Кіріспе
Неміс ботаник Матиас Якоб Шлейден (5 сәуір 1804 – 23 маусым 1881) – неміс ботаник және Теодор Шванн мен Рудольф Вирховпен бірге жасуша теориясын қалыптастырушылардың бірі. Ол Эрнст псевдонимімен кейбір өлеңдер мен ғылыми емес туындыларын жариялаған. Германияның Геттинген қаласындағы Геттинген университетінде жаратылыстану ғылымдарын оқыған, бірақ 1835 жылы өсімдіктерді зерттеу үшін Берлин университетіне ауысқан. Шлейденнің ағасы Иоганн Хоркель оны өсімдік эмбриологиясын зерттеуге ынталандырған. Көп ұзамай ол ботаника мен мысықтарға деген құмарлығын толық уақытты қызметке айналдырған. Шлейден өсімдік құрылымын микроскоп арқылы зерттеуді ұнатқан. Йена университетіндегі ботаника профессоры ретінде "Фитогенез туралы білімімізге үлес" (1838) атты еңбегін жазған, онда барлық өсімдіктер жасушалардан тұрады деп мәлімдеген. Осылайша, Шлейден мен Шванн бұрынғысынан бұлжымайтын сенімді биологияның химияның атомдық теориясына тең дәрежедегі принципі ретінде тұжырымдаған алғашқы адамдар болды. Ол сондай-ақ 1831 жылы шотландтық ботаник Роберт Браун ашқан жасуша ядросының маңыздылығын мойындап, оның жасуша бөлінуімен байланысты екенін сезген. 1838 жылы М.Я. Шлейден мен Теодор Шванн екі ғалым жасушалық құрылым туралы теорияны қалыптастырды, онда: "Барлық тірі организмдер жасушалардан тұрады және жасуша – тірі организмнің негізгі құрауышы". 1885 жылы Рудольф Вирхов барлық жасушалар бұрыннан бар жасушалардан пайда болады деп мәлімдеді. 1863 жылы Дорпат университетінде ботаника профессоры болған. Ол өсімдіктің барлық бөліктері жасушалардан тұратынын және өсімдіктің эмбрионалдық организмі бір жасушадан пайда болатынын тұжырымдаған. Ол 1881 жылғы 23 маусымда Франкфурт-на-Майне қаласында қайтыс болған.
Matthias Jakob Schleiden (; 5 April 1804 – 23 June 1881) was a German botanist and co founder of cell theory, along with Theodor Schwann and Rudolf Virchow. He published some poems and non scientific work under the pseudonym Ernst. He studied natural science at the University of Göttingen in Göttingen, Germany, but transferred to the University of Berlin in 1835 to study plants. Johann Horkel, Schleiden's uncle, encouraged him to study plant embryology. He soon developed his love for botany and cats into a full time pursuit. Schleiden preferred to study plant structure under the microscope. As a professor of botany at the University of Jena, he wrote Contributions to our Knowledge of Phytogenesis (1838), in which he stated that all plants are composed of cells. Thus, Schleiden and Schwann became the first to formulate what was then an informal belief as a principle of biology equal in importance to the atomic theory of chemistry. He also recognized the importance of the cell nucleus, discovered in 1831 by the Scottish botanist Robert Brown, and sensed its connection with cell division. In 1838, the two scientists M. J. Schleiden and Theodore Schwann formulated a theory about cellular structure which stated, 'All the living organisms are made up of cells and the cell is the fundamental component of living organismus”. In 1885 Rudolf Virchow stated that all cells are formed from pre existing cells. He became a professor of botany at the University of Dorpat in 1863. He concluded that all plant parts are made of cells and that an embryonic plant organism arises from one cell. He died in Frankfurt am Main on 23 June 1881.
Эволюция
Шлейден эволюцияның ерте жақтаушыларының бірі болды. Оның 1848 жылы жарық көрген "Өсімдіктер әлемі тарихы" атты лекциясы, "Өсімдік және оның өмірі" ("The Plant: A Biography") кітабында түрлердің өзгерісін қабылдаған мәтінге ие болды. Ол Чарльз Дарвиннің эволюция теориясын қабылдаған алғашқы неміс биологтарының бірі еді. Ол Германиядағы дарвинизмнің маңызды қолдаушысы ретінде танымал. 1864 жылға дейін алты рет қайта басылған "Өсімдік және оның өмірі" және оның "Студиялар: Танымал лекциялар" ("Studien: Populäre Vorträge") еңбектері, екеуі де қарапайым оқырмандарға түсінікті тілмен жазылған, Германияда ғылымды насихаттауға үлкен үлес қосты. Шлейденнің танымал жазбаларына 1858 және 1873 жылдары "Эрнст" псевдонімімен жарық көрген екі өлең жинағы кірді. Америка композиторы Харриет П. Сойер оның өлеңдерінің бірін "Die ersten Tropfen fallen" әнімен музыкаға қосты.