Кіріспе
Жапон мангасы – Макото Юкимура жазған және сурет салған жапондық қатты ғылыми фантастика мангасы. 1999 жылдың қаңтарынан 2004 жылдың қаңтарына дейін Kodansha-ның "Morning" сиен манга журналында жарияланды, ал тараулары төрт томдық танкобонға жинақталды. Sunrise студиясы осы манганы 26 сериялық анимеге бейімдеді, ол 2003 жылдың қазанынан 2004 жылдың сәуіріне дейін NHK арнасында көрсетілді. Оқиға 2075 жылы ғарыс қоқысын жинаумен айналысатын кеме экипажының төңірегінде өрбиді. Манга Солтүстік Америкада Tokyopop баспасынан ағылшын тілінде жарық көрді, ал аниме Солтүстік Америкада Bandai Entertainment компаниясы таратып берді. Манга мен аниме ең үздік ғылыми-фантастикалық серия номинациясы бойынша Сейун сыйлығына ие болды.
is a Japanese hard science fiction manga written and illustrated by Makoto Yukimura. It was serialized in Kodansha's seinen manga magazine Morning between January 1999 to January 2004, with its chapters collected into four tankōbon volumes. It was adapted into a 26 episode anime television series by Sunrise, which was broadcast on NHK from October 2003 through April 2004. The story revolves around the crew of a space debris collection craft in the year 2075. The manga was published in English in North America by Tokyopop, and the anime was distributed in North America by Bandai Entertainment. Both the manga and anime received the Seiun Award for best science fiction series.
Сюжет
"Планетес" оқиғасы "Технора" корпорациясының бөлімшесі – "Қоспан қалдықтары" бөлімінің DS 12 "Ойыншық қорап" экипажының басынан өткен оқиғаларды баяндайды. Қалдықтар бөлімінің мақсаты – Жер мен Ай орбиталарындағы ғарыш қалдықтарымен соқтығысу нәтижесінде спутниктерге, ғарыш станцияларына және ғарыш кемелеріне зақым келтірудің алдын алу. Олар қалдықтарды жою үшін түрлі әдістерді қолданады (көбінесе атмосфераға қайта кіру арқылы жағып жіберу немесе құтқару жұмыстары арқылы), бұл EVA костюмдерін пайдалану арқылы іске асырылады. Әдеттегі қалдықтарды жинау кезінде Юрий Михайроков қайтыс болған әйелінің естелігі ретінде сақтап жүрген компасын табады және Хачирота "Хачимаки" Хошино оны құтқарады. Фей өзінің қалдықтарды жинау кемесі – "Ойыншық қорапты" спутниктің бағытын бұрып, оны құрбан ету арқылы террористік жоспарды тоқтатады. Хачимаки, Юрий және Фей Жерге оралады, онда Юрий Хачимакидің отбасымен бірге тұрады. Оралғаннан кейін Хачимакиге терең ғарыш синдромы деген диагноз қойылады, бұл EVA астронавтының денсаулығына зиян келтіруі мүмкін психикалық ауру. Юрий мен Фей Хачимакиді ғарыш қозғалтқыштарын шығаратын зауытқа алып барып, Юпитерді зерттеу миссиясы үшін "Фон Браунға" орнатылатын "Тандемдік айна" қозғалтқышын көрсетеді. Мұны көрген Хачимаки миссияға қатысуға шешім қабылдайды және терең ғарыш синдромынан айығады. Вернер Локсмит Хачимакиді оның әкесі Горо Хошиноны іздеп табады, оны "Фон Браун" кемесінің капитаны қылып тағайындау үшін. Жаңадан келген Ай Танабе Хачимаки кеткеннен кейін "Ойыншық қорап-2" экипажына қосылады, ол Юпитер миссиясына үміткер болады. Юпитерді зерттеу миссиясына қатысу үшін өткізілген сынақтар кезінде Хачимаки өзінің досы Хаким Ашмид лифтте бомба жарып, террористік акт жасағанын біледі. Хачимаки Хакимді ұстайды, бірақ Танабе оны өлтіруге жол бермейді. Юпитерді зерттеу миссиясына қабылданғаннан кейін Хачимаки мен оның орынбасары Леонов Ай бетіне құлайды. Леонов апатта қатты жарақат алады, ал Хачимаки оны "Ойыншық қорап-2" құтқарып келгенге дейін қауіпсіз жерге жеткізуге тырысады. Танабе университеттің тапсырысымен бірнеше жануарлармен тәжірибелер жүргізеді, сондай-ақ екінші кемедегі мысықпен де айналысады. Оның жаңа бейтараптығынан алаңдаған экипаж мүшесі Салли оған өзінің сезімін білдіреді, бірақ Хачимаки Танабеге ғашық екенін түсінеді. Ол оған үйлену ұсынысын жасайды, ол да келіседі. Танабе Баронмен танысып, дос болады, ол Жерде жүздеген достар табу миссиясымен келген Ретикль планетасынан екенін айтады. Вернер Локсмит "Тандемдік айна" қозғалтқышының жарылысында қаза тапқан әріптесінің қабірін зиярат етеді, онда әріптесінің қарындасы оны өлтіремін деп қорқытады. Жердегі демалыстан оралғаннан кейін Фей мен "Ойыншық қорап-2" экипажы құпия қалдықтарды табады – АҚШ Әскери-теңіз күштеріне тиесілі орбиталық минаны. Ғарыш соғысы қаупі туған кезде Фей Кесслер синдромын болдырмау үшін соғысқа қарсы қозғалысты бастайды және полковник Сандерс оны өзінің келісімінсіз соғысқа қарсы қозғалыстың символы ретінде пайдаланғанда, бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен талқыланады. Фей Американың оңтүстігіндегі ағасымен болған оқиғаларын, әсіресе жұмыссыз, орманды жерде тұратын қара нәсілді адам ретінде кездескен нәсілшілдікке тоқталады. "Ойыншық қорап-2" экипажы Жерге оралады, онда Фей үйіне, отбасына қайтып, ана ретінде өмірін жалғастыруға тырысады. Иттен қашуға тырысқанда мотоциклімен апатқа ұшырайды, бірақ ол итпен дос болады және мотоциклін үйге сүйреп әкеледі. "Фон Браун" кемесінің капитаны Юпитерге жеткенде сөйлейтін сөзін дайындаумен күреседі, нәтижесінде асқазан жарасымен ауруханаға түседі. Хачимаки "Фон Браун" Юпитерге келген кезде сөз сөйлейді, өзінің бар нәрсесіне қанағаттанғанын және жеке ғарыш кемесіне ие болу арманынан бас тартқанын мәлімдейді.
Өндіріс
Макото Юкимура Шин Моримураның ассистенты болып жұмыс істегеннен кейін өзінің мангасын жасай бастады. Манга авторы Макото Юкимураның сөзінше, «Планеталар» идеясы қарапайым болған. Бір күні кітапханада ол Жер орбитасындағы ғарыш кемелерінің және спутниктердің қалдықтары туралы ғылыми кітапқа тап болды. Юкимура осы қалдықтардың бізге қауіпті екенін білгенде қызығушылық танытты, сондай-ақ, бірнеше жылдың ішінде бұл қалдықтар планетаның дамуына елеулі кедергі келтіретінін түсінді. Кітапты оқып бітірген соң Юкимура осы идеяны мангаға түсіруге шешім қабылдады. Артур Кларктан басқа айқын ықпал болған жоқ. Олардың шығармалары бір-бірінен ерекше болғанымен, ол оның теорияларының тудырған дилеммаларына тәнті болды. Кейін ол жапон жазушыларын зерттей бастады және Тани Кошу оған әсер етті. Егер ғарыш қоқысын жинаушылардың күнделікті жұмысын есепке алса, «Планеталар» ондаған томдық шығармаға айналуы мүмкін еді. Дегенмен, оның жалғыз мақсаты кейіпкерлердің күнделікті өмірін болашақ әлемде көрсету болды. Ол оқиғаны бастасынан соңына дейін толыққанды айтуды ұнатты және мазмұны жеткілікті болғанда, томдар санына қарамастан, оны аяқтады. Салмақсыздық жағдайындағы импульс сияқты түсініктер сюжеттің басында пайда болады және әрқашан табиғи түрде бейнеленеді. Режиссер Горо Танигучи DVD-нің түсіндірмесінде сериалды түсіру барысында орбиталық механика туралы көп нәрсе білгенін айтты. Бұл орбиталық энергияны көрсету арқылы, сондай-ақ, қозғалыс күшін қолдану арқылы орбиталарды өзгерту арқылы бейнеленеді. Сюжеттің орталық бөлігі болып табылатын ғарыш қалдықтарын қайтару қажеттілігі де бүгінгі күні ғарыш қалдықтарының күрделі және өсіп келе жатқан мәселесіне байланысты. Жапондық ғарыш агенттігі JAXA сериалдың техникалық кеңесшісі болды. DVD-нің АҚШ нұсқасында NASA-ның Орбиталық қалдықтар бөлімінің екі ғалымымен сұхбаттар жарияланды. Алайда, екі ғалым да орбитадағы қалдықтармен кездесудің өте қиын екенін, себебі салыстырмалы түрде аз материалды құтқару үшін өте көп энергия жұмсау қажет екенін мәлімдеді. Ғалымдардың бірі NASA-ның Орбиталық қалдықтар бөлімінің бұрынғы директорының Дональд Дж. Кесслер болғанын, ол аниме мен мангада бірнеше рет сілтеме жасалған және қолданылған Кесслер синдромын ұсынған ғалым екенін айтты. Конфликттің соңғы шешімі де ерекше, себебі ол басты кейіпкерлер мен қарсыластардың бірімен емес, олардан жоғары тұрған күштер арасындағы келісім арқылы шешіледі.
Манга
Макото Юкимура жазған және суреттеген жиырма алты тарау 1999 жылдың қаңтарынан 2004 жылдың қаңтарына дейін Kodansha-ның seinen манга журналы Weekly Morning-де сериал түрінде жарияланды. Kodansha тарауларды төрт томдық танкобонға жинап, 2001 жылдың 23 қаңтарынан 2004 жылдың 23 ақпанына дейін шығарды. Солтүстік Америкада ағылшын тіліне аудару құқығы Tokyopop компаниясына берілді. Олар серияны бес томдық етіп, соңғы томды екі бөлікке бөліп, 2003 жылдың 7 қазанынан 2005 жылдың 8 ақпанына дейін жариялады. Dark Horse Comics компаниясы аударманы 2015 жылдың 22 желтоқсаны мен 2016 жылдың 10 мамырында екі томдық жинақ ретінде қайта басып шығарды.
Аниме
Планеталар анимесінің адаптациясы 2003 жылдың 4 қазанында NHK BS 2 телеарнасында 26 сериядан тұратын көрсетілімін бастап, 2004 жылдың 23 ақпанында аяқталды. Sunrise компаниясы өндірген және анимациялаған, режиссері – Горо Танигучи, сценарийін Ичиро Окоучи жазған. Аниме манга жариялануы аяқталғанға дейін әзірленіп, өндіріс жұмыстары басталды. Серияның басында және ортасында сценарий және өндіріс тобы манганың алғашқы үш томын ғана негізгі материал ретінде қолданды. Анимедегі 26 серияны толықтыру үшін жаңа кейіпкерлер, жаңа оқиға орындары және кейіпкерлер арасындағы жаңа қарым-қатынастар жасалды, бұл драматизмді күшейтуге, мангада көтерілген тақырыптарды нығайтуға және мангамен үйлесетін жаңа тақырыптарды енгізуге мүмкіндік берді. Манга көбінесе экзистенциалдық тақырыптармен және адамзаттың ғарышпен қарым-қатынасымен айналысса, аниме оқиғаның саяси аспектілерін одан әрі кеңейтеді. Музыкалық сүйемелдемені Котаро Накагава жазды, ал өндірісін Victor Entertainment жүзеге асырды. Anime News Network 2005 жылғы ең үздік ғылыми-фантастикалық аниме сериясы деп Planetes-ті мойындады. Манга мен аниме екеуі де ең жақсы ғылыми-фантастикалық сериялар үшін Сейун сыйлығын алды, манга 2002 жылы, ал аниме 2005 жылы. Pop Matters журналы Planetes-ті таңдалған оқиға орны мен Юкимураның басты кейіпкерлерді сомдауының шеберлігіне байланысты ең жақсы ғылыми-фантастикалық мангалардың бірі деп сипаттады. Mania Entertainment бастапқыда Хачимаки мен Танабенің мангада бірлесіп жұмыс істегеніне қарамастан, олардың ерекше армандары мен ерекшеліктеріне ие болуын жоғары бағалады және Юкимураның кейіпкерлердің дизайны мен фондық суреттерін мақтап, олардың екеуі де өте жақсы орындалғанын атап өтті. Келесі шолуда Otaku USA суреттегі кейіпкерлердің егжей-тегжейлі дизайнына, әсіресе олардың мінез-құлқының айқындығына ризашылық білдірді және адамдар арасындағы қарым-қатынасқа баса назар аударғаны үшін манганы ұсынды. Comics Worth Reading манганы жоғары бағалап, кейіпкерлердің ғарышқа оқшаулану, террористермен қақтығыс сияқты түрлі тақырыптарды бейнелеуін мақтап, бұл Хачимаки мен оның серіктері арасындағы қарым-қатынастың дамуына көмектесетінін атап өтті. Animefringe атап өткендей, Planetes – seinen манга болғанымен, оның зорлық-зомбылық пен жалаңаштық көріністерінің шектеулі болуына байланысты жас оқырмандар үшін де қолжетімді. Mania Хачимакидің мансабындағы жаңа қиындықтарды және Танабемен бірге өміріне бағыт табу үшін күрескенін жақсы көрді. Techora да осы пікірді қолдады. Анимеде Хачимаки мен Танабе арасындағы қарым-қатынасқа баса назар аударғаны үшін Mania жоғары баға берді, өйткені жас Нономен болған үшбұрыш Луналықтардың өсуі туралы білімді кеңейтуге және оның жағдайы Айда өмір сүруге кедергі емес екенін көрсетуге көмектесті. Сату көрсеткіштері бойынша манга Солтүстік Америкада орташа табысқа ие болды, 3-томы Diamond US сатылым тізімінде 81-орынға жетті, дистрибьютор арқылы шамамен 1100 дана сатылды. 4-томы шамамен 1400 дана сатылып, 93-орынға ие болды.