және бұрынғы президенті болды. Бұл ұйым 1978 жылы Авад құрған Огайо жастар адвокаты бағдарламасынан (OYAP) өркендеді, ол Огайо жастар комиссиясының (қазір Жастар қызметтері департаменті) қолдауымен құрылған. Бұл департамент округтік жасөспірімдер сотынан жіберілген "қауіпті жағдайдағы" жастарға орналасу орындарын табумен айналысады. NYAP-тың бір бөлігі ретінде ол кейіннен Вашингтон қаласында штаб-пәтері орналасқан Youth Advocate Program International ұйымын құрып, басқарды. Ұйымның сайтында былай делінген: "The Youth Advocate Program International, Inc. (YAP International) – 501(c)(3) бейіндік коммерциялық емес ұйым. Ол 1996 жылы Вашингтонда штаб-пәтерін және жақтау орталығын құрды. YAP International-дың миссиясы – әлемдік жастардың құқықтары мен әл-ауқатын ілгерілету және қорғау, әсіресе қақтығыстар, қанаушылық, мемлекеттік және жеке зорлық-зомбылық құрбаны болған балаларға ерекше назар аудару".
Палестиналық зорлық-зомбылықсыздықты зерттеу орталығы
1983 жылы Ауад Иерусалимге оралып, Палестина зорлық-зомбылықсыздыққа қатысты зерттеулер орталығын құрды. Интифадаға дейін Авад Израиль оккупациясына қарсы тұру тәсілі ретінде зорлық-зомбылықсыздық туралы мақалалар жариялады және лекциялар оқыды. Ол зорлық-зомбылықсыздықты қарсылықтың бір құралы ретінде қолдануға болатынын жазды. Орталық сондай-ақ бірінші интифаданың алғашқы айларында бірнеше зорлық-зомбылықсыз акцияларды ұйымдастырды. Олардың қолданған тактикаларының ішінде Израильдік поселенің жоспарланған жеріне зәйтүн ағаштарын отырғызу, адамдардан салық төлемеуді сұрау және палестиналық өнімдерді жеуге және ішуге шақыру болды. Таяу Шығыста оны араб Гандиі деп атайды, себебі оның зорлық-зомбылықсыздықтың күші туралы ұстанымдары мен Ұлыбритания кезіндегі Үндістандағы Махатма Гандидің ұстанымдары арасындағы ұқсастық бар. Ол осы тактикалардың Израиль әскери оккупациясына қарсы тұру үшін пайдалы болатынына сенді. Ол сонымен қатар Джин Шарптың «Зорлық-зомбылықсыздық саясаты» атты трилогиясының әдістемелерін де пайдаланды. Осы білім мен тәжірибесін қолданып, Авад «Территорияларда пассивті қарсылық көрсетуге арналған 12 беттік жоспарды» дайындады, ол ақырында Палестина зерттеулері журналында жарияланды. Ол Мохатма Ганди мен Мартин Лютер Кингтің ілімдерін араб тіліне аударды. 1998 жылы Мубарак Авадтың жүрегі жақын туысы Сами Авад PCSN және The Journey of the Magi (JOM) бағдарламаларының негізінде Holy Land Trust (HLT) құрылды.
Израильдің жер аударуы
1987 жылы Авад 1967 жылы берілген тұруға рұқсатын жаңартуға тырысты. Оның өтініші қабылданбады және туристік визасы мерзімі біткеннен кейін елден кетуіне бұйрық берілді. Авад, АҚШ консулдық қызметкерлерінің қолдауымен, халықаралық конвенцияларға сәйкес Израильдің оны туған жерінен қууға құқығы жоқ екенін мәлімдеді және ол кетуден бас тартты. Израиль үкіметі, негізінен АҚШ тарапынан жасалған қысымның нәтижесінде, депортация туралы бұйрықты тоқтатты. 1988 жылдың мамырында премьер-министр Ицхак Шамир Авадты тұтқындап, елден шығарып жіберуге бұйрық берді. Ресми тұлғалар Авадты "азаматтық көтеріліс" тудыру және Бірінші интифада жетекшілері таратылған азаматтық бағынбаушылықты қолдайтын жарнама парақтарын жазуға көмектесу арқылы Израиль заңын бұзды деп айыптады. Бұл айыптаманы растайтын ешқандай дәлел ұсынылмады, сондықтан Авад бұл шешімге Жоғарғы Сотқа шағымданды. Сот оның АҚШ азаматы болғандықтан Израильде тұру құқығынан бас тарғанын мәлімдеді және 1988 жылдың маусымында оны елден шығарып жіберді. АҚШ Мемлекеттік хатшысы Джордж Шульцтың Шамирге депортация бұйрығын кері қайтару туралы өтініші қабылданбады. Пенсильвания университетінің саяси ғылымдарының профессоры Иан Лустик Авад ісі бойынша сот шешімін "Израиль мемлекеті Шығыс Иерусалимді аннексиялағандығын жариялаған ресми акт ешқашан болған емес" деген пікірін көрсететін көптеген мысалдардың бірі ретінде келтірді.
Сын
Сыншылар Авад зорлық-зомбылықты азаматтық бағынбау деп атау арқылы оны қолдады деп мәлімдейді. 1984 жылы «Палестина зерттеулері журналында» Авад былай деп жазды: «Батыс жағалау мен Газа секторында тұратын палестиналықтар үшін ең тиімді стратегия – зорлық-зомбылықсыздық. Бұл сыртта тұратын палестиналықтарға қатысты емес. Бұл қарулы күрес концепциясын да жоққа шығармайды. Бұл – соғыс». Авад «жолдарды тоқтатуға, байланыс желілерін үзуге, электр, телефон және су құбырларын кесуге, жабдықтардың қозғалысын шектеуге және үкіметке басқа да түрлі кедергілер келтіруге» шақырды. Мақалада тас лақтыру туралы ашық айтылған. Авадтың мақаласында израильдіктерге қарсы мазалау науқаны және халықты «әлсірету» үшін «психологиялық соғыс» жүргізу қажеттігі жазылған. Time журналында хабарланғандай, ол «Израильдің қоршауларын және электр желілерін жоюды» да талап еткен. Авад Израильдің орнын Палестинамен алмастыруды қалайды. Иерусалимде палестиналық студенттер алдында сөйлеген сөзінде ол: «ҰПА бүкіл Палестинаны қалайды және мен келісемін. Мен үшін Палестина – Ғалилея, Акко, Ашдод, барлығы. Бұл мен үшін Палестина» деді. Батыс жағалаудағы Эфрат қалашығының бас раввині, доктор Шломо Рискин оны «қойдың терісін жамылған қатыгез қасқыр» деп атады, ол «израиль азаматтарының өміріне анық қауіп төндіреді». Израиль дипломаты Моше Арад «Нью-Йорк Таймс» газетіндегі мақаласында Авадты айыптады, ол иммиграциялық заңға сәйкес, АҚШ-та тұрақты тұруға ниеттенгенін, содан кейін Израильдің Жоғарғы сотына өзінің ниеті әрқашан Иерусалимде тұру екенін мәлімдеді. «Зорлық-зомбылықсыздық тек ыңғайлы тактика ретінде, қоздырылған зорлық-зомбылық әрекеттері – бейбітшілік пен салмақтылыққа адал адамның ұраны ма? Жоқ. Батыс аудиториясы Авадтың бұл көзқарастарын ағылшын тілінде естімейді. Бірақ жергілікті аудитория оларды араб тілінде естиді», – деді Арад.
Халықаралық зорлық-зомбылықсыздық
1989 жылы Авад Біріккен Ұлттар Ұйымының Экономикалық және әлеуметтік кеңесінде арнайы консультативтік мәртебеге ие үкіметтік емес ұйым – Nonviolence International-ды құрды. Nonviolence International ұйымының мақсаты зорлық-зомбылықсыз әрекеттерді қолдау және әлемде зорлық-зомбылықты азайтуға ұмтылу болып табылады.
Академиялық мансап
Авад 1990-шы жылдардың басынан бері Вашингтондағы Америка университетінде оқытып келеді. Ол Халықаралық қатынастар мектебінде адъюнкт-профессор болып жұмыс істейді және зорлықсыздық теориялары мен әдістері бойынша сабақтарды жүргізеді.