Кіріспе

Неміс техник және өнертапқышы Пол Юлиус Готтлиб Нипков (22 тамыз 1860 – 24 тамыз 1940) – неміс техник және өнертапқышы. Ол теледидардың негізін салған Нипков дискісін ойлап тапты, себебі оның дискісі алғашқы теледидарлардың маңызды бөлігі болды. 1920-1930 жылдары жүздеген станциялар оның дискісін қолдана отырып, теледидар хабарларын таратумен айналысты, бірақ 1940 жылдары ол толық электрондық жүйелермен ығыстырылды. Нипков, Карл Фердинанд Браун сияқты теледидар тарихының алғашқы өкілдерімен бірге, "теледидардың әкесі" деп аталады. Әлемдегі алғашқы тұрақты теледидар қызметі, Fernsehsender Paul Nipkow, оның құрметіне аталды.

Басталуы

Нипков Лауэнбургте (қазіргі Ленборк) Пруссияның Померания провинциясында, қазір Польшаның бөлігі болып дүниеге келді. Батыс Пруссия провинциясындағы көршілес Нойштадт (қазіргі Вейхерово) қаласындағы мектепте оқып жүргенде Нипков телефония және қозғалыс суреттерін беру саласында тәжірибелер жасады. Бітірген соң ғылымды оқу үшін Берлинге кетті. Герман фон Гельмгольцтен физиологиялық оптиканы, ал Адольф Слабиден электрофизиканы оқыды.

Нипков дискісі

Студент кезінде ол "электр телескопын" ойлап тапты, бұл жаңалық негізінен спиральді тесілген дискіні (Нипков дискісін) пайдаланып, суретті нүктелердің тізбектелген қатарына бөлу идеясымен танымал. Оның өнертабысы туралы айтылатын мәліметтерде, бұл идея оған 1883 жылғы Рождество қарсаңында, үйде жалғыз отырғанда, май шамның жарығымен келгендігі жазылған. Александр Бэйн 1840 жылдары суреттерді телеграф арқылы берген болатын, бірақ Нипков дискісі кодтау процесін жетілдірді. Ол Берлиндегі императорлық патент бюросына "электрлік аппараттар" санатындағы "жарық шығаратын объектілерді электрлік түрде көшіруге" арналған "электр телескопына" патент беру үшін өтініш жасады. Патент 1885 жылдың 15 қаңтарында берілді, ал күші 1884 жылдың 6 қаңтарынан бастап қолданылды. Нипков бұл дискіні іс жүзінде жасауға тырысқан-тырыспағаны белгісіз, бірақ ол өзі жасаған жоқ деп есептеуге болады. 15 жыл өткен соң, қызығушылық болмағандықтан патент тоқтатылды. Нипков Берлиндегі Бухло институтында дизайнер болып жұмыс істеді және суреттерді тарату саласындағы жұмысын жалғастырмады.

Алғашқы теледидар жүйелері

Алғашқы теледидар хабарларын таратуда Нипков өзінің дискісімен жасаған оптикалық-механикалық суретті сканерлеу әдісі қолданылды; ол осы өнертабысқа үлес қосып, оның авторы ретінде танылды. Нипков 1928 жылы Берлиндегі радио көрмесінде алғаш рет теледидарды көргенін былай деп еске алды: "Теледидарлар қараңғы бөлмелерде орналасқан. Жүздеген адамдар алғаш рет теледидарды көру үшін асыға күтіп тұрды. Мен де олардың арасында, қатты толқып күттім. Енді мен 45 жыл бұрын ойлап тапқан нәрсені алғаш рет көретінмін. Соңғы ақырында, мен алдыңғы қатарға жеттім; қара мата жаққа ысырылып, мен алдымда жыпылықтап, анық көрінбейтін суретті көрдім". Демонстрацияланған жүйе Telefunken компаниясына тиесілі болды. 1930 жылдардың басынан бастап Манфред фон Арденненің еңбектеріне негізделген толық электрондық суретті сканерлеу кеңінен таралып, Нипковтың өнертабысы теледидардың одан әрі дамуы үшін қажеттілігін жойды.

"Пол Нипков" хабар таратушысы

1935 жылы Берлинде басталған әлемдегі алғашқы тұрақты теледидар қызметі Нипковтың – бірінші буын теледидар технологиясының негізгі элементінің «рухани әкесі» болғандығына орай «Фернсехсендер» «Пол Нипков» деп аталды. Ол «Императорлық радио хабарларын тарату палатасының» «телевизиялық кеңесінің» құрметті президенті болды. Гитлер мен нацистік үкімет Нипковтың даңқын ұлттық-социалистік ғылыми пропаганда құралы ретінде пайдаланды. Нипков 80 жасқа толғаннан кейін екі күн өткенде 1940 жылы Берлинде қайтыс болды, ал нацистік үкімет оның қатысуымен ресми салтанат өткізді.