Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1995 жылы ғылым және технология саласында көптеген маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1995 in science and technology involved many significant events, listed below.
Биология
24 наурыз – Патрик Каллартс және әріптестері көздің дамуында PAX6 генінің рөлін көрсететін алғашқы классикалық дәлелді жариялайды. Haemophilus influenzae геномы – еркін тіршілік ететін организмнің геномын толық секвенциялаудың алғашқы мысалы. Өсімдік патогені Phytophthora ramorum қоздырған қайыңның күрт қырылуы (көлемді өлім) алғаш рет АҚШ-тың Калифорния штатында тіркелді.
March 24 – Patrick Callaerts and colleagues publish the first classic demonstration of the role of the PAX6 gene in the development of eyes. The genome of Haemophilus influenzae is the first genome of a free living organism to be sequenced. Sudden oak death, the tree disease caused by the plant pathogen Phytophthora ramorum, is first observed, in California, United States.
Компьютерлік ғылым
27 қаңтар – Prodigy (онлайн-қызмет) World Wide Web-ке қол жеткізу мүмкіндігін ұсынады. 1 наурыз – Бірінші Yahoo! іздеу интерфейсі құрылды. 25 наурыз – Уорд Каннингэм Орегон штатында алғашқы вики бағдарламалық қамтамасы, WikiWikiWeb жүктеді. 30 сәуір – АҚШ үкіметі NSFNET қаржыландыруын тоқтатты, осылайша Интернетті толығымен жекешелендірілген жүйеге айналдырды. 23 мамыр – Java бағдарламалау тілі әлемге жарияланды. 8 маусым – Даниялық/Гренландиялық/Канадалық бағдарламашы Расмус Лердорф PHP скрипт тілінің алғашқы нұсқасын шығарды, ол 15 жылдан кейін барлық веб-серверлердің 75%-ында серверлік тіл ретінде қолданылатын болады. 16 шілде – Джефф Безос бір жыл бұрын Вашингтон штатында (штат) онлайн кітап дүкені ретінде құрған Amazon.com, өзінің алғашқы кітабын – Дуглас Хофстадтердің «Сұйық түсініктер және шығармашылық аналогиялар: Ойдың негізгі механизмдерінің компьютерлік үлгілері» кітабын сатады. 22 қараша – АҚШ кинотеатрларында компьютерлік графикамен толығымен жасалған алғашқы толық метражды фильм – «Той-Стори» көрсетіледі. Энди Хартер және оның әріптестері виртуалды желілік есептеулерді (Virtual Network Computing) ойлап тапты.
January 27 – Prodigy (online service) offers access to the World Wide Web. March 1 – The first Yahoo! Search interface is founded. March 25 – Ward Cunningham loads the first wiki software, WikiWikiWeb, in Oregon. April 30 – The United States government stops funding the NSFNET, making the Internet a wholly privatized system. May 23 – The Java programming language is announced to the world. June 8 – Danish/Greenlandic/Canadian programmer Rasmus Lerdorf releases the first version of the scripting language PHP, which in 15 years will be used as the server side language on 75% of all Web servers. July 16 – Amazon. com, incorporated a year earlier by Jeff Bezos in Washington (state) as an online bookstore, sells its first book, Douglas Hofstadter's Fluid Concepts and Creative Analogies: Computer Models of the Fundamental Mechanisms of Thought. November 22 – Toy Story, the first feature film created using only computer generated imagery, is released in theaters in the United States. Andy Harter and colleagues devise Virtual Network Computing.
Жер ғылымдары
Брюс Люендик оңтүстік континент үшін алғаш рет Зеландия деген атауды ұсынды.
Bruce Luyendyk first proposes the name Zealandia for a southern continent.
Математика
Мамыр айында Уайлстың Ферманың соңғы теоремасын дәлелдеуі Annals of Mathematics журналында жарияланды.
May – Wiles's proof of Fermat's Last Theorem is published in Annals of Mathematics.
Медицина
30 қаңтар – Ұлттық денсаулық сақтау институттарының қызметкерлері серпалы жасушалы анемияны алдын алуға арналған алғашқы емдеудің клиникалық сынақтарының сәтті аяқталғанын жариялады. 6 желтоқсан – АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы ВИЧ/ЖИТС-ті емдеуге арналған алғашқы протеаза ингибиторы – Саквинавирді бекітті. Бекітілгеннен кейін 2 жыл ішінде АҚШ-та ЖИТС-тен болатын жылдық өлім-жұлымдар 50 мыңнан шамамен 18 мыңға дейін азайды.
January 30 – Workers from the National Institutes of Health announce the success of clinical trials testing the first preventive treatment for sickle cell anaemia. December 6 – The United States Food and Drug Administration approves Saquinavir, the first protease inhibitor to treat HIV/AIDS. Within 2 years of its approval, annual deaths from AIDS in the United States fall from over 50,000 to approximately 18,000.
Нейробиологиялық ғылым
Габриелла Д'Арханжело және оның әріптестері RELN генін және Reelin ақуызын ашып, Reeler мутантты тышқандардың миындағы "кері қабықтық қабаттардың" қалыптасуының сырын шешеді, сондай-ақ Reelin-нің нейродамудағы рөлін зерттеуге үлкен серпіліс береді.
The RELN gene and Reelin protein are discovered by Gabriella D'Arcangelo and colleagues, solving the mystery behind the formation of "inverted cortical layers" in the brain of reeler mutant mice, and sparking an avalanche of research into the Reelin's role in neurodevelopment.
Физика
2 наурыз Жоғарғы кварк ашылғаны туралы хабарланды. Көктем – Эдвард Виттен М теориясын ұсынады.
March 2 – Top quark discovery announced. Spring – M theory is conjectured by Edward Witten.
Психология
Элизабет Лофтус "сауда орталығында жоғалған" әдісін тәжірибелік қатысушыларға берілген ұсыныстар арқылы жалған естеліктердің пайда болуын көрсететін мысал ретінде сипаттайды.
Elizabeth Loftus describes the "Lost in the mall technique" as a demonstration that confabulations can be created through suggestions to experimental subjects.
Ұйымдар
Математиктер, инженерлер және қолданбалы ғылымдар мамандары үшін бірінші SampTA конференциясы Латвияның Рига қаласында өтіп жатыр.
The first SampTA conference for mathematicians, engineers and applied scientists is held in Riga, Latvia.
Өлімдер
30 қаңтар – Джеральд Дюррелл (ту. 1925), британдық табиғатты қорғаушы. 24 наурыз – Джозеф Нидхэм (ту. 1900), ағылшын биохимигі және Қытайдағы ғылым мен технология тарихы туралы жазушы. 2 сәуір – Ханнес Альфвен (ту. 1908), швед астрофизигі. 23 маусым – Джонас Солк (ту. 1914), американдық медициналық зерттеуші. 11 тамыз – Алонзо Черч (ту. 1903), американдық математик. 13 қыркүйек – А. Е. Уайлдер Смит (ту. 1915), британдық органикалық химияшы. 2 желтоқсан – Мария Телкс (ту. 1900), венгр-американдық ғалым және өнертапқыш. 14 желтоқсан – Констанс Типпер (ту. 1894), ағылшын металлургы. 18 желтоқсан – Натан Розен (ту. 1909), американдық, кейіннен израильдік физик.
January 30 – Gerald Durrell (b. 1925), British wildlife conservationist. March 24 – Joseph Needham (b. 1900), English biochemist and writer on the history of science and technology in China. April 2 – Hannes Alfvén (b. 1908), Swedish astrophysicist. June 23 – Jonas Salk (b. 1914), American medical researcher. August 11 – Alonzo Church (b. 1903), American mathematician. September 13 – A. E. Wilder Smith (b. 1915), British organic chemist. December 2 – Mária Telkes (b. 1900), Hungarian American scientist and inventor
December 14 – Constance Tipper (b. 1894), English metallurgist. December 18 – Nathan Rosen (b. 1909), American born Israeli physicist.