Кіріспе

Жоғары дайындық емтиханы (дания тілінде: Højere Forberedelseseksamen немесе HF) – 10-сыныптан кейін аяқталған жалпы білім беретін 2 жылдық орта білім беру бағдарламасы. Бұл емтихан (HF емтиханы) жоғары білім беруге түсуге құқық береді, бірақ әрбір жоғары білім беру бағдарламасына қабылдау шарттарының ерекше талаптарына сәйкес келуі керек.

Мекемелердің түрлері

HF емтиханына әкеліп соқтыратын толық уақытты білім беру бағдарламаларын шамамен 75 мекеме ұсынады. Олардың көпшілігі гимназияларға (61) қарайды және негізінен екі жылдық күндізгі бағдарламаларды ұсынады, ал кейбіреулері білім беру колледждеріне және шамамен 75 ересектер білім беру орталықтарына қарасты. Ең кішкентай HF мекемесінде 40 студент, ал ең ірісінде 415 студент оқиды (2001).

Қабылдау талаптары

HF бағдарламасына бір немесе бірнеше пән бойынша қабылдану үшін оқушы кем дегенде бір жыл бұрын негізгі мектепті бітіруі керек. Негізгі мектептен тікелей қабылдануға ниет білдірген студенттер негізгі мектептің 10-шы сыныбын бітірген болуы тиіс. Бірақ, ерекше жағдайлар да бар. Қабылдау алдында әңгімелесу өтеді, онда мектеп өкілі студенттің қабылдануға лайықты екенін, тіпті 10-шы сыныпқа қатырмаса да, анықтай алады. 10-шы сыныпты бітірмей HF-қа қабылдану үшін, оқушы 9-шы сыныптан жоғары STX, HTX немесе HHX білім беру бағдарламасы бойынша басқа мектепке оқыған болуы керек, бірақ оны аяқтамаған болуы шарт. Бұл, HHX-ты аяқтауға қабілетті адамдарға 10-шы сыныпқа бармай-ақ қабылдануға мүмкіндік береді. Тиісті білім алып, қажетті емтихандарды тапсырған барлық оқушылар, өздері қалаған жоғары сынып бағдарламасына қатыса алады. Дегенмен, жалпы жоғары сынып бағдарламаларына толыққанды қол жеткізу мүмкін емес. Егер мектеп оқушы мен оның ата-анасы берілген кеңестерді қабылдамайтынын және оқушының жалпы жоғары сынып бағдарламаларының талаптарына сай келмеу қаупі бар екенін анықтаса, оқушыға жалпы жоғары сынып бағдарламаларының біріне қабылдану үшін емтихан тапсыру ұсынылуы мүмкін.

Деңгейлері мен жас топтары

HF бағдарламасы Folkeskole мектебінің 10-сыныбы негізінде салынған 2 жылдық бағдарлама. Оқыту 1-ші және 2-ші жылға бөлінеді. Студенттер әртүрлі пәндер бойынша әртүрлі мұғалімдерден білім алады, және осы мұғалімдердің екі жылдық бағдарлама бойына сыныппен бірге болуы жиі кездесетін жағдай.

Жалпы мақсаттар

HF емтиханына дайындау бағдарламасы ересектер мен жастарды жоғары білім алуға дайындау мақсатындағы жалпы білім беру курсы болып табылады. Оқыту қатысушылардың жеке дамуына, сондай-ақ демократиялық қоғамға белсенді қатысуға қызығушылықтары мен мүмкіндіктерін арттыруға көмектеседі. HF емтиханы кандидатқа жоғары білім беруге қабылдануға құқық береді, бірақ бұл ретте тиісті регламенттерде қарастырылған шектеулерге бағынады.

Оқу жоспары, пәндер, сағат саны

Пән оқыту басталғанда мұғалім студенттермен бірлесіп бірінші семестрлік оқу жоспарын дайындайды немесе студенттерді осы жоспар туралы хабардар етеді. Оқытудың кейінгі кезеңдерінде мұғалім мен студенттер жұмысты бірге жоспарлайды. Мұғалім мен студенттер берілген оқытуды үнемі талқылайды. Емтиханға ұсынылатын таңдаулар студенттермен кеңесе отырып анықталады және Білім министрлігінің бекітуі қажет. Жеке сыныптағы оқыту әртүрлі пәндердің арасындағы үйлесімділікті және студенттердің жұмыс жүктемесінің тиімді таралуын қамтамасыз ету үшін үйлестіріледі. Толық HF емтиханы – ортақ негізгі пәндер жиынтығынан, үш қосымша пәннен және маңызды жазбаша жұмыстан тұрады. Шет тілдерін бастапқы және жалғастыру деңгейінде оқуға болады, екіншісі – белгілі бір алдыңғы білімді талап етеді.

Әдістер

Оқу жеке пәндер бойынша сынып сабақтары түрінде ұйымдастырылады. Кейбір пәндерде жобалық жұмыс қарастырылған, ол көбінесе топтап орындалады (топтық жұмыс). Оқу біртұтас болуы керек, сондықтан пәндер бір-біріне көмектесетіндей етіп ұйымдастырылуы тиіс. Жеке сыныптардағы оқу пәндердің арасындағы байланысты қамтамасыз ету және оқушылардың жүктемесін тиімді бөлу үшін үйлестірілуі қажет.

Оқушыларды бағалау

Студенттер екі жыл бойы оқу барысы туралы есептер мен бағалар алады, сондай-ақ әр оқу пәні бойынша жыл соңында немесе семестр соңында қорытынды емтихан тапсырылады. Гимназиядан тағы бір маңызды айырмашылық – толық HF емтиханының барлық пәндерден (көркем өнер, дене тәрбиесі және спорт, сондай-ақ ортақ негізгі деңгейдегі музыкадан басқа) емтиханды талап етуі. Емтихан оқу жылының соңында, оқу пәні аяқталған кезде өтеді. Егер аталған пән қосымша пән ретінде таңдалған болса, ортақ негізгі пән бойынша емтихан тапсырудан бас тартуға болады. Дегенмен, бұл математика және физика/химия пәндеріне қатысты емес, олар бойынша емтихан міндетті түрде тапсырылады. Келесі пәндер бойынша жазбаша және ауызша емтихандар өткізіледі: дания тілі, ағылшын тілі (қосымша), неміс/француз тілі (қосымша пән ретінде жалғастыру деңгейінде), математика – ортақ негіз, математика – қосымша, және жоғары деңгейде таңдалған пәндер. Қалған пәндер бойынша тек ауызша емтихандар ғана өткізіледі. Жазбаша емтихан сұрақтарын Білім министрлігінің Жалпы орта білім беру департаменті әзірлейді. Әр пән бойынша емтихан комиссиясы құрылады, оған арнайы таңдалған мұғалімдер мен департаменттің аталған пән бойынша кеңесшілері кіреді. Ауызша емтихандар Жалпы орта білім беру департаменті әр мектеп үшін таңдаған пәндер бойынша өтеді. Жазбаша емтихан жұмыстарын екі сыртқы сарапшы бағалайды, яғни мұғалім баға қоюға қатыспайды, бірақ жеке бағаларды қайта қарау туралы өтініш беруге екі күн уақыты бар. Ауызша емтиханда мұғалім мен бір сыртқы сарапшы бірлесіп бағаны анықтайды, соңғы шешімді сыртқы сарапшы қабылдайды. Әр пән бойынша сыртқы сарапшылардың тұрақты тобы құрылады, оның құрамында 5% оқытушылар, ал қалған 5% білім беру жүйесінің басқа салаларынан немесе өнеркәсіптен алынған мамандар болады.