Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс дворяндық және патшалық отбасы
German noble and royal family
Веттиндер әулеті (Haus Wettin) – неміс патшалары, ханзада сайлаушылары, герцогтары және графтары әулеті. Олар қазіргі Германияның Саксония, Саксония-Анхальт және Тюрингия штаттарында билік жүргізген. Бұл әулет Еуропадағы ең көне әулеттердің бірі, оның тамыры Саксония-Анхальттағы Веттин қаласына дейін жетеді. Веттиндер Киелі Рим империясы ішінде біртіндеп билікке көтерілді. Әулет мүшелері 1030 жылдан бастап бірнеше ортағасырлық мемлекеттерді басқарды, оның ішінде Саксон шығыс маркасы, 1089 жылы Мейссен, 1263 жылы Тюрингия және 1423 жылы Саксония. Бұл аймақтар Германияның мәдени аймағы ретінде Орталық Германияның көп бөлігін қамтиды. 1485 жылы Лейпциг шарты бойынша әулет екі билеуші тармаққа бөлінді: Эрнестин және Альбертин тармақтары. Ескі Эрнестин тармағы протестанттық реформация кезінде маңызды рөл атқарды. Көптеген басқа мемлекеттердің билеушілері кейіннен оның кіші тармағы – Сакс-Кобург және Гота әулетімен байланысты болды. Альбертин тармағы, одан аз танымал болғанымен, Саксонияның көп бөлігін басқарды және Польша тарихында да рөл атқарды. Веттин әулетінің ұрпақтары әр түрлі уақытта Ұлыбритания, Португалия, Болгария, Польша, Саксония, Мексика және Бельгия тақтарына отырды. Бүгінде тек Бельгиялық әулет тағын сақтап қалған.
The House of Wettin (Haus Wettin) was a dynasty of German kings, prince electors, dukes, and counts that once ruled territories in the present day German states of Saxony, Saxony Anhalt and Thuringia. The dynasty is one of the oldest in Europe, and its origins can be traced back to the town of Wettin, Saxony Anhalt. The Wettins gradually rose to power within the Holy Roman Empire. Members of the family became the rulers of several medieval states, starting with the Saxon Eastern March in 1030. Other states they gained were Meissen in 1089, Thuringia in 1263, and Saxony in 1423. These areas cover large parts of Central Germany as a cultural area of Germany. The family divided into two ruling branches in 1485 by the Treaty of Leipzig: the Ernestine and Albertine branches. The older Ernestine branch played a key role during the Protestant Reformation. Many ruling monarchs outside Germany were later tied to its cadet branch, the House of Saxe Coburg and Gotha. The Albertine branch, while less prominent, ruled most of Saxony and played a part in Polish history. Agnates of the House of Wettin have, at various times, ascended the thrones of the United Kingdom, Portugal, Bulgaria, Poland, Saxony, Mexico and Belgium. Only the Belgian line retains their throne today.
Шығуы: Саксонияның Веттин
Веттин әулетінің ең көне мүшесі – Веттиннің Теодоригі I, сондай-ақ Дитрих, Тидерикус және Лиесгаудың Тьерри I (шамамен 982 жылы қайтыс болды) деп те аталады. Ол, көптеген жағдайларда, Лиесгауда (Харцтың батыс шетінде орналасқан) негізделген. 1000 жыл шамасында отбасы Wettin Castle-ді иеленді, оны бастапқыда жергілікті славян тайпалары (Сорбтарды қараңыз) салған, және осыдан кейін олар өздерін осылай атады. Веттин замкі Саале өзенінің жағасындағы Хасегау (немесе Хосгау) аймағында орналасқан. 1030 жыл шамасында Веттин отбасы Шығыс Маркасын феод ретінде алды. Веттиндердің славяндық саксондық Шығыс Маркасындағы (немесе Остмарк) ықпалының нәтижесінде, император Генрих IV 1089 жылы оларды Мейсен Маркасымен феод ретінде марапаттады. Отбасы орта ғасырлар бойы дамыды: 1263 жылы олар Тюрингия ландграфтығын мұраға алды (Германияның Гессен аймағын қоспағанда) және 1423 жылы Виттенбергте орналасқан Саксония герцогтығын алды, осылайша Киелі Рим империясының сайлаушы князьдерінің біріне айналды.
The oldest member of the House of Wettin who is known for certain is Theodoric I of Wettin, also known as Dietrich, Thiedericus, and Thierry I of Liesgau (died c. 982). He was most probably based in the Liesgau (located at the western edge of the Harz). Around 1000, the family acquired Wettin Castle, which was originally built by the local Slavic tribes (see Sorbs), after which they named themselves. Wettin Castle is located in Wettin in the Hassegau (or Hosgau) on the Saale River. Around 1030, the Wettin family received the Eastern March as a fief. The prominence of the Wettins in the Slavic Saxon Eastern March (or Ostmark) caused Emperor Henry IV to invest them with the March of Meissen as a fief in 1089. The family advanced over the course of the Middle Ages: in 1263, they inherited the landgraviate of Thuringia (although without Hesse) and in 1423, they were invested with the Duchy of Saxony, centred at Wittenberg, thus becoming one of the prince electors of the Holy Roman Empire.
Эрнестин және Альбертин Веттинс
1485 жылы Саксонияның сайлаушысы Фридрих II-нің ұлдары бұрын бірлесіп басқарған жерлерді бөліскенде, әулет екі билеуші тармаққа жарылды. Әкесінен кейін сайлаушы болып тағайындалған үлкен ұлы Эрнест, сайлаушыға (Саксония сайлаушысы) және Тюрингияға тиесілі аумақтарды алды, ал кіші ұлы Альберт Дрезден қаласынан басқарған Мейсен маркасын алды. Альберт «Саксония герцогы» деген атақпен билік еткендіктен, оның иеліктері Герцогтық Саксония деп те аталатын болды.
The family split into two ruling branches in 1485 when the sons of Frederick II, Elector of Saxony divided the territories hitherto ruled jointly. The elder son Ernest, who had succeeded his father as Prince elector, received the territories assigned to the Elector (Electorate of Saxony) and Thuringia, while his younger brother Albert obtained the March of Meissen, which he ruled from Dresden. As Albert ruled under the title of "Duke of Saxony", his possessions were also known as Ducal Saxony.
Ернестиндер
Ернестиндік тармақ 1547 жылға дейін үстемдік құрды және протестанттық реформацияның басталуында маңызды рөл атқарды. Фридрих III (Фридрих дер Вайзе) 1502 жылы өзі құрған Виттенберг университетіне Мартин Лютерді (1512) және Филипп Меланхтонды (1518) тағайындады. Эрнестиндік үстемдік Шмалькальдия соғысында (1546/7) аяқталды, онда протестанттық Шмалькальдия лигасы император Карл V-ке қарсы тұрды. Альбертин тармағы өзі лютеран болғанымен, императордың жағына қосылды. Карл V Морицке сайлаушылық құқығын уәде еткен еді. Мюльберг шайқасынан кейін Иоганн Фридрих дер Гросмутиге өзінің туысы Морицке аумақтарды (оның ішінде Виттенбергті) және сайлаушылық құқығын беруге мәжбүр болды. Түрмеде отырған Иоганн Фридрих жаңа университет құруды жоспарлады. Ол 1548 жылдың 19 наурызында үш ұлы арқылы Йенадағы Höhere Landesschule ретінде құрылды. 1557 жылдың 15 тамызында император Фердинанд I оған университет мәртебесін берді. + Саксония сайлаушылары Аты Басталды Аяқталды Ескертпелер Фридрих I Фридрих I 6 қаңтар 1423 4 қаңтар 1428 «Соғысшы» лақап атымен белгілі. Аскания әулетінің Виттенберг тармағының жойылғаннан кейін, сайлаушылық Фридрихке, Мейсен маркграфы және Тюрингия ландграфы, Веттин әулетінен берілді. Фридрих II Фридрих II 4 қаңтар 1428 7 қыркүйек 1464 «Жұмсақ» лақап атымен белгілі. Фридрих I-нің ұлы. Саксонияда ағаларымен бірге билік етті, бірақ сайлаушылық құқығының жалғыз иесі болды. Эрнест пен Альберттің әкесі, Эрнестин (төменде жалғастырылады) және Альбертин саксондық тармақтарының негізін қалаушылар (Саксонияның Альбертин герцогтарын қараңыз). Эрнестин тармағы Эрнест Эрнест 7 қыркүйек 1464 26 тамыз 1486 Фридрих II-нің ұлы, Саксонияны ағасы Альбертпен бөлісіп, Виттенберг, Солтүстік Мейсен және Оңтүстік Тюрингияны алды. 1482 жылы Тюрингияны мұраға алды және 1485 жылға дейін Альбертпен бірге басқарды. Фридрих III Фридрих III 26 тамыз 1486 5 мамыр 1525 «Дер Вайзе» (Ақылды) лақап атымен белгілі. Эрнесттің ұлы. Мартин Лютердің қорғаушысы, бірақ өмір бойы католик. Иоганн Иоганн 5 мамыр 1525 16 тамыз 1532 «Дер Бестандиге» (Тұрақты) лақап атымен белгілі. Фридрих III-нің інісі. 1527 жылы өзінің территориясында лютеран дінін заңды түрде орнатып, бекітті. Иоганн Фридрих I Иоганн Фридрих I 16 тамыз 1532 19 мамыр 1547 «Дер Гросмютиге» (Көреген) лақап атымен белгілі. Иоганн Тұрақтының ұлы. Шмалькальдия соғысындағы рөлі үшін император Карл V оны сайлаушылық құқығынан айырды. 1554 жылы қайтыс болды.
The older Ernestine branch remained predominant until 1547 and played an important role in the beginnings of the Protestant Reformation. Frederick III (Friedrich der Weise) appointed Martin Luther (1512) and Philipp Melanchthon (1518) to the University of Wittenberg, which he had established in 1502. The Ernestine predominance ended in the Schmalkaldic War (1546/7), which pitted the Protestant Schmalkaldic League against the Emperor Charles V. Although itself Lutheran, the Albertine branch rallied to the Emperor's cause. Charles V had promised Moritz the rights to the electorship. After the Battle of Mühlberg, Johann Friedrich der Großmütige, had to cede territory (including Wittenberg) and the electorship to his cousin Moritz. Although imprisoned, Johann Friedrich was able to plan a new university. It was established by his three sons on 19 March 1548 as the Höhere Landesschule at Jena. On 15 August 1557, Emperor Ferdinand I awarded it the status of university. + Electors of Saxony Image Name Began Ended Notes Frederick IFriedrich I 6 January 1423 4 January 1428 Nicknamed "the Warlike." After the Wittenberg line of the House of Ascania became extinct, the Electorate was given to Frederick, Margrave of Meissen and Landgrave of Thuringia, of the House of Wettin. Frederick IIFriedrich II 4 January 1428 7 September 1464 Nicknamed "the Gentle". Son of Frederick I. Ruled jointly in Saxony with his brothers, but was the sole holder of the Electorate. Father of Ernest and Albert, founders of the Ernestine (continuing below) and Albertine Saxon lines (see Albertine Dukes of Saxony). Ernestine line ErnestErnst 7 September 1464 26 August 1486 Son of Frederick II, divided Saxony with his brother Albert, taking Wittenberg, northern Meissen, and southern Thuringia. Inherited Thuringia in 1482 and ruled it jointly with Albert until 1485. Frederick IIIFriedrich III 26 August 1486 5 May 1525 Nicknamed der Weise (the Wise). Son of Ernest. Protector of Martin Luther, but a lifelong Catholic. JohnJohann 5 May 1525 16 August 1532 Nicknamed der Beständige (the Steadfast). Brother of Frederick III. Legally established Lutheranism in his territories in 1527. John Frederick IJohann Friedrich I 16 August 1532 19 May 1547 Nicknamed der Großzügige (the Magnanimous). Son of John the Steadfast. Deprived of his Electorate by Emperor Charles V for his role in the Schmalkaldic War. Died 1554.
Альбертиндер
Жас Альбертин тармағы Саксонияның аумақтық тұтастығының көп бөлігін сақтап, оны аймақтағы маңызды күш ретінде қалпына келтірді және өзінің кіші тармақтары үшін шағын иелік феодаларын пайдаланды, олардың көпшілігі ұзаққа соқпады. Эрнестин Веттиндері өздерінің аумағын қайта-қайта бөліп, Тюрингияда көптеген кішкентай герцогтықтар мен графтықтардан құралған күрделі мозаика жасады. Альбертин Веттиндері Сайлаушылар (1547–1806) және Саксония корольдері (1806–1918) ретінде билік етті, сонымен қатар Польша тарихында да рөл атқарды – екі Веттин Польша корольдері болды (1697–1763 жылдар аралығында), ал үшіншісі Наполеон I-нің серігі ретінде Варшава герцогтығын басқарды (1807–1814). Наполеон соғыстарынан кейін Альбертин тармағы өзінің жерлерінің шамамен 40% (экономикалық жағынан нашар дамыған Саксония электоратының солтүстік бөліктері) Пруссияға өткізіп, аумағын қазіргі Саксониямен шектеді (Виена конгресінің соңғы актісі, IV акт: Пруссия мен Саксония арасындағы шарт, 18 мамыр 1815 ж.). Фридрих Август III 1918 жылғы неміс революциясында тағынан түсті. Альбертин "Саксония үйінің" қазіргі басшысы болып оның шөбересі, Саксония князі, Саксония герцогы, Мейсен маркграфы Рюдигер (23 желтоқсан 1953 ж. туған) саналады. Алайда, Рюдигер князінің басшылығына оның екінші туысы Александр (1954 ж. туған), Роберто Афифтің (кейіннен Гессафе атын алған) және Саксония ханшайымы Мария Аннаның ұлы сын көтеріп отыр. Мария Анна – баласыз қалған бұрынғы Альбертин басшысы Мария Эммануэльдің (2012 ж. қайтыс болған) әпкесі. Ол өзінің жүрегіне жақын туысын қабылдап, оған Саксония князі атағын берген, бұл Салық заңы бойынша еркектерден берілетін мұрагерлік ережесіне қайшы келеді. Алайда, екеуі де Марбургтегі дворяндар архиві және Германиядағы бұрынғы билеуші үйлердің конференциясы тарапынан мойындалмайды. Рюдигер князі, өйткені оның әкесі Тимо Веттин үйінен қуылған, ал Александр князі, өйткені ол әкесінің тегі бойынша дворян емес (оның әкесі Ливаннан келген Роберто Афиф). Осылайша, Веттин әулетінің Альбертин тармағы неміс дворяндығы тарапынан заңды мұрагерлік желісінде тоқтатылған деп ресми түрде танылды.
The junior Albertine branch maintained most of the territorial integrity of Saxony, preserving it as a significant power in the region, and used small appanage fiefs for its cadet branches, few of which survived for significant lengths of time. The Ernestine Wettins, on the other hand, repeatedly subdivided their territory, creating an intricate patchwork of small duchies and counties in Thuringia. The Albertine Wettins ruled as Electors (1547–1806) and Kings of Saxony (1806–1918), and also played a role in Polish history – two Wettins were Kings of Poland (between 1697–1763) and a third ruled the Duchy of Warsaw (1807–1814) as a satellite of Napoleon I. After the Napoleonic Wars, the Albertine branch lost about 40% of its lands (the economically less developed northern parts of the old Electorate of Saxony) to Prussia, restricting it to a territory coextensive with the modern Saxony (see Final Act of the Congress of Vienna Act IV: Treaty between Prussia and Saxony 18 May 1815). Frederick Augustus III lost his throne in the German Revolution of 1918. The role of current head of the Albertine "House of Saxony" is claimed by his great grandson Prince Rüdiger of Saxony, Duke of Saxony, Margrave of Meissen (born 23 December 1953). However, the headship of Prince Rüdiger is contested by his second cousin, Alexander (born 1954), son of Roberto Afif (later by change of name Mr Gessaphe) and Princess Maria Anna of Saxony, a sister of the childless former head of the Albertines, Maria Emanuel, Margrave of Meissen (died 2012), who had adopted his nephew and granted him the name Prince of Saxony, contrary to the rules of male descent under the Salic Law. Both are however not recognized by the Nobility Archive in Marburg, nor by the Conference of the Formerly Ruling Houses in Germany – Prince Rüdiger because his father Timo was expelled from the House of Wettin, and Prince Alexander because he is not of agnatic noble descent (his father was Roberto Afif from Lebanon). Consequently, the Albertine branch of the House of Wettin is officially treated by the German nobility as extinct in its legal succession line.
Альбертиндік сайлаушылар және Саксония патшалары
Сурет атауы (Өмір сүру мерзімі) Алдыңғысымен туыстық байланысы Альберт III, Саксония герцогы (1443–1500) Фридрих II-нің екінші ұлы, Саксонияның сайлаушысы Мейсен маркграфы және Саксония герцогы Георг, Саксония герцогы (1471–1539) Алдыңғысының ұлы, Мейсен маркграфы және Саксония герцогы Генрих IV, Саксония герцогы (1473–1541) Алдыңғысының бауыры, Мейсен маркграфы және Саксония герцогы Морис, Саксонияның сайлаушысы (1521–1553) Алдыңғысының ұлы, Мейсен маркграфы және Саксония герцогы, 1547 жылдан Саксонияның сайлаушысы. Иоанн Фридрихтің екінші туысы, оның Эрнестин алдыңғысы; Альберттің немересі. Лютеран болғанымен, Шмалькальдия лигасына қарсы император V Карлмен одақтасты. V Карлдың 1547 жылы Мюльберг шайқасында жеңіске жеткеннен кейін Альбертин желісі үшін сайлаушылықты алды. Август, Саксонияның сайлаушысы (1526–1586) Алдыңғы сайлаушының бауыры; 1554 жылы тақтан қуылған Иоанн Фридрих оны сайлаушы ретінде мойындады. Кристиан I, Саксонияның сайлаушысы (1560–1591) Алдыңғы сайлаушының ұлы Кристиан II, Саксонияның сайлаушысы (1583–1611) Алдыңғы сайлаушының ұлы Иоанн Георг I, Саксонияның сайлаушысы (1585–1656) Алдыңғы сайлаушының бауыры; отыз жылдық соғыс кезінде билік етті, сол кезде ол кейде императормен, кейде Швеция королімен одақтасты. Иоанн Георг II, Саксонияның сайлаушысы (1613–1680) Алдыңғы сайлаушының ұлы Иоанн Георг III, Саксонияның сайлаушысы (1647–1691) Алдыңғы сайлаушының ұлы Иоанн Георг IV, Саксонияның сайлаушысы (1668–1694) Алдыңғы сайлаушының ұлы Август II, Саксонияның сайлаушысы (1670–1733) Алдыңғы сайлаушының бауыры (Фридрих Август I ретінде) және Польша королі (Август II ретінде). Лютер заманынан бері Польша тағына ие болу үшін Рим католигіне айналған алғашқы Альбертин билеушісі (Альбертиндер содан бері католик болып қалды). 1697 жылы Польша тәжін алды, 1704 жылы Станислав Лещинский қарсылық көрсетті, 1706 жылы тақтан бас тартуға мәжбүр болды, 1709 жылы қайтыс болғанға дейін монарх болып қайта келді. Өнер мен сәулет меценаты, ең танымал Альбертин Веттиндер әсерлі өнер жинағын жинады және Дрезден мен Варшавада және оның айналасында сәнді барокко сарайларын салды. Август III, Польша королі (1696–1763) Алдыңғы сайлаушының ұлы (Фридрих Август II ретінде) және Польша королі (Август III ретінде); 1712 жылы католицизмге көшті. 1734–1763 жылдары Польша королі. "Семіз" немесе (Польшада) "Саксон" деп аталды. Әлсіз билеуші, бірақ маңызды өнер коллекционері. Фридрих Кристиан, Саксонияның сайлаушысы (1722–1763) Алдыңғы сайлаушының ұлы Фридрих Август I, Саксонияның сайлаушысы (1750–1827) Алдыңғы сайлаушының ұлы, 1806 жылы Саксония королі. 1806 жылы Киелі Рим империясының құлауымен оның сайлаушылығы тоқтады және ол Саксония королі болды. "Адилетті" деп аталды. Наполеон Бонапарттың 1807 жылы Наполеон соғыстары кезінде құрған Варшава герцогтығының бірінші және жалғыз герцогы. Антоний, Саксония (1755–1836) Алдыңғы Саксония королінің бауыры Фридрих Август II, Саксония (1797–1854) Алдыңғы Саксония королінің немересі Иоанн, Саксония королі (1801–1873) Алдыңғы Саксония королінің бауыры Альберт, Саксония королі (1828–1902) Алдыңғы Саксония королінің ұлы Георг, Саксония королі (1832–1904) Алдыңғы Саксония королінің бауыры Фридрих Август III, Саксония (1865–1932) Алдыңғысының ұлы. Саксонияның соңғы королі. 1918 жылғы неміс революциясында тағын жоғалтты.
Image Name(Life Dates) Relationship to predecessor TitleAlbert III, Duke of Saxony(1443–1500)Second son of Frederick II, Elector of SaxonyMargrave of Meissen and Duke of SaxonyGeorge, Duke of Saxony(1471–1539)Son of the previousMargrave of Meissen and Duke of SaxonyHenry IV, Duke of Saxony(1473–1541)Brother of the previousMargrave of Meissen and Duke of SaxonyMaurice, Elector of Saxony(1521–1553)Son of the previousMargrave of Meissen and Duke of Saxony, from 1547 Elector of Saxony. Second cousin of John Frederick, his Ernestine predecessor as Elector; grandson of Albert. Though a Lutheran, allied with Emperor Charles V against the Schmalkaldic League. Gained the Electorate for the Albertine line in 1547 after Charles V's victory at the Battle of Mühlberg. Augustus, Elector of Saxony(1526–1586)Brother of the previous Elector of Saxony; recognized as Elector by the ousted John Frederick in 1554. Christian I, Elector of Saxony(1560–1591)Son of the previousElector of SaxonyChristian II, Elector of Saxony(1583–1611)Son of the previousElector of SaxonyJohn George I, Elector of Saxony(1585–1656)Brother of the previous Elector of Saxony; ruled during the Thirty Years' War, during which he was at times allied with the Emperor and at times with the King of Sweden. John George II, Elector of Saxony(1613–1680)Son of the previousElector of SaxonyJohn George III, Elector of Saxony(1647–1691)Son of the previousElector of SaxonyJohn George IV, Elector of Saxony(1668–1694)Son of the previousElector of SaxonyAugustus II the Strong(1670–1733)Brother of the previousElector of Saxony (as Frederick Augustus I) and King of Poland (as Augustus II). The first Albertine ruler since Luther's time to become a Roman Catholic, in order to gain the Polish throne (with the Albertines remaining Catholics ever since). Took the Polish crown 1697, opposed by Stanisław Leszczyński 1704, forced to renounce the throne 1706, returned as monarch 1709 until his death. A patron of the arts and architecture, the most prominent of all Albertine Wettins amassed an impressive art collection and built lavish baroque palaces at and around Dresden and Warsaw. Augustus III of Poland(1696–1763)Son of the previous Elector of Saxony (as Frederick Augustus II) and King of Poland (as Augustus III); converted to Catholicism 1712. King of Poland 1734–1763. Called ""the Fat" or (in Poland) "the Saxon". A weak ruler but an important art collector. Frederick Christian, Elector of Saxony(1722–1763)Son of the previousElector of SaxonyFrederick Augustus I of Saxony(1750–1827)Son of the previousElector of Saxony, 1806 King of Saxony. His Electorate ceased with the fall of the Holy Roman Empire in 1806, and he became King of Saxony. Called "the Just". First and only Duke of Warsaw French client state established by Napoleon Bonaparte in 1807, during the Napoleonic Wars. Anthony of Saxony(1755–1836)Brother of the previousKing of SaxonyFrederick Augustus II of Saxony(1797–1854)Nephew of the previousKing of SaxonyJohn, King of Saxony(1801–1873)Brother of the previousKing of SaxonyAlbert, King of Saxony(1828–1902)Son of the previousKing of SaxonyGeorge, King of Saxony(1832–1904)Brother of the previousKing of SaxonyFrederick Augustus III of Saxony(1865–1932)Son of the previous. The last king of Saxony. Lost his throne in the German revolution of 1918.
Саксен-Кобург және Гота әулеті
Веттиндер әулетінің аға (Эрнестин) тармағы 1547 жылы Альбертиндер желісіне сайлау құқығын жоғалтты, бірақ Тюрингиядағы иеліктерін сақтап, оны бірнеше кіші мемлекеттерге бөлді. Осының нәтижесінде пайда болған Эрнестин үйлерінің бірі, 1826 жылға дейін Саксе-Кобург-Заальфельд, ал одан кейін Саксе-Кобург және Гота деп аталды. Бұл үй Бельгияның (1831 жылдан бастап) және Болгарияның (1908–1946) корольдарын, сондай-ақ Португалияның (Принц Фердинанд), Ұлыбританияның (Принц Альберт) және Мексиканың императорының (Мексиканың Карлота) жұбайларын дүниеге әкелді. Осылайша, британдық және португалдық тәждер бір кезде Веттиндер әулетіне жататын адамдардың иелігіне өтті. Георг I патшадан Виктория патшайымына дейін британдық корольдік отбасы Ганновер үйі деп аталды, ол Брансвик-Лүнбург үйінің кіші тармағы және осылайша Гвельфтер әулетінің бір бөлігі болды. 19 ғасырдың соңында королева Виктория Англиядағы қару-жарақ колледжіне өзінің қайтыс болған күйеуі, Саксе-Кобург және Готаның Альберт ханзадасының дұрыс тегін анықтап, соның арқылы корольдік отбасының тегін белгілеуді тапсырды. Көптеген зерттеулерден кейін олар тегінің Веттин екенін анықтады, бірақ бұл есімді королева да, оның ұлы (Эдуард VII патша) да, немересі (Георг V патша) да қолданбады; олар жай ғана «Саксе-Кобург-Гота» үйінің патшалары болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1914–1918) Германияға қарсы күшті сезімдер британдық қоғамның ықпалды мүшелерін (әсіресе Х.Г. Уэллс сияқты радикалды республикашылдарды) патша отбасының адалдығына күмән келтіруге итермеледі. Георг V патшаның кеңесшілері британдық корольдік отбасы үшін қолайлы тегті іздеді, бірақ Веттин «көңіл көтеруге жарамсыз» деп танылды. 1917 жылы кеңесшілер кеңесінің бұйрығымен британдық корольдік отбасының аты «Виндзор» (алғашқыда лорд Стэмфордхэм ұсынған) деп өзгертілді.
The senior (Ernestine) branch of the House of Wettin lost the electorship to the Albertine line in 1547, but retained its holdings in Thuringia, dividing the area into a number of smaller states. One of the resulting Ernestine houses, known as Saxe Coburg Saalfeld until 1826 and as Saxe Coburg and Gotha after that, went on to contribute kings of Belgium (from 1831) and Bulgaria (1908–1946), as well as furnishing consorts to queens regnant of Portugal (Prince Ferdinand) and the United Kingdom (Prince Albert), and the Emperor of Mexico (Carlota of Mexico) Thus, the British and Portuguese thrones became possessions of persons who belonged to the House of Wettin for a time. From King George I to Queen Victoria, the British Royal family was called the House of Hanover, being a junior branch of the House of Brunswick Lüneburg and thus part of the dynasty of the Guelphs. In the late 19th century, Queen Victoria charged the College of Arms in England to determine the correct personal surname of her late husband, Prince Albert of Saxe Coburg and Gotha—and, thus, the proper surname of the royal family upon the accession of her son. After extensive research, they concluded that it was Wettin, but this name was never used, either by the Queen or by her son (King Edward VII) or by her grandson (King George V); they were simply Kings of the House of "Saxe Coburg Gotha". Severe anti German sentiment during World War I (1914 1918) led some influential members of the British public (especially radical Republicans such as H. G. Wells) to question the loyalty of the royal family. Advisors to King George V searched for an acceptable surname for the British royal family, but Wettin was rejected as "unsuitably comic". An Order in Council legally changed the name of the British royal family to "Windsor" (originally suggested by Lord Stamfordham) in 1917.