Кіріспе

Cordyceps – аскомицетті саңырауқұлақтар (көпіршік саңырауқұлақтары) туысы, оған бүкіл әлем бойынша 600-ге жуық түр кіреді. Кордицепстің әртүрлі түрлері 1500 жылдан астам уақыттан бері қытай медицинасында қолданылып келеді. Кордицепс түрлерінің көпшілігі эндопаразитоидтар, негізінен жәндіктер мен басқа да буынтұқымдыларға паразиттік етеді (сондықтан олар энтомопатогендік саңырауқұлақтар); азы бөлігі басқа саңырауқұлақтарда паразиттік етеді. Cordyceps атауы ежелгі грек тіліндегі κορδύλη (kordýlē) – "таяқша" және латын тіліндегі ceps – "бас" сөздерінен шыққан. Бұл туыс дүние жүзіне тараған, ал 600-ға жуық белгілі түрлердің көпшілігі Азияда (әсіресе Непал, Қытай, Жапония, Бутан, Корея, Вьетнам және Таиланд) кездеседі.

Зерттеу

Полисахаридтер компоненттері мен кордицепин негізгі зерттеулерде қарастырылып, C. militaris-тен бөліп алынған. Зерттеулер кордицепиннің қант диабетінен туындаған ұрық безінің зақымдануын жеңілдететінін көрсетті, ол Sirt1/Foxo3a жолы арқылы антиоксиданттық ферменттердің белсенділігін реттеу арқылы жүзеге асырылады. Кордицепин сонымен қатар Альцгеймер ауруымен байланысты патологияны антиоксиданттық стрестің жоюы және автофагияның белсендірілуі арқылы басады деген деректер бар. Бұл нейродегенеративті ауруларды емдеудің жаңа мүмкіндіктерін ашады. Cordyceps gunnii түрінен алынған полисахаридтер иммунодефициттері бар егешқұстарда табиғи өлтіруші жасушалар мен цитотоксикалық T-жасушалардың белсенділігін арттырады, сондай-ақ цитокиндер мен иммуноглобулиндердің деңгейін жоғарылатады. Сонымен қатар, Cordyceps алкалоидтар, пептидтер және поликетидтер сияқты микотоксиндерді өндіреді, олардың Азия цитрустарының псиллидтерінің ересектері мен нимфаларына қатысты қоршаған ортаға зиянды әсері бар екені анықталды. Бұдан басқа, Cordyceps тудырған инфекция Азия цитрустарының псиллидтерінің супероксид дисмутазасы (SOD), каталаза (CAT), глутатион S трансферазасы (GST) және пероксидаза (POD) сияқты детоксикациялық ферменттерінің белсенділігін төмендетеді. Бұл ферменттер иммундық функцияларды реттеуде маңызды рөл атқаратындықтан, инфекция Азия цитрустарының псиллидтерінің иммундық белсенділігін әлсіретеді, оларды қоршаған ортаның стрессіне көбірек сезімтал етеді. Cordyceps-тің Азия цитрустарының псиллидтеріне тигізетін әсерлері туралы жаңалықтар цитрустың сарғайып қалған ауруына немесе Хуанлонбинге қарсы тиімді шешімдер табуға көмектеседі.

Қолданылуы

Кордицепс, Ophiocordyceps-пен қатар, ауруларды емдеуге пайдалы деген сеніммен дәстүрлі қытай медицинасында ұзақ жылдар бойы қолданылып келеді. Мұндай қолдануға нақты ғылыми дәлелдер жоқ. Алайда, Кордицепс құрамындағы қытай шөптері митохондриялық АТФ өндірісін және митохондриялық антиоксиданттық қабілетті арттыруға көмектеседі. Кордицепс сонымен қатар қоректік құндылығымен де ерекшеленеді, себебі оның құрамында құнды аминқышқылдары, түрлі витаминдер (B1, B2, B12, E және K), темір, кальций, магний және мырыш сияқты минералдар бар. Бұған қоса, Кордицепс астма симптомдарын жақсартуға көмектеседі.