Кіріспе

Сенегалдық зейнеткер футболшы Эль-Хаджи Оусейну Диуф (ɛ. ladʒ. dʒuf; 1981 жылғы 15 қаңтарда туған) – сенегалдық бұрынғы кәсіби футболшы. Карьерасы бойы Диуф қанат шегінде немесе шабуылшы ретінде ойнады. Профессионалдық футбол карьерасын Францияда «Сошо», «Ренн» және «Ланс» клубтарында бастаған Диуф 2002 жылғы ФИФА әлем чемпионаты алдында Англияның «Ливерпуль» клубына өтіп, есте қаларлық турнирде өнер көрсетті. Ол сондай-ақ Англияның жоғары лигасында «Болтон Уондерерс», «Сандерленд» және «Блэкберн Роверс» клубтарында ойнады. 2011 жылы Англия футбол лигасының Чемпионатындағы «Донкастер Роверс» клубына қосылды, бірақ 2011–12 маусымы соңында клубтың лигадан төмен түсуінен кейін босатылды. Содан кейін «Лидс Юнайтед» клубына ауысып, онда екі маусым өткізді. Тоғыз жылдық халықаралық карьерасында ол 69 ойында 21 гол соқты, сондай-ақ бірқатар даулы жағдайларға қатысқандығы үшін танымал болды.

Ерте өмір

Диуф Сенегалдың Дакар қаласында дүниеге келді. Ол ақсүйек Диуф әулетінен шыққан серер тайпасынан.

Ерте мансап

Диуф мансабын Францияда "Сошо Монбельярд" клубында бастады. Ол 1998 жылдың 12 қарашасында "Бастияға" қарсы өткен 2:1 есебімен жеңіліс ойынында тұңғыш рет алаңға шықты, содан кейін 1999–2000 маусымда "Ренн" клубына ауысты. Келесі маусымда "Ленс" клубына өтіп, екі жылды Па-де-Кале аймағында өткізді.

Ливерпуль

2002 жылдың маусым айының басында ол ағылшын клубы «Ливерпульмен» байланысты болды, ол да жаңа ғана өзінің клубы мен халықаралық отандасы Салиф Диаомен келісімшарт жасаған еді. Бұл жаңалық оның 2002 жылғы әлем чемпионатының ашылу ойынында Францияға қарсы өткен матчында «Ойынның үздік ойыншысы» деп танылғаннан кейін тарады. Франция – әлем және Еуропа чемпиондары, сондай-ақ 2002 жылғы турнирде жеңіске жеткендердің бірі саналды. «Ленс» бастапқыда келісімге қол қойылғанын жоққа шығарды, бірақ 2 маусымда трансфер құны 10 миллион фунт стерлинг деп хабарланды. «Сенегал» құрамасы үшін әлем чемпионатындағы сәтті өнер көрсетуі, олардың ширек финалға жеткені, Англияға келгенге дейін үлкен қызығушылық тудырды. Диуф – бас жаттықтырушы Жерар Улье «Ливерпульдің» былтырғы маусымда екінші орын алғаннан кейін Премьер-лига титулын «Арсеналдан» тартып алуына үміттенген шабуылшы болды. Ол 2003 жылғы Футбол лигасы кубогының финалында «Манчестер Юнайтедке» қарсы матчты бастады, онда «Ливерпуль» жеңіске жетті. «Ливерпуль» жанкүйерлері Диуфтың «Ливерпуль» сапындағы келесі голын 2003 жылдың наурызына дейін күтті. Ол «Болтон Уондерерске» қарсы өткен матчта 2:0 есебімен жеңіске жеткен кезде соқты, сонымен қатар екінші голға нәтижелі пас берді. Келесі ойында Диуф «Селтикке» қарсы УЕФА кубогы матчында «Паркхедте» ойнады, бұл ойын 1:1 есебімен аяқталды. 87-ші минутта ол «Селтик» жанкүйеріне түкіргені үшін, бұл жағдай көрермендер арасында тәртіпсіздікке әкеп соқты және Диуф полициямен сұхбаттасуға мәжбүр болды. Ол екі матчтан шеттетілді және «Ливерпуль» «Селтиктің» таңдаған Глазгодағы қайырымдылық қорына 60 000 фунт стерлинг көлемінде қайырымдық жасады. Диуф 2002-03 маусымның қалған бөлігінде немесе 2003-04 маусымында гол соқпады, соның салдарынан 13 сары және бір қызыл карточка алды. Қызыл карточканы ол 2004 жылдың 7 қаңтарында «Челсиге» қарсы өткен сыртқы матчта (1:0) Адриан Мутуды бұзғаны үшін алды. Ол кезде ол өзінің мінез-құлқы мен гол соқпауынан көрермендер арасында жиреншік тудырған еді. Кейін Джейми Каррагер оның туралы: «Оның «Ливерпуль» тарихындағы кез келген шабуылшының ең нашар нәтижелерінің бірі бар. Бір маусым бойы гол соқпаған жалғыз «9» нөмірі – ол. Шын мәнінде, мұндай жағдай кез келген клубтың «9» нөмірінде болған емес. Ол әрқашан жаттығуда соңғы болып таңдалатын». – деді.

Сандерленд

Диуф 2008 жылдың 28 шілдесінде «Сандерленд» клубымен келісім жасасты, ал «Болтон» 2,63 миллион фунт стерлинг трансферлік сомаға келісім берді. Медициналық тексеруден өткеннен кейін ол «Stadium of Light» стадионында төрт жылдық келісімшартқа қол қойды. Диуф «Сандерленд» қатарына қосылғанына қуанышты екенін айтты. Сол кездегі бас жаттықтырушы Рой Кин Диуфтың «Сандерленд» құрамына қосылғанына риза екенін мәлімдеді: «Эль Хаджи – қарсы командалар мен жанкүйерлер жек көретін ойыншы. Сондықтан оны біздің құрамға алғанымызға қуаныштымыз». Оған 18-нөмірлі жейде берілді және 2009 жылдың 11 наурызында «Крейвен Коттедж» стадионында «Фулхэмға» қарсы өткен матчта 2:1 есебімен жеңіске жетіп, клуб сапындағы алғашқы голын соқты. Жазғы трансферлік терезеде «Блэкберн» клубының бас жаттықтырушысы Сэм Аллардайс Диуфтың 1 миллион фунтқа сатып алынғанын хабарлады. Диуф «Эвуд Парк» стадионында 2009 жылдың 12 қыркүйегінде «Вулверхэмптон Уондерерс» клубына қарсы өткен матчта 3:1 есебімен жеңіске жетіп, клуб сапындағы алғашқы голын соқты. 2010 жылдың 2 қаңтарында ол ФА кубогының үшінші турында «Астон Виллаға» 3:1 есебімен ұтылып, алаңнан қуылды. 2010 жылдың 21 наурызында Диуф «Эвуд Парк» стадионында «Челсимен» 1:1 есебімен тең түскен матчта теңестіру голын соқты, бұл 2010 жылғы титул үшін күрестің басталуын білдірді. Ол келесі екі Премьер-лига матчында «Бирмингем» және «Бёрнли» командаларымен ойнады, содан кейін 3 сәуірде «Фраттон Парк» стадионында турнир кестесінде соңғы орында тұрған «Портсмут» клубымен 0:0 есебімен тең түскен матчта клуб үшін 40-шы рет алаңға шықты. 2009-2010 маусымының соңында ол 27 матчта 3 гол соқты. 2011 жылдың 20 тамызында «Блэкберн» клубының бас жаттықтырушысы Стив Кин Диуфтың негізгі құрамға кірмейтінін және оның 2011-2012 трансферлік терезесі аяқталар алдында клубтан кететінін күтіп отырғанын мәлімдеді. 2011 жылдың 31 тамызында «Блэкберн» Диуфпен жасалған келісімшартты тараптардың өзара келісімімен бұзды. Ол маусымдық жаттығуларға кешігіп келгендігі үшін бас жаттықтырушы Кинмен келіспей қалған.

Рейнджерлерге берілген несие

2011 жылғы қаңтар айындағы трансферлік терезенің соңғы күні Диуф шотланд премьер-лигасының чемпионы «Рейнджерс» клубына 2010–11 маусымның соңына дейін жалға берілді. Ол өзінің алғашқы ойынын 2 ақпанда өткізді, «Иброкс» стадионында «Хартс» клубымен 1–0 есебімен өткен матчта жарақат алған командаласы Ли МакКаллохтың орнына 20-шы минутта алаңға шықты. Төрт күннен кейін ол Шотландия кубогында «Селтикпен» 2–2 есебімен тең түскен кезде «Рейнджерс» сапында алғаш рет негізгі құрамда ойнады. Диуф «Рейнджерс» сапындағы алғашқы голын 24 ақпанда Еуропа лигасы аясында «Спортинг» клубына қарсы өткен 2–2 есебімен тең түскен матчта соқты, ойынның 20-шы минутында басымен гол соқты. Ол 13 наурызда Шотландия премьер-лигасында «Килмарнокпен» өткен матчта «Рейнджерс» үшін екінші голын соқты, тағы да алғашқы голды соғып, «Рейнджерс» 2–1 есебімен жеңіске жетті. 2011 жылдың наурыз айында Диуф «Рейнджерс» командасының құрамында болды, ол «Селтикке» қарсы 2–1 есебімен жеңіске жетіп, Шотландия Лига кубогын жеңіп алды. Диуф сонымен қатар SPL жеңімпаздарының медалін алды, себебі «Рейнджерс» «Селтиктен» екі ұпай артта қалғаннан кейін лигада бір ұпай айырмамен жеңіске жетті.

Донкастер Роверлері

2011 жылдың қазан айында Диуфқа «Уэст Хэм Юнайтед» клубы мен олардың бас жаттықтырушысы Сэм Аллардайс сынақтан өту мүмкіндігі берілді, ол бұрын «Болтон Уондерерс» және «Блэкберн Роверс» клубтарында да оның бас жаттықтырушысы болған. 28 қазанда Диуфтың нашар физикалық формасы мен жаман беделіне байланысты клубқа қосылмайтыны жарияланды. Аллардайс кейіннен ойыншыны сатып алмау туралы шешім қабылдағанда жанкүйерлердің пікірін ескергенін растады. 2011 жылдың 31 қазанында Диуф үш айлық келісімшартқа «Донкастер Роверс» клубымен қол қойды. 2011 жылдың 5 қарашасында «Портман Роудта» «Ипсвичке» қарсы өткен матчта ол алғашқы екі голын соғып, «матчтың үздік ойыншысы» атағын жеңіп алды, сондай-ақ команда 3:2 есебімен жеңіске жетті. «Уотфордқа» қарсы өткен тең ойында ол капитандық лентасын тақты, бірақ жаттығу кезінде алған жарақатынан кейін келесі ойындарда қатыса алмады. 2012 жылдың 2 ақпанында Диуф қосымша бір жылға ұзарту мүмкіндігімен алты айлық келісімшартқа қол қойды. «Донкастер» Чемпиондық лигадан төмендегеннен кейін, 2012 жылдың 25 сәуірінде Диуфтың «Донкастермен» келісімшарты аяқталған соң «Лидс Юнайтед» клубымен келіссөздер жүргізгені хабарланды. Диуф 26 сәуірде «Лидске» ауысуға өте ынталы екенін мәлімдеді, бірақ «Лидс» клубының бас жаттықтырушысы Нил Уорнок оны Джейми Маккиге қатысты оқиға үшін «қоқыстан да төмен» деп сипаттаған еді. 2012 жылдың 19 шілдесінде Диуф сәуір айында Манчестердегі түнгі клубта болған оқиғадан кейін ұсталғанына қарамастан, шабуыл жасады деген айыптан босатылды.

Лидс Юнайтед

2012 жылдың 9 тамызында Диуф «Лидс Юнайтед» клубына сынақтан өтуге қосылды және бірінші командамен жаттығуға кірісті. 11 тамызда Диуфтың «Лидс Юнайтед» клубымен келісімшартсыз келісімге қол қойғаны расталды. 11 тамызда Лиг кубогы аясында «Шрусбери Таунға» қарсы матчтың екінші жартысында Диуф «Лидс» сапына қосылып, қосалқы ойыншы ретінде алаңға шықты. Диуф «Лидс» үшін лигадағы алғашқы ойынын 1:0 есебімен «Уолверхемптон Уондерерс» клубына қарсы өткізді, бірінші жартысының қосалқы ойыншысы ретінде алаңға шықты. 25 тамызда ол «Питерборо Юнайтед» клубына қарсы 2:1 есебімен жеңіске жеткен матчта «Лидс» сапындағы алғашқы ойынын өткізді. 1 қыркүйекте Диуф бұрынғы клубы «Блэкберн Роверс» клубына қарсы өткен матчта 3:3 есебімен тең түскен кезде алғашқы голын соқты. Ойыннан кейін Диуфтың 2013 жылдың қаңтарына дейін «Лидс» клубымен тұрақты келісімшартқа қол қойғаны хабарланды. Диуф басқа да тиімді ұсыныстардан бас тартып, «Лидсте аңызға айналу» үшін, олардың Премьер-лигаға жолдама алуына көмектесуді мақсат еткенін айтты. 25 қыркүйекте Диуф «Эвертон» клубына қарсы өткен матчта «Лидс» клубының 2:1 есебімен жеңіске жетуіне үлкен үлес қосты. Матчтан кейін бас жаттықтырушы Нил Уорнок Диуфты өзінің «матадоры» деп сипаттап, Диуф клубтағы алғашқы алты айлық келісімшартынан кейін де қалуға уәде бергенін айтты. 29 қыркүйекте Диуф «Бристоль Сити» клубына қарсы гол соғып, «Лидс» клубының 3:2 есебімен жеңіске жетуіне көмектесті. 2 қазанда Диуф 2:2 есебімен тең түскен матчта «Болтон Уондерерс» клубына қарсы өткен матчта команда капитаны болды. Диуф маусымның төртінші голын 30 қазанда Премьер-лиганың «Саутгемптон» клубына қарсы өткен Лига кубогы матчта соқты, нәтижесінде «Лидс» клубы жарыстың ширек финалына өтті. 2 қарашада Диуф пенальти соққысымен маңызды 5-ші голын соқты, нәтижесінде «Лидс» клубы «Брайтон» клубымен 2:2 есебімен тең түсті. 2012 жылдың 14 желтоқсанында Диуф клубпен 18 айлық жаңа келісімшартқа қол қойды, ол 2013-14 маусымының соңына дейін күшінде болды. 27 сәуірде «Брайтон» клубына қарсы өткен матчта маусымның 7-ші голын соқты, бірақ «Брайтон» жанкүйерлеріне бағытталған әдепсіз «жест» жасағандықтан «Лидс» клубының ойыншысы ретінде алғашқы қызыл карточкасын алды. 2013 жылдың мамырында Гвинеялық «AS Kaloum» клубы Диуфқа қол қойғанын мәлімдегеннен кейін, «Лидс Юнайтед» клубы мен Диуф бұл талапты «толыққанды жалғандық» деп жоққа шығарды, Диуфтың 2013-14 маусымында «Лидс» үшін ойнайтынын мәлімдеді. Диуф 2013-14 маусымының алдындағы дайындық кезеліне жамбас инфекциясының салдарынан қатыса алмады. 2013 жылдың 15 тамызында «Yorkshire Evening Post» газеті Диуфтың трансферге жіберілгенін хабарлады. 2013 жылдың желтоқсанында Диуфтың «Лидс» клубының бірнеше матчтары мен жаттығуларына қатыспағаны, себебі белгісіз «жеке мәселелерге» байланысты болғаны және бұрынғы ұстазы, Сенегал құрамасының жаттықтырушысы Бруно Метсу мен Оңтүстік Африканың бұрынғы президенті Нельсон Манделаның жерлеу рәсіміне қатысу үшін кеткені белгілі болды. Диуф 28 қаңтарда «Ипсвич Таун» клубына қарсы өткен матчта 1:1 есебімен тең түскен кезде бірнеше айдан кейін алғаш рет «Лидс» сапындағы ойынға қатысты. Бұл клуб үшін оның соңғы ойыны болды. 2014 жылдың 16 мамырында Диуф босатылды.

Сабах FA

2014 жылдың қарашасында Диуф Малайзия Премьер-лигасының малайзиялық "Сабах" клубымен бір жылдық келісімшартқа қол қойды және команда капитаны болып тағайындалды. Бірақ Диуф жаңа клубымен көп ұзамай дауға қатысты, ол "Джохор" телеарнасына берген сұхбатында қарсыласы "Джохор Дарул Такзим II ФК"-мен салыстырып, оны жағымсыз бағалады. Диуф "Сенегалдегі өз жерінде JDT академиясын салуға дайынмын, ал JDT ойыншыларды еуропалық елдерге сатудан түскен табыстан пайда көреді" деді. Сондай-ақ, ол "Жохор штатын жақсы көретіндіктен және клубтың көрегенділігі мен миссиясына әсерленгендіктен, JDT үшін ақысыз ойнауға дайынмын" деді. Диуф мұның себебін "Сабах" футбол қауымдастығының (САФА) көрегенділігі мен миссиясының болмауымен түсіндірді. Бұл мінез-құлқы "кәсіби емес" деп танылғандықтан, "Сабах" клубы 2015 жылдың шілдесінде Диуфты капитандықтан шеттетуге мәжбүр болды.

Халықаралық мансап

Диуфтың халықаралық карьерасы 2000 жылғы сәуірде Бенинге қарсы матчта басталды. Ол 69 рет халықаралық құрама сапында ойнап, 21 гол соқты. Ол 2002 жылғы әлем чемпионатына қатысқан Сенегал құрамасының құрамында болды және Сенегалды ширек финалға жеткізіп, Франция (1–0) және Швеция (2–1) командаларын жеңгеннен кейін, әлем чемпионатына қатысқан жылдыз командасының құрамына енді. Сенегал қосымша уақытта Түркияға 1–0 есебімен жеңілді. Ол сондай-ақ 2002 жылғы Африка Ұлттары кубогының күміс жүлдегері атанған Сенегал құрамасының құрамында болды, бірақ финалда Камерунға жол берген кезде пенальти соққыларын орындау кезінде бір гол соға алмады. Диуф 2004 жылы төреші Әли Бужсаймға сөздік шабуыл жасағаны үшін төрт матчқа халықаралық футболдан шеттетілді. 2004 жылы ФИФА-ның 100 жылдығына арналған шараларда Пеле таңдаған 125 ең үздік футболшының тізіміне енді. 2007 жылғы қазан айында Диуф халықаралық футболдан зейнеткерлік жариялады, себебі құраманың ұйымдастыру мәселелері оны көңіл көшірді. Алайда, Сенегалдың бас жаттықтырушысы Генрик Касперчак сол айдың соңында Диуфты келесі құрамаға шақыратынын мәлімдеді. 2011 жылы Диуф тәртіптік мәселелер бойынша отырысқа қатыспағаны үшін Сенегал құрамасында ойнаудан бес жылға дейін шеттетілді. 2012 жылғы қыркүйекте Сенегал Футбол Федерациясы Диуфқа тағайындалған бес жылдық жазаның қысқартылғанын және ол қайтадан Сенегал құрамасы үшін ойнауға құқылы екенін растады. Сенегал құрамасына қайта оралысынан кейін, 2012 жылғы қазан айында Диуф Африка Ұлттары кубогының іріктеу турнирінде Кот-д'Ивуарға қарсы матчқа шақырылмады. Диуф Сенегал федерациясы одан "қорқып", командадан шығарғанын мәлімдеді. Диуф екі рет Африканың жыл үздік футболшысы атағын жеңіп алды.

Францияда

Диуфтың кәсіби мансабы кейде даулы жағдайлармен көлеңкеленген. «Сошо» клубында ойнаған кезінде ол бірнеше ұсақ бұзушылықтар жасады. Бұл оның «Ренн» клубына ауысуына себеп болды, онда ол тіркелмеген көлік құралын басқарғаны үшін сотталды және жол-көлік оқиғасына қатысты. Оның жасын және шынайы өкінішін ескере отырып, француз соты Диуфты қоғамдық еңбекке тартты.

Шотландияда

2011 жылдың ақпан айында Диуф, Шотландия кубогының 5-ші раундындағы ойын барысында Скотт Браунмен бірнеше рет қақтығысқаннан кейін, «Селтик» капитанымен дауға тартысты. Ең айқын жағдай – Браунның Диуфқа тікелей бұрылып, теңестіру голынан кейін қуануы болды. 2011 жылдың 2 наурызында Диуф, Шотландия кубогының 5-ші раундының қайталама ойынында Нил Леннонмен туған жанжалдан және ойын соңында төрешінің шешіміне наразылық білдіргені үшін «Рейнджерс» сапынан алаңнан қуылған үш ойыншының бірі болды. Диуфқа 2011 жылдың сәуір айында 5000 фунт стерлинг айыппұл салынды және Шотландия Футбол қауымдастығы оның болашақ әрекеттеріне қатысты ескертті.

Футболдан кейін

2017 жылы Диуф Дакарда Сенегал президенті Макки Саллдың спорт жөніндегі кеңесшісі және үкіметтің игі ниет елшісі болып жұмыс істегенімен қатар, жеке спорт газетін жүргізіп, спорт залының иесі де болды.