Кіріспе

Ирланд-американдық жазушы (1915–1983)

Леонард Патрик О'Коннор Вибберли (9 сәуір 1915 – 22 қараша 1983), басқалармен қатар Патрик О'Коннор есімімен де жариялаған, өмірінің көп бөлігін АҚШ-та өткізген ирланд жазушысы. 100-ден астам кітап жариялаған Вибберли, ең әйгілісі – «Қыңғырлаған тышқан» (1955) романы бар, ойдан шығарылған Гранд Фенвик елі туралы бес сатирикалық романмен танымал. Оның 50-ден астам жасөспірімдерге арналған кітабының ішінде (Фаррар, Штраус және Жирумен бірлесіп), жеті томдық «Тригейт» тарихи көркем әдебиет сериясы және Томас Джефферсонның өмірінен құралған төрт томдық кітап бар. Патрик О'Коннор ретінде ол жас ересектерге арналған автожарыс туралы «Қара жолбарыс» сериясын жазды. Вибберли сонымен қатар ғылыми фантастика жазушысы ретінде де танылады. Оның өңдеуінің бойында теңіз суреттері мен сезімдері Вибберлидің көркем және ғылыми-публицистикалық шығармаларында маңызды орын алады. Оның үш романы фильмге түсірілді: «Қыңғырлаған тышқан» (1959), «Айдағы тышқан» (1963) және «Кормак Джойстің қолы» (1972).

Өмірбаян

1915 жылы Леонард Вибберли Дублинде алты баланың кенжесі ретінде дүниеге келді. Оның отбасы Коркқа көшіп келді және сегіз жасқа дейін ол Ирландияның Уотерфорд қаласындағы Ринг колледжінде ирланд тілінде білім алды. Англияға көшіп келгеннен кейін ол Хэмпширдің Ромси қаласындағы Абби Хауста, содан кейін Лондондағы Кардинал Воганның мемориалдық мектебінде оқыды. Оның әкесі Томас Вибберли, FRSA, Корк университетінің (Ирландия Ұлттық университетінің үш құраушысының бірі) және Белфаст Королева университетінің ауыл шаруашылығы зерттеулерінің профессоры, тәжірибелі агроном болды. Ол өзінің әдістері мен өнертабыстары Ұлыбританияға империясыз өзін-өзі қамтамасыз етуге мүмкіндік береді деп санайтын бірнеше кітап жазды (Фабрикалық желілердегі егіншілік: ірі фермерлерге арналған үздіксіз егіншілік [Лондон, 1919]). 1921 жылы аға Вибберли Линнель қоғамының мүшесі болды. Леонардтың екінші аты "Патрик" – оның діни нарықтағы есімі болды; ал үшіншісі, ол бірнеше псевдонимдердің бірі ретінде қолданған, оның анасы, мектеп мұғалімі Синайд О'Коннордың тегінен алынған. 1930 жылы әкесінің күтпеген өлімінен кейін, жесір және алты бала қалдырып, Вибберли мектепті тастап, Лондонда газеттерде ұзақ мансапқа кірісті. Ол Sunday Dispatch (1931–32), Sunday Express (1932–34) және Daily Mirror (Лондон, 1934–36) газеттерінде көшірмеші (copy boy) және тілші болып жұмыс істеді, сондай-ақ Малайялық Straits Times және Сингапурдың Free Press газеттерінің Лондон редакторының көмекшісі болды. Содан кейін ол Тринидадқа көшіп барды, онда бірнеше жұмыс істеді, алдымен Тринидад кешкі жаңалықтарының редакторы (1936), содан кейін Тринидад Лизхолдс Лтд мұнай кен орындарында жұмысшы (1936–43) болып жұмыс істеді, 1943 жылы Нью-Йоркке көшіп кеткенше. Ол алғашқыда Уолш Кайзер кеме жасау зауытында жұмыс істеді, бірақ көп ұзамай журналистикада маңызды қызмет тапты, 1943–44 жылдарғы соғыс жылдарында Ассошиэйтед Пресс (Нью-Йорк) теледиспетчер редакторы және 1944–46 жылдары Лондон кешкі жаңалықтарының Нью-Йорк тілшісі және бюро бастығы болды. 1947 жылы Вибберли Калифорнияға тұрақты түрде көшіп, газеттерде жұмыс істеді, алдымен (1947) Turlock Daily Journal қалалық редакторы, содан кейін Independent Journal редакторы, Сан-Рафаэль (1947–1949), содан кейін Los Angeles Times (1950–1954) газеттерінде көшірмеші және тілші болып жұмыс істеді. Таймс газетіне жұмыс істеген кезінде ол роман жазумен айналыса бастады. 37 жасында ол өзінің алғашқы романын – "Патшаның сақалы" (1952) жариялады. Газет бизнесін тастап, ол толық уақытты жазушы ретінде Калифорния штатының Гермоса Бич қаласында тұрақты тұрып, жылына кемінде бір кітап, орташа есеппен үштен астам кітап шығарды. Көптеген кітаптары үш баспагерде жарық көрді: Farrar, Straus and Giroux; William Morrow; Dodd, Mead and Company. Вибберлидің ең танымал кітабы – "Бүркіреген тышқан" Bantam Books баспасында біраз уақыт бойы басылып, кейін Four Walls Eight Windows баспасында қайта басылды. Оның 50 кітабы электронды кітаптар түрінде қолжетімді.

Жеке өмір

Вибберли пьесаларға қатысып, жергілікті радиода оқыды және Сан-Франциско хроникасына апта сайынғы «Вибберли парақшалары» деген колонкасын жазды. Оның жазу қызметіне жарияланбаған және аяқталмаған жобалар да кірді, мысалы, 1958 жылы досы Розалинд Расселмен бірлесіп жазған, «Кішкентай Мак» деп аталған «МакГилликади МакГотамнан» музыкалық сценарийге бейімдеу жұмысы (суретті қараңыз). Тринидадта Ольга Мортон Гиттенспен және Калифорнияда Хейзел Холтонмен екі рет үйленгенінен жеті бала дүниеге келді, олардың ішінде киносценариші Кормак Вибберли де бар; алты бала Хейзел Холтоннан туған.

Өлім

Вибберли 1983 жылғы 22 қарашада Калифорния штатының Санта-Моника қаласында 68 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды. "Леонард Вибберлидің 0172 нөміріндегі қағаздарына шолу" деген тақырыптағы онлайн тізім "Калифорния онлайн архивінде" жарияланды. 1993 жылы Борго Пресс оның өмірінен кейін қалған шағын жазбаларының кітабын шығарды.

Басқа романдар

Миссис Сэрвудтың құпия қаруы. Бостон: Литтл, Браун, 1954
Макгилликудди Макготам. Бостон: Литтл, Браун, 1956; Нью-Йорк: Уильям Морроу, 1966 (электрондық кітап, 2016)
Мені президентіңізге апарыңыз. Нью-Йорк: Путнам, 1957 (электрондық кітап, 2017)
Экскалибурдың іздеуі. Нью-Йорк: Путнам, 1959 (қайта басылды, электрондық кітап: Баккингем сарайынан қашу, 2018)
Киллноктағы бейтаныс. Нью-Йорк: Путнам, 1961 (қайта басылды, электрондық кітап: Кормак Джойстің қолы және Киллноктағы бейтаныс, 2018)
Азаттықтың тойы. Нью-Йорк: Уильям Морроу, 1964 (электрондық кітап, 2016)
Періштелер аралы. Нью-Йорк: Уильям Морроу, 1964
Жүздік. Нью-Йорк: Уильям Морроу, 1966 (электрондық кітап, 2015)
Тоомиден келген жол. Нью-Йорк: Уильям Морроу, 1967
Кормак Джойстің қолы. Нью-Йорк: Уильям Морроу, 1967 (қайта басылды, электрондық кітап: Кормак Джойстің қолы және Киллноктағы бейтаныс, 2018)
Филь саяхаты. Нью-Йорк: Уильям Морроу, 1968 (электрондық кітап, 2017)
Ұлы аңмен кездесу. Нью-Йорк: Уильям Морроу, 1971
Флинт аралы: «Қазына аралы» романының жалғасы. Нью-Йорк: Фаррар Строус Жиру, 1972 (электрондық кітап, 2015)
Теофилдің өсиеті: Мәсіх және Цезарь туралы роман. Нью-Йорк: Уильям Морроу, 1972 (жұмсақ мұқабамен басылды: The Seven Hills (Major Books, 1973) және Ұлыбританияда: Рим саудагері (Cassell, 1974), электрондық кітап: Дәлелдеу құралы (2017))
Әке Феликстің соңғы тұяғы. Нью-Йорк: Уильям Морроу, 1973
1776 және барлығы. Нью-Йорк: Уильям Морроу, 1975
Төрттен бірі. Нью-Йорк: Уильям Морроу, 1976
Итакаға қарай үйге оралу. Нью-Йорк: Уильям Морроу, 1978

Шығармашылық емес

Ирландиялықтардың (немесе ағылшындардың) мәселесі, көзқарасыңызға байланысты. Нью-Йорк: Генри Холт, 1956 (электрондық кітап, 2020)
Жасылдың келуі. Нью-Йорк: Генри Холт, 1958
Сұпта сарымсақ жоқ!: Португалиядағы оқиға. Нью-Йорк: Айвс Уошберн, 1959
Бар емес жер: Ирландиядағы оқиға. Нью-Йорк: Айвс Уошберн, 1960. Кешегі жер: Баха-Калифорниядағы саяхат. Нью-Йорк: Айвс Уошберн, 1961
Зебулон Пайк: Әскер және саяхатшы. Нью-Йорк: Фанк & Вагналлз, 1961
Тереңдікке саяхат. Нью-Йорк: Айвс Уошберн, 1962
О, Джулиан!: Джулиан Бродецкий туралы естеліктер. Нью-Йорк: Уильям Морроу, 1963
Фиджи: Таң аралдары. Нью-Йорк: Айвс Уошберн, 1964
Алыс аралға қарай: Теңізшінің Одиссеясы. Нью-Йорк: Айвс Уошберн, 1966. Теңіздің құсы: Жарыс яхтасының тарихы. Нью-Йорк: Айвс Уошберн, 1969
Автобуста саяхат: Американы жағалаудағы яхтамен көру. Нью-Йорк: Уильям Морроу, 1971
Шеннон теңізшілері: Ирландияның жүрегіне саяхат. Нью-Йорк: Уильям Морроу, 1972
Жақсы мінезді адам: Оливер Голдсмит портреті. Нью-Йорк: Уильям Морроу, 1979

Басқа да балалар көркем әдебиеті

Кішкентай лига отбасы. Нью-Йорк: Даблдей, 1978 жыл.

Қысқа шығармалар жинағы

Оқуға арналған нәрсе: Ойлы, әзілқой адамның өзінің жазбаларынан жеке таңдама. Нью-Йорк: Айвс Уошберн, 1959 жыл.

Пьесалар мен ұзын өлеңдер

Бірде бақта: толық көлемді драмалық пьеса. Чикаго: "Dramatic Publishing Co.", 1975 жыл. 1776 және одан әрі. Нью-Йорк: Морроу, 1975 жыл. Блэк Джек қайта келді. Чикаго: "Dramatic Publishing Co.", 1971 жыл. "Жұлдыздың сыйы" 1969 жыл. "Көктемнің қаһарманы", 1967 жыл. "Марстағы тышқан" 1972 жыл. "Дүркіреген тышқан" 1960 жыл. "Президентіңізге жеткізіңіз", 1957 жыл. "Қызметтегі екі періште: бір актідегі пьеса" 1967 жыл. Шопанның сыйлығы: Рождество жыршысы. Нью-Йорк: Айвс Уошберн, 1959 жыл. "Саяхатшы мысықтың балладасы". Нью-Йорк: Айвс Уошберн, 1962 жыл.