Кіріспе

Жоғары жетістікке қол жеткізген түлек

Валедикториан (VD) – академиялық оқу орнының бітіруші курсының ең үздік оқушысы үшін берілетін академиялық атақ. Валедикторианды әдетте академиялық мекеменің орташа балл жүйесі (GPA) арқылы анықтайды, бірақ ерікті еңбек, оқулық наградалар, зерттеулер және қосымша іс-шаралар сияқты басқа да іріктеу әдістері де ескерілуі мүмкін. Бұл термин латын тілінен алынған "vale dicere" ("қоштасу айту") сөзінен туындаған. Тарихи тұрғыдан, валедикторианның дәстүрлі рөлі – студенттер дипломдарын алғанға дейін, бітіру салтанатындағы соңғы сөз сөйлеуші болу. Валедикториялық сөз, сондай-ақ қоштасу деп те аталады, әдетте бітіруден кейін әрқайсы өз жолын іздеу үшін тараған сыныптастарымен соңғы қоштасу ретінде қарастырылады. Бұл термин АҚШ, Канада және Филиппиннен тыс елдерде кеңінен қолданылмайды, бірақ кейбір елдерде оған балама атақтар берілуі мүмкін. Австралияда бұл атақ кейде академиялық жетістіктеріне емес, мектепке қосқан үлесіне байланысты, бітіруші университет курсының бір мүшесіне беріледі. Бітіруші курс ең жоғары нәтиже көрсеткен студенті көбінесе [[dux#Post Roman uses (лат. "жетекші") деп аталады және сөз сөйлеуі немесе сөйлемеуі мүмкін. Францияда "Major de promotion" ("сыныпта бірінші") термині қолданылады, бірақ бұл термин ешқандай салтанатты рөлмен байланысты емес, себебі мектептерде немесе университеттерде бітіру салтанаттары сирек өтеді.

Таңдау

Таңдаудың ең көп таралған әдісі әдетте ең жоғары үлгерім көрсеткішіне негізделеді. Кейбір оқу орындары соңғы түлектер сөзін сөйлеуге таңдалған сынып мүшесіне, спикердің академиялық жетістіктеріне қарамастан, атақ береді. Дегенмен, тарихи және дәстүрлі түрде мектептер сыныптың үздік түлегіне атақ тағайындайды, бұл үлгерім көрсеткіші (GPA) немесе факультет дауысы сияқты басқа да тәсілдермен анықталады, осылайша түлектерге қоштасу сөзін айту құрметі бұйырады. Кейбір оқу орындары атақты оқушының жалпы үлгерімі мен кредиттері, үлгерім көрсеткіші, оқу бағдарламасының күрделілігі, мектеп әкімшілігінің дауысы, оқудан тыс шараларға қатысуы мен берілгендігі, сондай-ақ қоғамдық сөйлеу дағдылары мен қабілеттері сияқты әртүрлі критерийлерге сүйене отырып береді. Басқа мектептерде бұл лауазымға мектеп ұжымы сайлауы мүмкін немесе мектеп әкімшілігі әртүрлі еңбек сіңіру жүйелеріне сәйкес тікелей тағайындайды. Кейбір мектептерде бітірушілердің арасынан бір адамды марапаттаудың орнына "қосарланған үздіктер" болуы мүмкін. Мұндай жағдай латынша құрмет жүйесінің аясында үлгерім көрсеткішінің сандық теңдігіне байланысты туындауы мүмкін.

Марапаттар

Мектеп бітіру салтанатында әдетте үздік бітірушіге алтын медаль, ал екінші үздік бітірушіге күміс медаль тапсырылады.

Дау

Басты оқушы атағын беруге қатысты пікір қақтығыстары туындауы мүмкін. Көбінесе үздік оқушы мен ең жақын бәсекелестер арасындағы айырмашылықтар шамалы болады, кейде жеңімпаз ережелерді әділетсіздік тудыратын тәрілде пайдаланғаны туралы айыптаулар көтеріледі, мысалы, қосымша кредиттер алу үшін оңай пәндерді таңдау сияқты. Кейбір мектептер бұл атақтан бас тарды немесе бірнеше талапкерге беруге мүмкіндік беру үшін ережелерді өзгертті. Мұндай өзгерістер, өз кезегінде, бәйқау басталғаннан кейін ережелерді өзгертудің әділетсіз екеніне қатысты шағымдарға әкелді. Мысалы, Нью-Джерси штатының білім беру комиссары мектептерді басты оқушы атағын беру саясатын тек болашақ бірінші курс студенттеріне қатысты өзгертуге міндеттеді, ал бұрыннан оқып жатқан студенттерге емес. Мектепте жақсы оқитын студенттер әдетте университетте және кәсіби өмірде сәттілікке жетеді, бірақ бір зерттеуде басты оқушылардың басқа студенттерге қарағанда жаһандық деңгейде ерекше көзге түсу ықтималдығы жоғары емес екені көрсетілді, себебі олардың қызығушылық танытқан пәндері бойынша жақсы нәтижелерге қол жеткізуге бейім екені, бірақ қызығушылық танытпайтын пәндерді оқу үшін көп еңбек етулері қиын.

Басты бет " Мектеп "

Түлектерге арналған қоштасу сөздері – бітіру салтанатында айтылатын соңғы немесе қоштасу үндеуі. Бұл АҚШ және кейбір Канада мектептеріндегі, колледждер мен университеттердегі түлектердің бірінен айтылатын басталу (Канадада университеттердегі шақыру рәсімі және жоғары мектептегі бітіру) кеші. Үндеу стилі көбінесе шабыттандыратын және ықпалдастыратын болады. Осы үндеудің мақсаты – түлектерге жігер беру, олардың жетістіктеріне үлес қосқан адамдарға алғыс айту, жастық шақтың беймәлімдігін еске алып, сыныптың жетістіктерін бағалау. Бірақ, ең бастысы, түлектерге арналған қоштасу сөздерінің негізгі мақсаты – түлектердің өкіліне студенттермен және мектеппен соңғы қоштасуға мүмкіндік беру, олар өмірінің келесі кезеңіне дайындалып, тарап кетпес бұрын.