Кіріспе
XXX домені (ағылш. xxx) – интернеттегі порнографиялық сайттар үшін ерікті түрде таңдауға болатын жоғарғы деңгейлі домен (sTLD). Оны басқарушы ұйым – Онлайн жауапкершілік үшін халықаралық қоры (IFFOR). Доменді тіркеуді ICM Registry LLC жүзеге асырады. ICANN Басқармасы бұл sTLD-ді 2011 жылдың 18 наурызында мақұлдады. Ол 2011 жылдың 15 сәуірінде қолданысқа енгізілді. Доменнің алғашқы тіркеу кезеңі (sunrise period) 2011 жылдың 7 қыркүйегінде сағат 16:00 UTC-де басталды және 2011 жылдың 28 қазанында аяқталды. Ландрэш кезеңі 8 қарашадан 25 қарашаға дейін жалғасты, ал жалпы қолжетімділік 2011 жылдың 6 желтоқсанында басталды.
xxx (pronounced "dot triple ecks" or "dot ecks ecks ecks") is a sponsored top level domain (sTLD) intended as a voluntary option for pornographic sites on the Internet. The sponsoring organization is the International Foundation for Online Responsibility (IFFOR). The registry is operated by ICM Registry LLC. The ICANN Board voted to approve the sTLD on 18 March 2011. It went into operation on 15 April 2011. The TLD entered its sunrise period on 7 September 2011 at 16:00 UTC; the sunrise period ended 28 October 2011. Landrush period lasted from 8 November through 25 November, and general availability commenced on 6 December 2011.
Өмірбаян
Жыныстық сипаттағы материалдарды ұсыну және Интернет арқылы мұндай материалдарға қол жеткізуді қалайтындар мен балаларға, жасөспірімдерге немесе жұмыс орындарындағы қызметкерлерге қол жеткізуді болдырмауды қалайтындар арасындағы қайшылықты шешу құралы ретінде жыныстық сипаттағы материалдарға арналған gTLD (жалпы жоғары деңгейлі домен) ұсынылды. Бұл идеяны қолдаушылар ата-аналар мен жұмыс берушілерге күрделі және қатеге ұшырауға бейім мазмұнға негізделген сүзгілерді пайдаланудың орнына, оған қол жеткізуді қалайтындарға ешқандай шектеу қоймай, бүкіл TLD-ді тоқтатудың оңайырақ болатынын айтады. Бұл идеяны сынға алғандар TLD-ны пайдалану үшін ашық мазмұн провайдерлеріне талап қойылмайтынын, сондықтан жыныстық сипаттағы материалдар басқа домендерде де кең таралған болады, бұл қол жеткізуді шектеуде тиімсіз болады және жаңа "жерді басып алу" жағдайына әкеледі. Яғни, жыныстық мазмұн жариялайтын com домендерін тіркеушілер xxx доменінде де тіркеуге тырысып, басқа TLD-де қол жетімсіз қалаған аттар үшін операторлармен бәсекелеседі. Сондай-ақ, xxx доменінің болуы жыныстық сипаттағы материалдарды қолдануды міндеттейтін заңнамаға әкелуі мүмкін, бұл "жыныстық сипаттағы" анықтамасына, сөз бостандығы құқығына және юрисдикцияға қатысты құқықтық дауларға себеп болады деген алаңдаушылық бар. Сонымен қатар, xxx домендік аттар порнографиялық мазмұнға бағытталмай, маркетингтік стратегияның артықшылығы ретінде пайдалану үшін тіркелгенінің алғашқы белгілері болды. Мысалы, kite.xxx тіркелді, ол экстремалды kite-серфинг спортына бағытталған, осылайша әзіл және жарнамалық мақсаттар үшін жыныстық коннотациялар мен ишараларды пайдаланады. Порнографиялық мазмұнға бағытталмай, xxx домендік атын тіркеудің тағы бір мысалы – popebenedict.xxx, онда Папа Бенедикт XVI-ның атымен аталған болса да, Исламды қолдайтын мазмұн бар.
ICM тіркелімінің ұсынысы
XXX TLD алғаш рет 2000 жылы ICM Registry ұсынды және 2004 жылы қайта ұсынылды, бірақ ол саясаткерлер мен консервативті топтардың қатты қарсылығына тап болды. ICANN 2005 жылдың 1 маусымында xxx-ді әуе, саяхат және т.б. сияқты sTLD ретінде алдын ала мақұлдағанын жариялады. ICM домендер үшін жылына 60 доллар төлем алынатынын мәлімдеді. 2005 жылдың желтоқсанында xxx-тің іске асырылуы туралы талқылаулар ICANN Үкіметтік консультативтік комитетінің (GAC) күн тәртібінен алынып тасталды, бұл оның болашағына күмән тудырды. 2006 жылғы наурыз айында өткен отырыста GAC ICANN басқармасына xxx туралы алаңдаушылық білдіретін хат жолдады. 2006 жылғы 10 мамырда ICANN бұл мақұлдауды кері қайтарды. 2007 жылдың 6 қаңтарында ICANN xxx тіркелімін пайдалануға тіркелген кез келген сайтты бақылауды қамтитын, ICM тіркелімінің саясатына енгізілген өзгерістерге байланысты жаңартылған ұсынысты қоғамдық талқылауға ұсынды. 2007 жылдың 30 наурызында ICANN кеңесі xxx ұсынысын үшінші рет қабылдамады. 2008 жылдың 6 маусымында ICANN ережелеріне сәйкес ICM ICANN шешіміне шағымдану үшін Халықаралық дауларды шешу орталығына (ICDR) тәуелсіз сараптама сұрады. Бұл іс ICDR No. 50 117 T 00224 08 ретінде тіркелді, ал 2009 жылдың қыркүйегінде Вашингтонда тікелей тыңдау өтті, онда екі тарап та құжаттық дәлелдер мен куәгерлердің куәліктерін ұсынды. 2010 жылдың 19 ақпанында Стивен М. Швебель, Ян Полссон және Дикран Тевризианнан тұратын ICDR-дің тәуелсіз сараптама тобы өз шешімін жариялады. Сараптама тобы ".XXX sTLD қажетті демеушілік критерийлерін қанағаттандыратынын" және "Кеңестің бұл шешімді қайта қарауы бейтарап, объективті және әділ құжатталған саясатты қолдануға сәйкес келмейтінін" анықтады. 2010 жылдың наурызында Найробиде өткен ICANN отырысында кеңес "процесс таңдауларын" қарастыруға келісті. 2010 жылдың 26 наурызында 45 күндік қоғамдық пікір алмасу кезеңі басталды. 2010 жылдың маусым айында Брюссельде өткен ICANN отырысында ICANN кеңесі процесті қайта бастауды, оның ішінде қайтадан тиісті сақтық шараларын жүргізуді және GAC-пен консультациялар өткізуді шешті. 2011 жылдың 18 наурызында ICANN кеңесі xxx бағышталған жоғарғы деңгейдегі домен үшін ICM-мен тіркелім келісімін бекітті. Дауыс беру нәтижесі: 9 жақ, 4 қарсы, 3 қалыс қалды. ICM жылына 200 миллион доллардан астам табыс табады деп күтілуде, себебі компаниялар өз домендерін қорғаныш мақсатында тіркеуге ұмтылады деп болжануда.
Манвин костюмдері
2011 жылдың 16 қарашасында Manwin International, YouPorn сияқты көптеген танымал ересектерге арналған веб-сайттарды басқаратын порнографиялық компания, екінші ICANN тәуелсіз тексеру рәсімін бастау туралы өтініш берді. Өтініште Manwin xxx доменін күштен шығаруды немесе, егер мүмкін болмаса, оны жаңару кезінде бәсекеге салуды сұрады. Сол күні Manwin, Digital Playground ересектер фильмдері студиясымен бірлесіп, Калифорнияның Орталық округінде ICM-ге қарсы монополияға қарсы және бәсекелестік құқығын бұзу туралы сотқа шағым түсірді. Шағымда ICANN "XXX тіркелгісін беру үшін бәсекелестік процесін өткізбеді" және ICM бас директоры Стюарт Лоули "ICANN-ның мұндай TLD-лерді бекітпеу туралы шарты арқылы, кез келген басқа (потенциалды бәсекелес) ересектерге арналған TLD-лердің құрылысын болдырмауға ниеттенгенін және оған қабілетті екенін жариялады" делінген. 2012 жылдың 14 тамызында судья Филип С. Гутьеррес ICANN-ның Manwin шағымдарын қабылдамау туралы өтінішінің бір бөлігін қабылдады, бір бөлігін қабылдамады және ICANN-ға қарсы сот ісін қарауға рұқсат берді. 2013 жылдың 10 мамырында тараптар жеке келісімге байланысты істі өз еркімен тоқтатты.
Баламалы іске асырулар
2005 жылдан бастап New.net жеке доменді тіркеу қызметі, ICANN-мен байланысы жоқ, xxx-тің баламалы нұсқасын қолданды, бұл баламалы DNS түбірі арқылы іске асырылды. New.net енді осы ресми емес TLD бойынша домендік атауларды ұсынбайды. Тағы бір ресми емес xxx TLD бұрын қазір тоқтатылған AlterNIC басқаратын баламалы DNS түбір жүйесі арқылы қолжетімді болған.