Кіріспе

Америкалық тәжірибелік реактивтік ұшақ

Northrop X-4 Bantam – 1948 жылы Northrop Corporation компаниясы жасаған екі қозғалтқышты ұшақтың прототипі. Оның көлденең қанаттары болмады, оның орнына, көтерілу және домалау бұрышын басқару үшін біріктірілген лифт және элерон (элевон деп аталады) басқару беттеріне сүйенді, бұл нацистік Германияның Люфтваффе әскеріндегі Мессершмитт Me 163 зымырандық ұшағы сияқты форматта жұмыс істеді. Кейбір аэродинамиктер көлденең қанатты жою арқылы қанаттан және көлденең тұрақтандырғыштардан туындайтын жоғары жылдамдықтардағы тұрақсыздық проблемаларын (соққы тоқтауы деп аталады) болдырмауға болады деп ұсынған. Бұл идеяге мән берілді, бірақ сол кездегі ұшуды басқару жүйелері X-4 ұшағының сәттілікке жете алмай кедергі келтірді.

Даму

Northrop Corporation екі X-4 ұшағын жасады, бірақ бірінші ұшақтың механикалық тұрғыдан жарамсыз екені анықталды және он рет ұшқаннан кейін ол пайдаланудан шығарылып, екінші ұшаққа керек бөлшектерді беру үшін қолданылды. 1950-1953 жылдары NACA жоғары жылдамдықты ұшу зерттеу орталығында (қазіргі Эдвардс әуе базасы) сынақтан өткен кезде, X-4 ұшағының жартылай құйрықсыз конструкциясы дыбыс жылдамдығына жақындағанда бойлық тұрақтылық мәселелерін (порпоизинг) көрсетті. Сол кездегі басқару технологиясымен құйрықсыз ұшақтар трансоникалық ұшуға жарамсыз деген қорытындыға келді. 1940 жылдары көлденең стабилизаторларсыз конструкция қанаттар мен стабилизаторлар арасындағы соққы толқындарының әрекеттесуінен сақтануға мүмкіндік береді деп есептелді. Осы әрекеттесу 0,9 Махқа дейінгі трансоникалық жылдамдықтарда тұрақтылық мәселелеріне себеп болатындығы саналды. Жартылай құйрықсыз конструкциямен екі ұшақ жасалған еді: екінші дүниежүзілік соғыста нацистік Германияның Люфтваффе әскері қолданған зымырандық Me 163B Komet және соғыстан кейін салынған британдық de Havilland DH.108 Swallow турбореактивтік ұшағы. АҚШ Әскери-әуе күштері 1946 жылдың 11 маусымында Northrop Aircraft Company компаниясымен екі X-4 ұшағын жасау туралы келісімге келді. Northrop компаниясы N 9M, XB 35 және YB 49 ұшақтары сияқты қанатты конструкциялар жасаудағы тәжірибесіне байланысты таңдалды. Нәтижесіндегі ұшақ өте ықшам болды, тек екі Westinghouse J30 реактивтік қозғалтқышын, ұшқышты, құралдарды және 45 минутқа жететін отын қорын сыйымды еді. Ұшақтың көптеген техникалық жұмыстарын баспалдақ немесе табандық қолданбастан жасауға болады. Жерде тұрған адам пилот кабинасына оңай көре алатын еді. Ұшақта жылдамдықты тежеуге қолданылатын екі бөлікті жапсырмалар да болды.

Пайдалану тарихы

Бірінші X-4 (сериялық нөмірі 46 676) 1948 жылғы қарашада Калифорния штатындағы Мюрок әуе базасына жеткізілді. Ол рульдық сынақтардан өтті және 1948 жылғы 15 желтоқсанда Northrop компаниясының сынаушы пилоты Чарльз Такер басқаруымен алғашқы ұшуын жасады. Көп ұзамай қысқы жаңбырлар Роджерс құрғақ көлін су басып, 1949 жылғы сәуірге дейін қосымша X-4 ұшуларын жүргізуге мүмкіндік бермеді. Бірінші X-4 механикалық тұрғыдан сенімсіз болып шықты және бар болғаны он рет ұшты. NACA Muroc ұшу сынақ бөлімінің (қазіргі Dryden ұшу зерттеу орталығы) басшысы Уолтер К. Уильямс бұл ұшақты "сәтсіз" деп атады. Қазірде Эдвардс әуе базасындағы Ұшу сынақ мұражайында X-4 ұшағының (сериялық нөмірі 46 676) сақталған нұсқасы қойылған.