Кіріспе

"Shore Leave" – американдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Жұлдыздар жолының" бірінші маусымының он бесінші эпизоды. Теодор Стерджен жазған және Роберт Спарр түсірген бұл эпизод алғаш рет 1966 жылдың 29 желтоқсанында көрсетілді. Эпизодта "Энтерпрайз" экипажы ерекше планетаға сапар шегеді, онда түсірілген топтың қиялдары шындыққа айналады.

Сюжет

"Энтерпрайз" кемесі Омикрон Дельта жүйесіндегі планетаға келді. Сканерлер планетаның жайлы екенін, бірақ онда ешқандай жануар мен жәндік тіршілігі жоқ екенін көрсетті. Экипаж үш айлық операциядан кейін шаршағандықтан, капитан Кирк қызметтен бос уақыттағы персоналға жағалауға демалыс беруді жариялайды, бірақ бұрын планетаны барлау үшін зерттеу топтарын жібереді. Доктор МакКой мен лейтенант Сулу бір зерттеу тобын құрайды. Олар өте әдемі және тыныш планетаны табады. МакКой Киркке антропоморфты ақ қоянды көргенін, ал бір сәттен кейін "Алиса ғажайыптар елінде" Алисасы пайда болып, қоянның өтіп кеткенін сұрағанын хабарлайды. Кирк бұған сенбейді, МакКой оны да жағалауға шығуға көндіруге тырысып жатыр деп ойлайды, өйткені ол оған мұқтаж емес екенін айтқан. Ғылыми офицер Спок Киркті физикалық жағдайы нашарлап бара жатқанын көрсетіп, планетаға түсуге көндіреді. Кирк пен оның хатшысы Тония Барроуз планетаға түскеннен кейін, МакКой Киркке үлкен қоянның іздерін көрсетеді. Басқа жерде Сулу полициялық Colt Police Positive револьверін тауып, атып жібереді. Содан кейін Барроуз Дон Хуанның оған шабуыл жасағанын, формасының жыртылғанын хабарлайды. Киркті Академияда мазалаған, әзілкеш Финнеган және бұрынғы қарындасы Рутпен кездеседі. Сулуға катанамен қаруланған самурай шабуыл жасайды, ол фазерінің жұмыс істемейтінін хабарлайды. Кирк те фазерінің жұмыс істемейтінін байқайды. Кирк ешқандай персонал планетаға түспей тұрып, жағалауға демалысты тоқтатуға бұйрық береді. Спок планетадан күштік өріс шығып тұрғанын, ол кеменің қозғалтқыштарынан энергия тартып, байланысты бұзатынын хабарлайды. Энергияның үлгілері өнеркәсіптік қызметті көрсетеді. Спок сенсорлық мәліметтерді жинау үшін планетаға түседі, кеме мен планета арасындағы байланыс үзіледі, Спок Кирк пен зерттеу топтарымен бірге планетада қалады, кемемен байланысу мүмкіндігі жоқ. МакКой Барроусты ортағасырлық киімге ауыстыруды сұрағаннан кейін, атты рыцарь оларға шабуыл жасайды. МакКой оны қорғайды, бірақ найзаға қадалып, қаза табады. Кирк Сулудың револьверімен рыцарды атып өлтіреді. Кирк пен Спок рыцарьтың денесін талдайды; ол планетаның өсімдіктерімен бірдей материалдан жасалған. Екінші дүниежүзілік соғыстың ұшағы қону тобына шабуыл жасайды; шатасу кезінде доктор МакКой мен рыцарьтың денелері жоғалып кетеді. Спок Кирктен Финнеганды "көргенінен" бұрын не ойлап отырғанын сұрайды. Кирк Академия күндерін ойлап отырғанын айтады. Спок күткендей, Финнеган қайтадан пайда болады. Финнеган капитанды қысымға алып, қашып кетеді, Кирк оның артынан қуады. Олар төбелес жасайды, Кирк Финнеганды нокаутқа жібереді, бұл оның әрқашан жасағысы келгені еді. Спок пен Кирк ойларының фантастикалық оқиғаларға себеп болатынын, сонымен қатар оқиғалардың қауіпті бола бастағанын түсінеді. Кирк барлығына ойлауды тоқтатуды бұйырады, ештеңе туралы болмасын. Қарлы шал пайда болады: "Қамқоршы", ол "[п]ланета - бұл ойын-сауық паркі" дейді; оның құрылыстары зиянды немесе тұрақты емес. Оған планетада қайта тірілген доктор МакКой да қосылады. МакКой қайта тірілгеннен кейін ойлаған екі Ригельдік кабаре қызын көрсетіп береді. Қамқоршы түсініспеушіліктер үшін кешірім сұрайды және "Энтерпрайз" экипажына планетаның қызметтерін ұсынады, олар ойын-сауықтарды мұқият таңдауы керек екенін ескертеді. Кирк Рут қайта пайда болған кезде ұсынысты қабылдайды және экипажқа планетаға түсуге рұқсат береді.

Өндіріс

Джин Родденберри екі жыл бойы үзіліссіз жұмыс істеді, алдымен "Лейтенантты" өндірді, содан кейін "Жұлдызды жолды" NBC телеарнасына сатты және, ақыры, сериалды өндіріске енгізді. "Shore Leave" эпизоды түсірілімге дайындалуға мақұлданғаннан кейін, әйелі мен дәрігері оның демалысқа шығуын талап етті. Ғылыми фантастика жазушысы Теодор Стердженнің сценарийі демалыстың маңызды бөлігі ретінде қиялдың рөлін баса көрсетті, бірақ телеарна сценарийдің тым абсурдты болуы мүмкін деп алаңдады. Родденберри телеарнаға демалысқа кеткенге дейін сценарий қайта жазылып, қиял элементтері азайтылатынын уәде берді. Алайда, бұл ақпарат жаңа операциялық продюсер Гин Л. Кунға жеткізілмеді, ол сценарийді қайта жазып, қиялға одан да көп мән берді. Родденберри түсірілім күні алдында оралды және мәселе пайда болғанын түсінді. Стерджен әсіресе Маккойдың кемеге екі әйелді әкелгеніне қарсы болды, бұл Маккой мен Тония арасындағы эмоционалдық кернеуді жояды деп ойлады. Эпизодтың 90 пайызын құрайтын түсірілім Африка АҚШ-тағы жануарларды оқыту орталығында өтті, онда "Африкадағы ковбой" және "Дактари" телесериалдары да түсірілген. "Жұлдызды жол" тарихында Родденберри ағаш астына үстел, орындық және теріс машинасын қойып, Кунның өңделген сценарийін асық-асық қайта жазып, түсірілім кестесінен озуға тырысып, сюжеттік байланысты сақтауға ұмтылғаны айтылады. Бұл бірнеше қиындықтарға әкелді. Родденберридің қайта жазуына қарамастан, Кун мен Стердженнің көптеген қиял элементтері сақталды, мысалы, самураймен кездесу, жолбарысқа кездесу (Кирк жолбарыспен күресу идеясы бастапқыда Уильям Шатнердің наразылығын, бірақ кейіннен ол жеңілдегенін білдірді) және пілді қолданатын көрініс түсірілімге дейін қиылып тасталды. Грег Питерс, жаңадан көмекші режиссер болып тағайындалған, пілді қарауға бекітілді. Түсірілім кезінде актерлер мен түсіру тобы оны піл туралы әзілдеп, оны қашан қолданатынын сұрады. Көп жылдар бойы Питерс "Жұлдызды жол" конвенцияларына қатысқанда, жанкүйерлер оны "Грег, пілді қашан қолданасың?" деп қарсы алатын.

Қабылдау

The A.V. Club-тың Зак Хэндлен эпизодқа "А-" бағасын беріп, оны "көңілді" деп сипаттады және "лагерьдің өзін-өзі пародизациялаудан сақтап тұруға жеткілікті күшті қызығушылық тудырды" деп атап өтті. 2016 жылы Hollywood Reporter "Shore Leave" эпизодын барлық Star Trek эпизодтарының арасында 82-ші орынға қойды. 2018 жылы PopMatters осы эпизодты түпнұсқа сериалдың ең жақсы 14-ші эпизоды деп сап бақты.

Қайта қарау

"Жұлдызды жол" анимациялық эпизоды "Бір кезде планетада", Filmation киностудиясының жазушылары Леонард "Лен" Джансон мен Чарльз "Чак" Менвилл жазған, Ентерпрайз кезекті демалыс үшін ойын-сауық планетіне оралады. Бірақ Қамқоршы қайтыс болыпты, ал планетаны басқаруға қалған компьютер – өте зиялы машина – енді өзінің қызметші рөлінен наразы болып, келушілерге қарсы шығады, олардың ойларындағы заттар мен кейіпкерлерді оларға қарсы қолданады.