Фрэнсис Джозеф МакКенна: Нью-Брансуик премьері және дипломаты

Кіріспе

Нью-Брансуик провинциясының премьер-министрі 1987-1997 жылдары.

Фрэнсис Джозеф МакКенна (19 қаңтар 1948 жылы туған) – канадалық бизнесмен, бұрынғы саясаткер және дипломат. Қазіргі таңда Торонто Доминион Банкінің төрағасының орынбасары қызметін атқарады. 2005-2006 жылдары АҚШ-та Канада елшісі болды. 1987 жылдан 1997 жылға дейін Нью-Брансуик провинциясының 27-ші премьер-министрі болды, алғашқы сайлауда провинцияның барлық мандатын жеңіп алды.

Жаңа Брансуик саясаты

Бірнеше жылдан кейін ол провинциялық саясатқа қатысып, 1982 жылғы сайлауда Нью-Брансуик заң шығарушы жиналысына Чатем, Нью-Брансуик округінен өкіл болып сайланды. 1985 жылы провинциялық либералдар партиясының төрағасы болды және 1987 жылғы сайлауда оның партиясы заң шығарушы органдағы барлық орындарды жеңіп алып, Канада тарихындағы ең ірі сайлау жеңістерінің бірін тіркеді. МакКеннаның қызмет мерзімі көбінесе табысты деп бағаланды. Оның басты міндеті жұмыс орындарын құру болды және ол "Ең жақсы әлеуметтік бағдарлама – жұмыс" дегенді жиі айтатын. Ол шағын бизнестің дамуын қолдады және салық жеңілдіктері арқылы ірі компанияларды провинцияға инвестиция салуға ынталандырды, көбінесе жеке мамандарға тікелей телефон соғып, оларды өз білімі мен тәжірибелерін Нью-Брансуикке әкелуге шақырды. Оның тағы бір стратегиясы – Нью-Брансуик тұрғындарының өзіне деген сенімін арттыру болды, ол бұл өнімділіктің артуына әкеледі деп сенді. Ол күрделі қоғамдық қатынастар жүйесін енгізді, оның ішінде даулы бейнежазбалық жаңалықтар материалдарын пайдалану да болды. Алайда, МакКеннаның премьер-министрлік қызметі де кейбір дау-дамайларға себеп болды. Премьер-министр болып тағайындалғаннан кейін жасаған алғашқы қадамында МакКенна провинцияның мемлекеттік қызметін жақсырақ бақылау үшін бірнеше жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлерді қызметтен босатып, бұл провинцияның бейтарап және кәсіби мемлекеттік қызметінің қадір-қасиетінен елеулі алшақтық деп саналды. МакКенна үкіметтік жалақы тізіміндегі байланыс қызметкерлерінің санын арттырғаны үшін де сынға ілікті, бірақ бұл шағымға қарсы шығып, Communications New Brunswick бас мемлекеттік байланыс агенттігінің саяси ықпалдан арылғанын атап өтті. Ол сондай-ақ премьер-министр кеңсесіне 1 800 MCKENNA нөмірі бар тегін телефон желісін құрғаны үшін де сынға түсті, бұл нөмір Солтүстік Американың барлық аймақтарында жұмыс істеді және Нью-Брансуик сайлаушыларымен қатар провинцияға көшуді жоспарлап отырған бизнес өкілдері үшін де қолданылды. Премьер-министр лауазымында он жыл өтетіні жеткілікті деп есептеген және алғаш сайланғанда осындай мерзімге қызмет етуге уәде берген МакКенна 1997 жылы, 1987 жылғы сайлау күніне дәл 10 жыл өткен соң отставкаға кетті.

A few years later, he entered provincial politics and won a seat in the Legislative Assembly of New Brunswick in the 1982 election to represent Chatham, New Brunswick. He became leader of the provincial Liberals in 1985, and won one of the largest electoral victories in Canadian history in the 1987 election when his party won every seat in the legislature. McKenna's term in office was viewed mostly as a success. His key priority throughout his term was job creation and he was known to say that the "best social program we have is a job." He encouraged small business growth and tried to entice large companies to invest in the province with tax incentives, often directly calling individual professionals to urge them to bring their talents to New Brunswick. Another of his strategies was to raise the collective self confidence of New Brunswickers, which he believed would increase productivity. He introduced a sophisticated public relations operation which included the use of controversial video news releases. McKenna's time as premier, however, also saw some controversy. In his first move as premier, McKenna dismissed several senior public servants in an effort to gain greater control over the province's public service, which some observers perceived as a drastic step away from the integrity of the province's impartial and professional public service. McKenna was also criticized for increasing the number of communications personnel on the government payroll but countered this complaint by pointing out that the primary government communications agency, Communications New Brunswick, had been depoliticized. He was also criticized for creating a toll free telephone number to the premier's office which had the number 1 800 MCKENNA, the number was functional throughout North America and was used for both New Brunswick constituents and business interests that were considering moving to the province. Believing ten years was long enough for a premier to hold office, and having pledged to serve such a term when first elected, McKenna resigned in 1997 – 10 years to the day of the 1987 election.

Елші

МакКенна Пол Мартин билікті алғаннан кейін Майкл Кергиннің орнын басуға мүмкін АҚШ-тағы елші ретінде талқыланды. Джон Мэнли премьер-министр Мартиннің ұсынысын қабылдамағаннан кейін күмәндану күшейді. Көптеген баспасөз өкілдері МакКеннаның бизнес байланыстарына, әсіресе Carlyle Group мүшесі ретінде және бұрынғы президент Джордж Бушпен достығына назар аударды. 2005 жылдың 5 қаңтарында премьер-министр Пол Мартиннің кеңсесі МакКеннаның АҚШ-тағы 21-ші елші болатынын растады. 14 қаңтарда тағайындалу ресми түрде жарияланды және 1 наурыздан күшіне енеді. МакКенна 8 наурызда АҚШ президенті Джордж Буш оның сенім грамотасын қабылдаған кезде елші болды. 2005 жылдың 22 ақпанында МакКенна журналистерге Канаданың 2004 жылдың 5 тамызында жасалған NORAD келісіміне енгізілген түзету арқылы АҚШ-тың Ұлттық зымыранға қарсы қорғаныс (NMD) немесе Баллистикалық зымыранға қарсы қорғаныс (BMD) бағдарламасына қатысқанын айтты, бұл АҚШ-қа NMD үшін пайдалануға NORAD-тың зымыран туралы ескерту жүйелеріне қол жеткізуге мүмкіндік берді. Алайда, екі күннен кейін Мартин бұған қайшылық келтірді, Канада NMD бағдарламасына ресми түрде қатыспайтынын, бірақ ортақ қорғаныс/қауіпсіздік мүдделерінің басқа саласына назар аударатынын мәлімдеді. Қорғаныс министрі Билл Грэм МакКеннаның дұрыс түсінілмегенін айтты (NORAD келісімі мен зымыранға қарсы қорғаныс екі бөлек мәселе), бірақ бұл алғашқы қайшылықты басқалар Мартин үкіметінің әдеттегі шешім қабылдаудағы қиындығының белгісі ретінде қарастырды және бұл МакКеннаның беделіне нұқсан келтірді. Елші ретінде МакКенна екі жақта да көптеген бұрынғы елшілерге қарағанда бұқаралық ақпарат құралдарының көбірек назарына ілікті. АҚШ-та ол Канада туралы тараған қате пікірлерді жоюға бағытталған хабарламалар жеткізді, ал Канадада американ халқы мен мәдениетін жақсырақ түсінуге шақырды, әсіресе 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі шабуылдардан кейін олардың сезімталдығын түсіну қажеттігін атап өтті. 2005 жылдың 29 қыркүйегінде Торонтодағы бизнес клубында сөйлеген сөзінен кейін МакКенна дау тудырды. МакКенна АҚШ бюрократиясы мен Конгресс жүйесін сынап, «АҚШ үкіметі көбінесе тиімсіз» деді. Ол оны Канада үкіметімен салыстырып, Канаданың күшті парламенттік партиялық тәртібін «тиімдірек» деп бағалады, бірақ кейде қанағаттандырмайтын жайттар болатынын мойындады. 2006 жылдың 25 қаңтарында МакКенна елші лауазымынан кету туралы өтініш білдірді, премьер-министр болып тағайындалған Стивен Харперге өкіл тағайындалғанша лауазымында қалуға дайын екенін жазды. 2006 жылдың 13 наурызында Майкл Уилсон елші болып тағайындалды.

McKenna was mentioned as a possible Ambassador to the US to succeed Michael Kergin after Paul Martin took power. Speculation increased after John Manley turned down Prime Minister Martin's offer. Many in the press commented on McKenna's business connections being an asset, notably as a member of the Carlyle Group and his friendship with former President George H. W. Bush. On January 5, 2005, Prime Minister Paul Martin's office confirmed that McKenna would be the 21st Ambassador to the United States. On January 14, the posting was formally announced and would be effective on March 1. McKenna became the Ambassador on March 8 when U. S. President George W. Bush accepted his credentials. On February 22, 2005, McKenna told reporters Canada was already a part of the U. S. National Missile Defense (NMD) (or Ballistic Missile Defense (BMD)) program through an amendment to the NORAD agreement made on August 5, 2004, which granted U. S. access to NORAD's missile warning systems explicitly for use in NMD. However, Martin contradicted this two days later when he announced that Canada would not formally participate in the NMD program but focus on other items of shared defence/security interest. While Canadian defence minister Bill Graham said McKenna was simply misunderstood (as the NORAD agreement and missile defence are separate), this initial contradiction was interpreted by others as evidence of characteristic indecision by the Martin government and was seen to somewhat hamper McKenna's credibility. As Ambassador, McKenna attracted more media attention than most of his recent predecessors on both sides of the border. In the U. S., his message was one of dispelling common urban legends and misconceptions about Canada, while in Canada he urged Canadians to be more understanding of the American people and culture, particularly following what he argued is their understandable sensitivity after the September 11, 2001 attacks. McKenna generated controversy after giving a luncheon speech on September 29, 2005, to a Toronto business club. McKenna blasted the U. S. bureaucracy and Congressional system of government saying "the government of the United States is in large measure dysfunctional." He contrasted it with Canada's government, and praised Canada's strong parliamentary party discipline as being much more "efficient" though sometimes less preferable. On January 25, 2006, McKenna offered his resignation as Ambassador, writing to Prime Minister designate Stephen Harper that he wished to be relieved of his duties, but offering to stay on until his successor is chosen. He was succeeded as ambassador by Michael Wilson on March 13, 2006.

Федералды саясаттағы болашақ мансап

1997 жылы саясаттан кеткеннен кейін МакКенна қысқа мерзімге қауіпсіздік және барлау қызметін тексеру комитетінде жұмыс істеді. Ол Жан Кретьен мен Пол Мартин үкіметтерінде Атлантикалық Канаданың болашақ министрі ретінде бірнеше рет қарастырылды. 2004 жылғы федералды сайлауға қатысуға ниет білдіргенімен, Нью-Брансуик провинциясының Монктон аймағында бос орын болмағандықтан қатыспауға шешім қабылдады. Ол парламенттегі либералды депутаттардың біреуін ығыстыруды қаламады. Нью-Брансуик премьер-министрі лауазымынан кеткеннен кейін МакКенна Канада Либералдық партиясының болашақ лидері және Канада Премьер-министрі болу мүмкіндігі талқыланды. 2005 жылдың 23 тамызында «Торонто Стар» газетінің тапсырысымен жүргізілген сауалнама нәтижесінде МакКенна премьер-министр Пол Мартиннің орнын басуға ең лайықты кандидат ретінде танылды. Жалпы халық арасында МакКенна бұрынғы Жаңа демократиялық партияның Онтарио премьер-министрі Боб Рейді 23:11 есебімен жеңсе, либералды көзқарастағы азаматтар арасында МакКенна Канаданың бұрынғы вице-премьері Джон Мэнлиді 28:13 есебімен басып өтті. 2005 жылғы қазан айында жарық көрген «Saturday Night» журналында саясаттанушы Даррелл Брикер мен либералды стратегиягер Уоррен Кинселла либералды лидерлікке үміткерлердің мүмкіндіктерін бағалады. Олар МакКеннаны 7:2 есебімен фаворит деп атады, одан кейін Скотт Брисон (8:1), Мартин Коушон (10:1), Майкл Игнатьев және Джон Мэнли (әрқайсысы 15:1) және тағы да басқалар келді. 2006 жылдың 30 қаңтарында МакКенна бұрынғы хабарларды растады, ол Пол Мартиннің орнын басу үшін либералды лидерлікке үміткер емес екенін мәлімдеді, ал Мартин 2006 жылдың 23 қаңтарындағы сайлау түнінде партия лидері лауазымынан кеткенін хабарлаған болатын. МакКенна либералды брендтің күшін мойындады: «Егер сіз Либералдық партияның лидері болсаңыз, премьер-министр болуға өте жақсы мүмкіндігіңіз бар» – 1896 жылдан бері Либералдық партияның әрбір лидері премьер-министр болған. Алайда, ол 2006 жылғы Либералдық партия лидерлігіне қатысудан бас тартты, себебі ол «өмірін саясатқа толыққанды бергісі келмеді» және: «Мен кеңседен кеткен кезде берген уәдеме еске салдым, қападан құтылғаннан кейін, ірімшікті іздеу үшін қайта оралмаймын» деді. 2008 жылғы сайлаудан кейін Стефан Дион федералды Либералдық партия лидері лауазымынан кеткеннен кейін МакКенна тағы да федералды Либералдық партияны басқаруға үміткер ретінде қарастырылды. Алайда, 2008 жылдың 28 қазанында МакКенна лидерлікке үміткер болмайтынын мәлімдеді, «Елдің түкпір-түкпірінен маған көрсетілген қолдауға қатты риза болсам да, қоғамдық өмірден кету туралы ұзақ уақыттан бері қалыптасқан шешімімді өзгертуге көндіре алмадым» және «Менің жалғыз өкінішім – маған үлкен адалдық көрсеткен достарым мен жақтастарымыздың үмітін ақтауға мүмкіндік болмауы» деді.

Since leaving politics in 1997, McKenna served for a brief time on the Security Intelligence Review Committee. He has been touted several times as a potential Atlantic Canadian minister in the cabinets of Jean Chrétien and Paul Martin. He expressed some interest in running in the 2004 federal election but announced he would not do so because of the lack of an available riding in the Moncton, New Brunswick, area. He did not want to push aside any incumbent Liberal member of Parliament. After resigning the premiership of New Brunswick, McKenna was identified as a potential future leader of the Liberal Party of Canada, and Prime Minister of Canada. A poll released on August 23, 2005, commissioned by the Toronto Star, showed that McKenna was the top choice of the public to succeed Prime Minister Paul Martin. Among the general public, McKenna beat former New Democratic Party Ontario Premier Bob Rae by a margin of 23 to 11 while among self identified Liberals, McKenna beat former Deputy Prime Minister of Canada John Manley by a margin of 28 to 13. The October 2005 issue of Saturday Night magazine had pollster Darrell Bricker and Liberal strategist Warren Kinsella create odds for potential Liberal leadership candidates. They made McKenna the favourite with 7 to 2 odds beating Scott Brison (8 to 1), Martin Cauchon (10 to 1), Michael Ignatieff and John Manley (each 15 to 1) among others. On January 30, 2006, McKenna confirmed earlier reports that he was not running for the Liberal leadership to replace Paul Martin, who announced his resignation as party leader on the January 23, 2006 election night. McKenna acknowledged the strength of the Liberal brand stating: "You've got pretty good odds of being the prime minister if you're the leader of the Liberal party" – every leader of the Liberal party since Sir Wilfrid Laurier in 1896 had become prime minister. However, he put an end to his involvement in the 2006 Liberal Party leadership race, explaining his decision by saying that he did not want "his life to become consumed by politics." and that: "I reminded myself of my vow upon leaving office that, having escaped the trap, I wouldn’t go back for the cheese." Following Stéphane Dion's resignation as federal Liberal leader after the 2008 election, McKenna was once again touted as a possibility to take the helm of the federal Liberal Party. However, on October 28, 2008, McKenna said that he would not be seeking the leadership, saying "Although I have been deeply moved by expressions of support for me from across the country, I have not been persuaded to change my long standing resolve to exit public life for good," and
"My only regret is that I cannot honour the expectations of friends and supporters who have shown enormous loyalty to me."

Банктік қызмет

МакКенна 2006 жылдың 1 мамырынан бастап TD Bank Financial Group төрағасының орынбасары болып тағайындалды. МакКенна 2006 жылдың тамызынан бастап Brookfield Asset Management басқармасына тағайындалды, ал кейіннен 2010 жылдың тамызынан бастап басқарма төрағасы болды. МакКенна Питер Швейцердің "Клинтон Кэш" кітабында есімдері жиі кездеседі. Кітапта басымдықпен "Keystone" құбыр желісіне қатысты шешім қабылдау процесі туралы айтылған. АҚШ-тың мемлекеттік хатшысы қызметін атқарған Хиллари Клинтонның және Канададағы TD Bank-тың қаржылық байланысы туралы толық мәлімет берілген. Кітапта TD Bank, вице-төрағасы МакКеннамен бірге, "Биллге лекциялар үшін басқа ешқандай қаржы мекемесінен көп ақша төлеген" деп сипатталады. Оның ішінде "Goldman Sachs", "UBS", "JPMorgan" және Уолл-стриттегі басқа да банктерден көп төленген. Кітаптан цитата келтірсек, "TD Bank 2008 жылдың соңынан 2011 жылдың ортасына дейінгі шамамен екі жарым жыл ішінде Биллге он сөз сөйлегені үшін 1,8 миллион доллар төледі. Бірнеше сөздерде (Билл) Клинтонды TD Bank вице-төрағасы Франк МакКенна таныстырды немесе одан сұхбат алды. Фрэнк МакКенна Билл мен Хиллари Клинтонның жақын досы ретінде сипатталады".