Кіріспе
Джозеф Аталлах Гиз (1945 жылғы 27 қаңтар – 1996 жылғы 9 қараша) – канадалық саясаткер және заңгер. Ол 1986 жылдан 1993 жылға дейін Принс-Эдвард аралының 27-ші премьер-министрі болды, ал 1995 жылдан 1996 жылы қайтыс болғанға дейін Принс-Эдвард аралының Жоғарғы сотының судьясы қызметін атқарды. Ол Принс-Эдвард аралының 31-ші премьер-министрі Роберт Гиздің әкесі болды. Гиз – еуропалық түп-тегі жоқ Канада провинциясының тұңғыш премьер-министрі, одан кейін Уджал Досандж және Гиздің ұлы Роберт осы қызметті атқарды.
Joseph Atallah Ghiz (January 27, 1945 – November 9, 1996) was a Canadian politician and lawyer. He was the 27th premier of Prince Edward Island from 1986 to 1993, and was a justice of the Supreme Court of Prince Edward Island from 1995 until his death in 1996. He was the father of Robert Ghiz, the 31st premier of Prince Edward Island. Ghiz was the first premier of a Canadian province to be of non European descent, since followed by Ujjal Dosanjh and Ghiz's son, Robert.
Жас шағы мен отбасы
Гиз Принс-Эдвард аралының Шарлоттаун қаласында ливандық бұрышқы дүкен иесі Аталла Джозеф Гиз және Маргарита Ф. Гиз (құрметті әкесі МакКаррис) отбасында дүниеге келді. Гиз Далхаузи және Гарвард құқық мектептерін бітірген, саясатқа кірмес бұрын Шарлоттаун қаласында заңгер болып жұмыс істеген.
Конституциялық комитет
Гиз Канада адвокаттар қауымдастығында белсенді болды. 1977 жылы 1976 жылы сепаратистік Квебек партиясы үкіметі сайланғаннан кейін, оған Конституция жөніндегі Канада адвокаттар қауымдастығы комитетіне мүше болу ұсынылды. Комитеттің міндеті – Канада Конституциясын зерттеп, ұсынымдар дайындау болды. Комитет мүшелері Канаданың барлық провинцияларынан шақырылды, және олардың арасында екі болашақ провинция премьері (Гиз және Клайд Уэллс), Канада Жоғарғы Сотының болашақ судьясы, екі болашақ провинция бас судьясы және Біріккен Ұлттар Ұйымындағы Канаданың болашақ елшісі бар еді. Комитет 1978 жылы кезекті жылдық мәжілісте өз есебін Канада адвокаттар қауымдастығына ұсынды. Комитет конституциялық өзгерістер бойынша кең ауқымды ұсынымдар жасады, соның ішінде толығымен жаңа конституция қабылдау, монархияны жою, Сенатты реформалау, тілдік құқықтарды және құқықтар туралы билльді бекіту, сондай-ақ федералды үкімет пен провинциялар арасындағы билік тепе-теңдігін өзгерту ұсынылды.
Саяси мансап
Ол 1977 жылы Принс-Эдвард аралы либералдық партиясының президенті, ал 1981 жылы партия жетекшісі болды. Оның партиясы 1982 жылғы сайлауда жеңіліске ұшырады, бірақ Гиз заң шығарушы органға сайланып, оппозиция басшысы атанды. Ол 1986 жылы партияны жеңіске жеткізді, либералдар Принс-Эдвард аралының прогрессивті консервативтік партиясына 11 орынға қарсы 20 орын алды. 1988 жылдың қаңтарында Гиз арал тұрғындары Канаданың материгіне «тұрақты байланыс» мәселесі бойынша референдумда дауыс беретінін жариялады – бұл мәселе 20 ғасырдың соңында Принс-Эдвард аралындағы ең даулы тақырыптардың бірі болды. Өмірінің соңында Гиз жеке дауысымен «тұрақты байланысқа» қарсы дауыс бергенін айтты. Гиз Мич-Лейк келісімін қолдады және Канада-АҚШ еркін сауда келісіміне қарсы болды. Осы екі дебатқа қатысқандығы оны ұлттық деңгейде танымал тұлғаға айналдырды. Оның үкіметі 1989 жылы қайта сайланды, 32 орынның 30-ын жеңіп алды; бұл Брайан Малрунидің федералды консервативтік үкіметінің CFB Саммерсайдты жабу туралы шешіміне жауап ретінде болды деп есептеледі. Гиз үкіметі кейіннен провинциялық үкіметке қарсы 200 миллион долларлық қаражатты тас жол құрылысына жұмсау туралы келісімге келді, бұл провинциядағы теміржол қызметін тоқтатуға CN Rail федералдық мемлекеттік компаниясына рұқсат берді. Гиз конституциялық келіссөздерде Квебекке жеңілдіктер жасауды жақтады және Шарлоттаун келісімі үшін үгіт жүргізді, 1992 жылғы референдумда келісім қабылданбағаннан кейін үш айдан кейін отставкаға кетті.
Кейінгі өмірі
Саясаттан кеткеннен кейін Гиз 1995 жылға дейін өзі бітірген Далхаузи құқық мектебінің деканы қызметін атқарды, содан кейін ол Принс-Эдвард аралының Жоғарғы сотының судьясы болып тағайындалды. Гиз 1996 жылы рактан қайтыс болды. Өліміне бірнеше апта қалғанда, ол Солтүстік Америка құрлығымен жалғанбаған Конфедерация көпірінің ең үлкен аяқталған бөлігімен құрылысшылармен бірге жүрді. Оның ұлы Роберт 2007 жылдың 12 маусымынан 2015 жылдың 23 ақпанына дейін Принс-Эдвард аралының премьер-министрі болды (ПЭИ Либералдық партиясының төрағасы, 2003–2015). Бұл Принс-Эдвард аралы тарихында әке мен баладан тұратын премьер-министрлер болып қызмет еткен екінші жағдай еді, ал екінші жұп – Тане Кэмпбелл (1936–1943) және оның ұлы Александр Б. Кэмпбелл (1966–1978) (екеуі де Либералдық партия өкілдері).